اتیوپی در آستانه جنگ داخلی

به گزارش سرویس بین الملل­ ­­خبرگزاری صدا و سیما؛ روزنامه اینترنتی رای الیوم در سرمقاله خود آورده است: شاید هیچ کس شاخ آفریقا و نقشه‌های سیاسی و نژادی و قومیتی آن را بیشتر از سازمان اطلاعات مصر در دو بخش نظامی و امنیتی آن نشناسد، از این رو اصرار به تمرکز بر مذاکرات برای طولانی‌ترین زمان ممکن در تعامل با بحران سد النهضه و دور شدن به اندازه ممکن از گزینه نظامی به عنوان بهترین گزینه، تصادفی یا از روی ضعف نیست بلکه درایت کامل به افزایش احتمال انفجار اوضاع اتیوپی از داخل به علت تشدید اختلافات داخلی نژادی و وجود شاخص‌های شعله ور شدن قریب الوقوع آتش جنگ داخلی است.

نخستین شراره‌های فرآیند منفجر کردن اتیوپی از داخل در اقلیم تیگرای شمالی در مرز اریتره بروز کرد. این اقلیم را می‌توان اسپارتا (شهری در یونان باستان)‌ شاخ آفریقا و نه فقط اتیوپی دانست اگرچه تعداد ساکنانش حدود هفت میلیون از مجموع صد میلیون نفر جمعیت اتیوپی است.

نظام سیاسی در اتیوپی فدرالی است و از ده اقلیم تشکیل می‌شود که حکومت‌های خودگردان و مستقل دارند و به اشکال مختلف نماینده قومیت‌های خاص هستند. بزرگ‌ترین این قومیت‌ها قومیت اورومیا است که آبی احمد نخست وزیر کنونی به آن منتسب است و تعداد ساکنانش به ۵۰ میلیون نفر یعنی نصف جمعیت اتیوپی می‌رسد. بعد از آن نژاد امهره و سپس بقیه نژاد‌ها از جمله تیگرای قرار دارند.
اهالی اقلیم تیگرای که جبهه التحریر که اخیرا به حزب تبدیل شد رهبری آن‌ها را به عهده دارد علیه قدرت مرکزی به رهبری آبی احمد اعلام شورش و ماه سپتامبر گذشته انتخابات برگزار کردند که در نتیجه آن یک پارلمان و قدرت محلی در اعتراض به تعویق انتخابات فدرالی شکل گرفت. این انتخابات فدرالی قرار بود ماه اوت گذشته برگزار شود، اما به دستور آبی احمد و دولت وی تا زمانی نامعلوم به بهانه شیوع کرونا به تعویق افتاد.
پارلمان مرکزی انتخابات و نتایج آن را در اقلیم تیگرای ملغی اعلام و شورای محلی و حکومت را برکنار کرد. آبی احمد ماه گذشته یک ژنرال را برای تحویل گرفتن قدرت در این اقلیم فرستاد، اما از ورود او به میکللی مرکز اقلیم جلوگیری شد. آبی احمد بعد از حمله خونین به اردوگاه ارتش فدرال که به کشته شدن تعدادی نامعلوم منجر شد حالت فوق العاده اعلام کرد.
اقلیم تیگرای که ساکنانش سه دهه متوالی و تا زمان روی کار آمدن آبی احمد در سال ۲۰۱۸ بر اتیوپی حکومت کردند ارتش محلی با ۲۵۰ هزار سرباز دارد و ساکنانش نیمی از تعداد ارتش فدرال را تشکیل می‌دهند و عملیات بسیج نیرو‌ها و مسلح سازی و آمادگی برای جنگ فراگیر و زمینه سازی برای اعلام استقلال این اقلیم و جدایی آن آغاز شد. تناقض اینجاست که اقلیم اورومیا شهر نخست وزیر کنونی هم در حال حاضر در شورشی مشابه این ضد دولت مرکزی به سر می‌برد.

بحران‌های پیرامون دولت آبی احمد از هرسو آن را محاصره کرده است و جنگ‌های داخلی و نژادی شروع به انفجار و انتشار کرده اند و بعید نیست که به جنگ فرقه‌ای بین مسلمانانی تبدیل شود که بخش بزرگی از جمعیت را نسبت به مسیحیان که برخی آمار‌ها می‌گوید در اکثریت هستند تشکیل می‌دهند.

آیا سازمان اطلاعات مصر در بروز این جنگ‌های داخلی در اتیوپی و چه بسا شاخ آفریقا و به ویژه اریتره نقش دارد؟ اسیاس افورقی رئیس جمهور اریتره روابطی قوی با رژیم اسرائیل و نیز با آبی احمد و کابینه اش بعد از توافقنامه صلح سال ۲۰۱۸ که به خاطر آن احمد جایزه صلح نوبل دریافت کرد دارد.
سخت است که به این سوال پاسخ روشنی بدهیم به دو علت: نخست اینکه فعالیت سازمان اطلاعات مصر محرمانه و زیرزمینی است و دوم داده‌های موثقی که این احتمال را تقویت کند وجود ندارد، اما این نافی نفوذ این سازمان در اتیوپی و سومالی و اریتره نیست آن هم در شرایطی که روابطی تاریخی قدرتمند با قومیت‌های نژادی منطقه به ویژه اقلیم اوگادین در سومالی دارد که از جنبش آزادی بخشی که نام آن را بر خود دارد خواستار جدایی طلبی است.
گمان نمی‌کنیم گزینه دخالت نظامی مصر در تعامل با سد النهضه و خطر‌های آن که بارزترین آن‌ها گرسنه شدن پنج میلیون کشاورز مصری است بعید باشد بویژه بعد از فروپاشی دور اخیر مذاکرات سه جانبه مصر و سودان و اتیوپی تحت نظر اتحادیه آفریقایی و شکست آن در دستیابی به توافقی درباره چگونگی پر کردن خزانه سد از آب.
وقتی دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا هفته گذشته درباره وجود یک طرح نظامی مصر برای تخریب سد در صورت ادامه سیاست‌های وقت کشی و خودداری از راه حل مسالمت آمیز هشدار دارد بیهوده نبود و شاید این وقت کشی آبی احمد نتیجه ضعف او و رسیدنش به این اعتقاد باشد که سد النهضه تنها برگ برنده او برای باقی ماندن در قدرت برای مدت زمانی طولانی‌تر است.
شاخ آفریقا بر لبه آتشفشان ایستاده است و اتیوپی اکنون دوباره شاهد علائم جنگ داخلی و انفجار از داخل است و گمان نمی‌کنیم متحد صهیونیستی او بتواند مانع جنگ‌های داخلی که در بیشتر مناطقش می‌خزد شود و شاید زمان برای ارتش مصر فرا رسیده است که هرچند به طور موقت پا پیش بگذارد.