آیا فروش سهام از طرف حقوقی‌ها در بورس نگران کننده است؟

بورس تهران بعد از رشد شتابانی که از ابتدای سال تجربه کرد، از اواخر مرداد وارد مرحله اصلاح شد و شاخص کل از عدد بیش از ۲ میلیون واحد به کمتر از یک میلیون و ۵۰۰ هزار واحد هم رسید و این روز‌ها نیز با نوسان کار خود را دنبال می‌کند.

یکی از موضوعاتی که همواره مورد توجه سهامداران است و در شرایط فعلی نیز بیشتر در معرض قضاوت قرار گرفته، تابلو خوانی و رفتار سهامداران حقوقی است.

خرید و فروش حقوقی در بازار سرمایه همواره به عنوان یکی از موضوعات مورد بحث سرمایه گذاران در بازار سرمایه بوده است به گونه‌ای که سرمایه گذاران گاهی فکر می‌کنند با خرید حقوقی‌های بازار باید سهم را خرید و با فروش حقوقی‌ها باید سهم را فروخت.

اما کارشناسان معتقدند، این تصور سرمایه گذاران در بازار اشتباه است و باید با توجه به وضعیت سهم و ارزندگی آن اقدام به خرید و فروش در بازار کرد.

سرمایه گذاران حقوقی در واقع شرکت‌های ثبت شده‌ای هستندکه از طریق این شرکت‌ها اقدام به دریافت کد بورسی می‌کنند و می‌تواند شامل شرکت‌های سرمایه گذاری، شرکت‌های سبدگردانی، صندوق‌های سرمایه گذاری، کارگزاری‌ها و سایر نهاد‌های فعال مالی در بازار سرمایه باشند.

خرید سهم از طرف سهامدار حقوقی می‌تواند برای حمایت از سهم در محدوده قیمتی مشخص باشد و فروش حقوقی نیز معمولا برای تامین نقدینگی یا شناسایی سود است و سهامدار عمده سعی می‌کند در صف‌های خرید با حجم‌های مناسب سهام خود را در بازار به فروش برساند.

موضوعی که این روز‌ها بیشتر در بورس شاهد آن هستیم، فروش حقوقی‌ها و عرضه سهام در صف‌های خرید است ‏که می‌تواند موجب نگرانی سهامدار شود، در حالی که این موضوع چند دلیل دارد. 

دلیل اول عرضه حقوقی‌ها می‌تواند بازار گردانی باشد، به نحوی که در شرایط جدید بازار و در هفته‌ها و روز‌های گذشته اخبار زیادی از طرف وزیر اقتصاد و همچنین رییس سازمان بورس و ارواق بهادار درباره ضرورت بازار گردانی شرکت‌ها منتشر و همه ناشران بورسی موظف شدند بازار گردان معرفی کنند.

بازارگردانی در واقع فعالیتی حرفه‌ای است که با کنترل عرضه و تقاضای سهام قدرت نقدشوندگی را در بازار افزایش می‌دهد.
بنابراین بخش عمده‌ای از عرضه سهام و فروش از طرف حقوقی‌ها را می‌توان به علت الزام به بازار گردانی دانست که می‌تواند، با عرضه سهم در زمان مناسب از رشد بی حساب و کتاب قیمت سهم جلوگیری کند و از طرفی با خرید سهم جلوی سقوط قیمت را بگیرد و به نقد شوندگی سهم کمک کند. 

دلیل دیگر عرضه‌های حقوقی نیز الزام برخی شرکت‌های دولتی برای افزایش سهام شناور به ۲۵ درصد است که به این شرکت‌ها ابلاغ شده و علت دیگری که می‌توان برای این موضوع برشمرد، فروش بخشی از سهام عدالت است.

اما هیچ کدام از این‌ها سیگنال منفی یا نشانه عملکرد نادرست حقوقی نیست. 

در واقع سهامداران حقوقی با خرید در صف‌های فروش به نقد شوندگی سهم کمک می‌کند و این فرصت را برای خروج سهامدارانی که قصد فروش دارند فراهم می‌کنند. 

ممکن است همین سهامدار حقوقی در صف‌های خرید و در سقف قیمتی اقدام به فروش سهام کند که با این کار هم به تقاضای بازار پاسخ داده و هم به نوعی قیمت سهم را کنترل و بازار گردانی کرده است.

البته سهامداران حقوقی هم خوب و بد دارند و برای شناخت آن‌ها هر سرمایه گذاری باید به صورت روزانه عملکرد حقوقی‌های فعال در هر نماد را بررسی کند، تا بتواند به مرور زمان دید درستی در این خصوص به دست آورد.

به عنوان مثال اگر در یک روز منفی بازار، سهامدار حقوقی به جای حمایت از سهم و خرید آن خودش هم در نقش فروشنده ظاهر شود و یا در یک روز مثبت مانند سایر حقیقی‌ها در صف خرید قرار بگیرد، این نشان می‌دهد که حقوقی مورد نظر طبق وظیفه خود در بازار عمل نمی‌کند.

در شرایط جدید خرید و فروش حقوقی‌ها باید به ایجاد تعادل در بازار کمک کند و البته این انتقاد به مسوولان بورس وارد است که این بازارگردانی باید از مدت‌ها قبل انجام می‌شد و در واقع اگر عرضه و تقاضا از سوی حقوقی‌ها به شکل مدیریت شده انجام شده بود، شاهد رشد چند برابری قیمت برخی سهام در ماه‌های گذشته نبودیم و در شرایط اصلاح بازار نیز امکان نقد شوندگی و خروج از بازار فراهم بود.