لزوم ایجاد شبکه هشدار در مصرف برخی دارو‌ها

خانم دکتر مریم اخگری در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما افزود: هر ساله از اول تا هفتم آبان به عنوان هفته پیشگیری از مسمومیت‌ها نام گذاری می‌شود.
وی گفت:مسمومیت در جامعه ما کم نیست و ما در سازمان پزشکی قانونی کشور با ارجاعات بسیار زیادی به سبب مسمومیت با دارو‌ها مواجهیم.
خانم اخگری افزود:در هفته پیشگیری از مسمومیت‌ها هر روز به مسمومیت با یک ماده اختصاص پیدا می‌کند و معمولاً مسمومیت‌ها در افرادی که به نوعی با این دارو‌ها در تماس هستند شیوع بیشتری دارد که در کودکان و افراد مسن بیشتر است.
عضو هیئت علمی سازمان پزشکی قانونی کشور گفت: گاهی مسمومیت‌ها اتفاقی نیست و به قصد خودکشی، دیگر کشی و مقاصد دیگر اتفاق می‌افتد.
خانم اخگری افزود: همه این موارد جزو معضلاتی است که ما در جامعه با آن روبرو هستیم و باید شبکه هشدار در جامعه برای روشنگری مردم در خصوص استفاده نکردن از این دارو‌ها و مواد اجرا شود.
این متخصص سم شناسی و داروشناسی گفت: این دارو‌ها می‌توانند دارو‌های مجازی باشند که از طریق داروخانه‌ها در اختیار افراد قرار می‌گیرند و یا دارو‌های غیرمجازی باشند که از شبکه‌های قاچاق ماهواره‌ای و برخی توزیع کنندگان وارد کشور شوند و در اختیار عموم افراد جامعه قرار گیرند.
خانم اخگری افزود: در جامعه ما به سبب اینکه جامعه جوانی است این مواد به راحتی در اختیار افراد قرار می‌گیرد و سوء مصرف این مواد یکی از معضلات بزرگ جامعه ماست که می‌تواند منجر به مسمومیت و مرگ ناشی از مصرف مواد شود.
عضو هیات علمی سازمان پزشکی قانونی کشور ادامه داد: مصرف این مواد کم نیست و تولیدکنندگان داخلی و افراد سودجو به قصد ایجاد سود بیشتر دارو‌ها را در اختیار افراد جوان قرار می‌دهند و متاسفانه منجر به مرگ این افراد هم شده است.
وی، مصرف دارو‌های مخدر و محرک را به سبب قیمت پایین آن در میان جوانان شایع‌تر خواند و گفت: ما به مصرف‌کنندگان هشدار می‌دهیم که از مصرف این دارو‌ها خودداری کنند چرا که ما روزانه با تعداد زیادی پرونده مواجهیم که افراد به سبب سوء مصرف این مواد یا دچار نقص جدی شده و یا فوت کرده‌اند که وقتی علت فوت را بررسی می‌کنیم می‌بینیم ناشی از سوء مصرف این مواد بوده است.
عضو هیات علمی سازمان پزشکی قانونی گفت: یکسری باور‌های غلط در جامعه رواج پیدا کرده است و تولید کنندگان و توزیع کنندگان این مواد برای اینکه جایگزین مناسبی برای مواد قبلی به وجود بیاورند، می‌گویند این مواد جدید هیچ عارضه‌ای ندارد و حال شما را خوب می‌کند غافل از اینکه این دارو‌ها عوارض زیادی دارند.
خانم اخگری افزود: اگر فرد مصرف کننده این مواد زنده بماند تا پایان عمر از نارسایی کبدی، کلیوی و بیماری‌های قلبی ممکن است رنج ببرد و یا اینکه در اثر سوء مصرف این مواد دچار اور دوز شود که ما این موضوعات را در پرونده‌های ارجاعی به سازمان پزشکی قانونی می‌بینیم و متاسفانه بیشتر این افراد جوان هستند.
وی ادامه داد: یک روز از هفته پیشگیری از مسمومیت‌ها به پیشگیری از مسمومیت به دارو‌های گیاهی تقلبی اختصاص دارد و ما شاهدیم که یک سری افرادی که هیچگونه اطلاعات دارویی ندارند در بازار سیاه این دارو‌ها را در اختیار افراد جامعه قرار می‌دهند و از آن به عنوان دارو‌های گیاهی یاد می‌کنند که متاسفانه هم در عطاری‌ها توزیع و هم در ماهواره تبلیغ فراوان می‌شود.
خانم اخگری گفت: این دارو‌ها در ماهواره به عنوان دارو‌های صد درصد گیاهی و بدون هیچ عارضه جانبی و به قصد ترک اعتیاد تبلیغ می‌شود و گاهی برای افزایش قوای جنسی و ایجاد کننده عضلات در بدن نیز تبلیغات این دارو‌ها صورت می‌گیرد.
عضو هیئت علمی سازمان پزشکی قانونی کشور افزود: در واقع عطاری‌ها در تولید این دارو‌ها، از یک سری دارو‌های دیگر کمک می‌گیرند تا آن افراد را زودتر به هدفی که داشتند برسانند مثلاً دارو‌هایی هستند که به قصد کاهش وزن در اختیار خانم‌ها قرار می‌گیرد که عمدتاً حاوی ترکیبات شبه آمفتامین هستند و ما به خانم‌هایی که به دنبال کاهش وزن هستند هشدار می‌دهیم که از مصرف آن خودداری کنند چراکه کاهش وزن ۱۸ کیلوگرم در یک ماه به هیچ عنوان طبیعی نیست.
وی افزود: پرونده‌ای از خانم جوانی داشتیم که چاقی مفرط داشت و به عطاری‌ها مراجعه و دارو‌های لاغری دریافت کرده بود که منجر به فوت او شد و در نمونه برداری‌ها پس از مرگ به این نتیجه رسیدیم که دارو‌هایی در بدنش وجود داشت که به هیچ وجه گیاهی نبود.
خانم اخگری گفت: این افراد سودجو قرص‌هایی را در اختیار افراد قرار می‌دهند که حاوی دارو‌های مخدر، روانگردان و آمفتامین هاست و برای فریب دادن مردم آن را با پودر‌های گیاهی مانند آویشن و جعفری ترکیب می‌کنند که عطر و بوی گیاهی داشته باشد.
متخصص سم شناسی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه مکانیسم اثر این دارو‌های کاهنده وزن چیست؟ افزود: این دارو‌ها که عمدتاً تقلبی هستند حاوی ترکیبات شبه آمفتامین هستند و مواد محرک را در بدن افزایش می‌دهند و به اصطلاح خودشان حال آدم را خوب می‌کنند.
وی افزود:این دارو‌ها موجب کاهش اشتها و اختلال در خواب افراد می‌شود و مادران و پدرانی به ما مراجعه می‌کنند و می‌گویند که از زمانی که بچه‌های ما از این دارو‌ها مصرف می‌کنند نه خواب دارند و نه خوراک.

خانم اخگری گفت: از عوارض ترکیبات شبه آمفتامین‌ها کاهش اشتهاست و خانم‌هایی که ناخواسته به دام این افراد می‌افتند دچار کاهش اشتهای کاذب می‌شوند و به همین علت ترغیب می‌شوند که دارو‌ها را بیشتر مصرف کنند و در نهایت منجر به ایجاد مسمومیت، ایست قلبی و مرگ آن‌ها می‌شود.
وی افزود:ما مواردی را داریم که در خانم‌های جوان ایست قلبی رخ می‌دهد و چرا با یک خانمی که هیچ سابقه مشکل قلبی نداشته و حتی بیماری زمینه‌ای هم نداشته است باید با ایست قلبی به مراکز درمانی مراجعه کنند و علت، مصرف این داروهاست و ما در نمونه‌هایی که از بدن این افراد پس از مرگ در آزمایشگاه‌های پزشکی قانونی اخذ کرده‌ایم به این نتیجه رسیدیم که مرگ آن‌ها به سبب مصرف این دارو‌ها بوده است.
خانم اخگری در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا در دارو‌های ضد چاقی مواد مخدر هم وجود دارد؟ گفت: یکسری از دارو‌ها را به قصد ترک اعتیاد توزیع می‌کنند که مثلاً قرص‌های دراگون در عطاری‌ها کاملاً بوی گیاهی دارد و این قرص‌ها را ما در دستگاه‌هایی آزمایش کردیم و به این نتیجه رسیدیم که حاوی ترامادول است.
این متخصص داروشناسی افزود: ما هیچ داروی گیاهی نداریم حاوی ترامادول باشد مگر اینکه به آن اضافه کرده باشند و در واقع فرد را به داروی جدیدی معتاد می‌کنند یعنی مثلاً فرد معتاد به هروئین بوده است و عطاری، دارویی برای ترک اعتیاد به او می‌دهد که خود این دارو اعتیاد آور است.
وی گفت: بسیاری از کپسول‌های چاقی و لاغری را خود عطاری‌ها به صورت دستی می‌سازند و داخل آن پودر‌های گیاهی هم وجود دارد، اما حاوی ترامادول و متادون و دارو‌های بسیار مخدر خطرناک است و، چون نظارتی بر کار عطاری‌ها نیست مقادیر نامشخصی از دارو‌های مخدر را داخل کپسول‌ها می‌ریزند و در اختیار افراد قرار می‌دهند و گاهی مواقع موجب فوت افراد هم می‌شود.
این متخصص داروشناسی و سم‌شناسی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه ما آیا داروی مجازی برای لاغری داریم، افزود: سازمان جهانی بهداشت برای دارو‌های مجاز و تقلبی تعریفی دارد و یکی از تعاریف دارو‌های تقلبی این است که برچسب دارو با محتوای آن همخوانی ندارد مثلاً ادعا می‌کنند که دارو صددرصد گیاهی است و حتی اسامی گیاهان را روی ظرف آن می‌ویسند و از وجود مواد گیاهی و ویتامین در آن می‌گویند، اما وقتی ما این موارد را در آزمایشگاه آنالیز می‌کنیم داخل آن ترامادول، متادون، دیفنوکسیلات و کورتن می‌بینیم که این‌ها به صورت غیرمجاز اضافه شده و کاملاً تقلبی است.
خانم اخگری درباره دارو‌های ضد لاغری هم افزود: دارو‌های گیاهی دارو‌هایی هستند که پایه گیاهی دارند و نباید هیچ افزودنی داشته باشد و قطعاً این دارو‌ها به صورت سریع فرد را به نتیجه نمی‌رساند و فرد باید در طولانی مدت به همراه رژیم‌های غذایی و ورزش تاثیر این دارو‌ها را ببیند.
وی ادامه داد: اینکه خانمی در هفته ۱۸ کیلوگرم به واسطه مصرف این دارو‌ها لاغر شود به طور قطع غیر طبیعی است.
خانم اخگری اضافه کرد:ما با توزیع قرص‌های چاقی نیز در عطاری‌ها مواجهیم و افراد جوانی که در باشگاه‌های بدنسازی فعالیت می‌کنند به قصد ایجاد عضله از این قرص‌ها استفاده می‌کنند و این دارو‌ها را آنالیز کردیم و به وجود مقادیر بسیار زیادی کورتون در این دارو‌ها برخوردیم.
عضو هیئت علمی سازمان پزشکی قانونی کشور گفت: کورتون به عنوان داروی ضد التهاب پذیرفته شده است، اما نه به عنوان داروی گیاهی و نباید در دارو‌های گیاهی وجود داشته باشد.
وی افزود:خاصیت کورتون‌ها این است که منجر به تجمع آب در بدن می‌شود یعنی فردی که از این دارو‌ها استفاده می‌کند بدنش دچار ورم و به اصطلاح آب زیر پوست او جمع می‌شود و فکر می‌کند عضلاتش رشد کرده است، اما پس از چند وقت استفاده به سمت نارسایی کبدی و کلیوی می‌رود و در آقایان هم به واسطه مصرف برخی از این هورمون‌ها و دارو‌ها با عقیم شدگی آن‌ها مواجه می‌شویم و سیستم هورمونی بدن آن‌ها مختل می‌شود.

خانم اخگری گفت: در برخی عطاری‌ها دارو‌هایی برای افزایش قوای جنسی تجویز می‌شود که خیلی‌ها به ویژه افراد مسن آن را مصرف می‌کنند در حالی که این دارو‌ها به هیچ وجه گیاهی نیستند و مواد شیمیایی و دارویی فراوانی دارند و معمولاً افراد مسن بیماری‌های زمینه‌ای دارند که ناچارند دارو مصرف کنند و مصرف آن دارو‌ها با این دارو‌های تقلبی تداخلات ایجاد می‌کند که با عث خونریزی و مرگ افراد نیز می‌شود.
وی افزود:هیچ وقت خودسرانه نباید از این دارو‌های گیاهی استفاده کرد و حتماً دارو‌های گیاهی را باید منابع معتبر و داروخانه‌ها توزیع کنند و دارو‌های گیاهی باید برچسب وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی داشته باشد.
خانم اخگری از مردم خواست به هیچ وجه به دارو‌های گیاهی که در ماهواره‌ها تبلیغ می‌شود و یا عطاری‌ها توزیع می‌کنند توجهی نکنند چرا که هیچ ماده موثره‌ای در ان نیست حاوی مواد شیمیایی فراوان است و همگی از نظر ما تقلبی هستند.
وی گفت: بر اساس سند حرف می‌زنیم چرا که نتیجه بررسی این دارو‌ها را در آزمایشگاه‌ها دیده ایم و این‌ها حاوی دارو‌هایی هستند که عمداً اضافه می‌شود تا فرد را زودتر به هدفش برساند و از طرف دیگر فرد به این دارو‌ها وابسته می‌شود و مجددا سراغ توزیع‌کننده می‌رود.
این متخصص سم شناسی در پاسخ به سوالی درباره عوارض بلند مدت مصرف این دارو‌ها، افزود: ممکن است این دارو‌ها در کوتاه مدت فرد را به هدفش برساند، اما یکسری عوارض را برای اعضای حیاتی بدن ایجاد می‌کند که برگشت پذیر نیست.
وی ادامه داد: ما در بخش آسیب شناسی افرادی که از این دارو‌ها استفاده کرده‌اند بررسی کردیم و دیدیم بافت کبد و قلب آن‌ها دچار اختلال شده بود و عوارض برای فرد پس از قطع دارو‌ها برطرف نمی‌شود بلکه در طولانی‌مدت عوارض آن خود را نشان می‌دهد.
خانم اخگری گفت: از نظر ما تبلیغ دارو در عطاری‌ها و ماهواره غیرقانونی است و برخی اوقات شاهدیم که همسایه‌ها این دارو‌ها را دست به دست می‌کنند که باید مراقب باشیم.
وی درباره دارو‌های انرژی زا هم افزود: کپسول ها، پودر‌ها و در برخی عطاری‌ها دارو‌های در بسته‌های بسیار بزرگی عرضه می‌شود که ادعا می‌کنند قرص‌های انرژی زاست که فقط اسید‌های آمینه و پروتئین دارد، اما در داخل این دارو‌ها دارو‌های اشتها آوری اضافه می‌کنند که مثلاً یک نفر در مدت یک ماه تا ۱۵ کیلو گرم چاق می‌شود که از نظر ما این نوع افزایش وزن طبیعی نیست.
خانم اخگری درباره توزیع سویق‌های غیرمجاز هشدار داد و گفت: در پودر جوانه گندم و جو دارو‌های اشتها آوری می‌ریزند و معمولاً این دارو‌ها را کودکان می‌خورند و مادر می‌گوید بچه من دائم می‌خوابد در صورتی که سیپروهپتادین موجود در این پودر‌ها علاوه بر اشتها آوری، خواب را هم زیاد می‌کند.