دیابت درمان ناپذیر، اما قابل کنترل

به گزارش خبرنگار حوزه بهداشت و سلامت گروه علمی فرهنگی هنری خبرگزاری صدا و سیما، سازمان بهداشت جهانی همراه فدراسیون بین‌المللی دیابت از سال ۱۹۹۱، روز ۱۴ نوامبر برابر با ۲۳ آبان هر سال (امسال ۲۴ آبان) را با نام «روز جهانی دیابت» نام گذاری کرده‌اند تا به این بهانه روزی هم برای بالابردن سطح اطلاعات و آگاهی همه مردم دنیا از این بیماری شایع داشته باشیم و همراه با ۱۷۰ کشور جهان با بیماران دیابتی هم‌صدا شویم. اگرچه دیابت درمان‌پذیر نیست، اما قابل کنترل است. 

روز ۱۴ نوامبر در واقع سالروز تولد دکتر فردریک بانتینگ است. او محققی است که با همکاری چارلز بست برای نخستین بار در سال ۱۹۲۲ انسولین را برای درمان افزایش قند خون بیماران دیابتی معرفی کرد. امسال یکصدمین سال کشف انسولین است.

سازمان بهداشت جهانی از سال ۲۰۰۹ برنامه‌های روز جهانی دیابت را بر ۲ اصل آموزش و پیشگیری از دیابت بنا نهاده که این خود نشان‌دهنده میزان اهمیت این دو موضوع است.

موضوع آگاهی و خود مراقبتی شهروندان همراه با فراخوان بسیج همگانی برای مواجهه با این بیماری که گران‌ترین بیماری فراگیر غیر مسری جهان نام گرفته با بالا رفتن آمار مبتلایان به دیابت در ایران و جهان تبدیل به نیازی جدی و تأمل برانگیز برای دولت‌ها و مردم شده است.

طی سال‌های اخیر افزایش شیوع بیماری دیابت در جهان، این بیماری را به بزرگترین همه گیری تاریخ تبدیل کرده است. بیش از ۴۶۳ میلیون نفر از مردم ۲۰ تا ۷۹ سال جهان مبتلا به دیابت هستند پیش بینی می‌شود تا سال ۲۰۴۵ تعداد بیماران بالغ بر ۷۰۰ میلیون نفر گردد. این افزایش دیابت در همه نقاط دنیا یکسان نیست. براساس آمار فدراسیون بین‌المللی دیابت، افزایش شیوع دیابت از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۴۵ برای منطقه اروپا ۱۵ درصد است، ولی در منطقه ما که بر اساس تقسیم‌بندی‌های فدراسیون بین‌المللی دیابت در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا هستیم تا ۹۶ درصد خواهد بود و بعد از آفریقا که با ۱۴۳ درصد بالاترین رتبه را دارد منطقه MENA در جایگاه دوم قرار دارد.

بیش از یک میلیون کودک و نوجوان در سراسر دنیا مبتلا به دیابت نوع یک هستند. در سال ۲۰۱۹ میلادی بیش از ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر به دلیل این بیماری جان خود را از دست دادند. مرگ‌ومیر و عوارض دیابت در جهان بالاست.

دیابت بیماری است که شیوع بسیار بالایی دارد و هزینه‌بری بسیار زیادی هم دارد. تخمین فدراسیون بین‌المللی دیابت این است که هزینه درمان دیابت و عوارض آن در دنیا تا ۱۰ سال آینده از ۸۰۰ میلیارد دلار بگذرد. از طرف دیگر مرگ‌ومیر و عوارض آن هم بالاست. سال ۲۰۱۹ حدود ۴.۲ میلیون نفر از جمعیت دنیا به خاطر دیابت از بین رفتند یعنی تقریبا ۱۱.۳ درصد کل مرگ و میر‌های جهان بابت دیابت و عوارض آن بوده است. گفته می‌شود که تقریبا هر هشت ثانیه در دنیا یک نفر به خاطر دیابت از دنیا می‌رود. در واقع مرگ‌ومیر ناشی از دیابت و عوارض آن از جمع مرگ‌و‌میر در بیماری‌های واگیری مثل سل، مالاریا و ایدز بیشتر است.

از طرف دیگر ۳۷۴ میلیون نفر در جهان دچار اختلال تحمل گلوکز هستند که در صورت مداخله نکردن مؤثر بسیاری از آن‌ها مبتلا به دیابت خواهند شد. از هر ۶ تولد یک مورد، درگیر قند خون بالا (هیپرگلیسمی) در بارداری بوده است. در کشور ما نیز بیش از پنج و نیم میلیون نفر از افراد بالای ۲۵ سال مبتلا به دیابت هستند و به عبارت دیگر حداقل ۱۱ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال از بیماری دیابت رنج می‌برند. حداقل ۲۵ درصد این بیماران از بیماری خود آگاه نیستند.

با توجه به اهداف سند ملی پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط، جمهوری اسلامی ایران متعهد گردیده است که سیر صعودی شیوع دیابت را تا سال ۱۴۰۴ متوقف کند. همگام با ادغام برنامه مراقبت‌های ادغام یافته بیماری‌های غیرواگیر، اطلاع رسانی همگانی در زمینه اهمیت بیماری دیابت همزمان با هفته ملی دیابت انجام خواهد شد. امسال نیز به منظور آگاهی عموم هموطنانمان درباره بیماری دیابت، همانند سال‌های گذشته روز‌های ۲۴ تا ۳۰ آبان به عنوان هفته ملی دیابت نام گذاری شده است.

شعار روز جهانی دیابت «پرستاران در دنیای دیابت تغییر ایجاد می‌کنند» (Diabetes: Nurses Make the Difference) می¬باشد. در طول هفته ملی دیابت، دفتر مدیریت بیماری‌های غیرواگیر با همکاری روابط عمومی، دفتر بهبود تغذیه، دفتر آموزش و ارتقای سلامت، معاونت درمان، معاونت پرستاری و سایر معاونت ها، دانشگاه‌های علوم پزشکی، انجمن‌های دیابت، وزارت ورزش و فدراسیون ورزش‌های همگانی، وزارت آموزش و پرورش، شرکت‌های داروسازی فعالیت‌هایی را تدارک دیده اند و با توجه به شرایط همه گیری جهانی کووید ۱۹ با تأکید بر فعالیت در فضای مجازی، برنامه‌های متعددی به منظور ارتقاء آگاهی عمومی در زمینه بیماری دیابت برگزار خواهند کرد.