آشنایی با سوره‌ها؛ سوره زخرف

به گزارش خبرگزاري صدا وسيما ، در اين مطلب گزارشي سعي داريم با سوره زخرف چهل و سومین سوره قرآن آشنايي اجمالي  پيدا کنيم.

سوره زخرف چهل و سومین سوره از قرآن و دارای ۸۹ آیه است این سوره  مکی در جز ۲۵ قرآن کریم واقع شده و از نظر ترتیب نزول ۶۳ امین سوره قرآن است.

 

 

اثبات توحید و نفى فرشته پرستى.
اهمیت نبوت و بیان سرگذشت ابراهیم و موسى علیهما‌السلام.
معادگرایى
اهمیت قرآن و خردورزى در مورد آن

اسامی سوره
زخرف،  حم زخرف

 

علت نام‌گذاری
«سوره زخرف»؛ نام این سوره «زخرف» به معناى زینت و زیور است و سبب نام‌گذارى آن آیۀ سی‌و‌پنجم این سوره است که از زینت‌ها و جلوه هاى مادى و فریبنده ى دنیا سخن مى گوید.

 

امام باقر علیه‌السلام در ضمن روایتی این سوره را به نام حم زخرف خوانده است.همچنین به جهت آنکه این سوره از سور حوامیم است لفظ حم به اول اسم این سوره اضافه شده است.

 

تعداد کلمات
سوره زخرف هشتصدوسى‌و‌سه کلمه دارد. (لازم به ذکر است اقوال در تعداد حروف سوره‌های قرآن مختلف است)

تعداد حروف
سوره زخرف سه‌هزاروچهارصد حرف دارد.

 

اهداف و آموزه‌ها
۱. اثبات توحید؛
۲. اشاره اى به معاد؛
۳. بیان اهمیت قرآن و نبوت پیامبر اسلام صلى‌الله‌علیه‌وآله وسلم

محتوا و موضوعات
مباحث سوره زخرف را به طور فشرده مى توان در هفت بخش خلاصه کرد:
بخش اول: سرآغاز سوره است که از اهمیت قرآن مجید و نبوت پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله و برخورد نامطلوب افراد نادان در برابر این کتاب آسمانى سخن مى گوید.

بخش دوم: قسمتى از دلائل توحید را در آفاق و نعمتهاى گوناگون خداوند را بر انسان‌ها برمى شمرد.

بخش سوم: همین حقیقت را از طریق مبارزه با شرک و نفى نسبتهاى ناروا به خداوند و مبارزه با تقلیدهاى کورکورانه، و خرافاتى همچون تنفر از دختران یا ملائکه را دختران خدا پنداشتند تکمیل مى کند.

 بخش چهارم: براى مجسم ساختن این حقایق قسمتى از سرگذشت انبیاى پیشین و اقوام آن‌ها را نقل مى کند، و مخصوصا بر روى زندگى ابراهیم و موسى و عیسى علیهم‌السلام تکیه مى کند.

 بخش پنجم: مساله معاد و پاداش مؤمنان و سرنوشت شوم کفار مطرح شده و با تهدید‌ها و انذارهاى قوى مجرمان را هشدار مى دهد.

بخش ششم: این سوره که از مهمترین بخشهاى آن است ناظر به ارزشهاى باطلى است که حاکم بر افکار افراد بى ایمان بوده و هست که به خاطر این ارزشهاى بى اساس در ارزیابى خود در باره مسائل مهم زندگى گرفتار انواع اشتباه مى شوند، تا آنجا که انتظار دارند قرآن مجید نیز بر یک مرد ثروتمند نازل شده باشد، چرا که شخصیت را در ثروت مى شمردند، قرآن مجید در آیات متعددى از این سوره این تفکر احمقانه را درهم مى کوبد، و ارزشهاى والاى اسلامى و انسانى را مشخص مى کند.

بخش هفتم: که در غالب سوره‌ها وجود دارد بخشى است از مواعظ و اندرزهاى مؤثر و پربار براى تکمیل کردن بخشهاى دیگر، تا مجموع آیات سوره را به صورت معجون شفا بخش کامل در آورد و نیرومندترین تاثیر را در شنونده بگذارد.

فضائل، خواص و ثواب قرائت
ابن‌ابى‌کعب از پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله نقل می‌کند که فرمودند: «هر کس سوره زخرف را بخواند جزو کسانى خواهد بود که روز قیامت به آنان گفته مى شود: اى بندگان من امروز باکى نداشته اند و اندوهى به خود راه ندهید، و بدون حساب وارد بهشت شوید».
از ابوبصیر نقل شده است که حضرت باقر علیه‌السلام فرمودند: «هر کس سوره حم زخرف، را بسیار بخواند خداوند بدن او را در قبر از آزار حشرات زمین و فشار قبر حفظ کند، تا روز قیامت که زیر نظر لطف الهى و به فرمان خدا همین سوره او را وارد بهشت می‌کند». 

 

محل نزول
سوره زخرف تمام آیاتش در مکّه نازل شده است، امّا از مقاتل نقل شده است که یک آیه از این سوره مکّى نیست و در بیت المقدّس نازل شده، و آن آیه اینست «وَ سْئَلْ مَنْ أَرْسَلْنا ...».

 

زمان نزول
تاریخ نزول سوره زخرف بعد از اسراء و کمى قبل از هجرت پیامبر به مدینه است و بعد از سوره شورى نازل شده است.

ارتباط با سوره قبلی
چون خداوند سوره شوری را با یادى از قرآن و وحى ختم فرموده است، سوره زخرف را نیز با همان مطالب آغاز کرده است. 

 

ویژگی
سوره زخرف از سور " حوامیم" است (حوامیم هفت سوره از قرآن است که با" حم" شروع مى شود و پشت سر هم قرار گرفته و همه از سوره هاى مکى است). سور حوامیم عبارتند از: مؤمن، فصلّت، شوری، زخرف، دخان، جاثیه و احقاف.

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله می‌فرمایند:  مَثَل سوره‌های حم دار در قرآن، مثل لباس حریر در میان لباس‌ها است.