نارضایتی از تصویر بدنی!

به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سیما؛ تصویر بدن بیانگر نگرش فرد از خود، همراه با احساسات و افکاری است که می‌توانند تغییر دهنده رفتار او در شرایط گوناگون و در جهات مثبت یا منفی باشد. این تصویر ذهنی می‌تواند تحت تاثیر عوامل گوناگونی، چون رشد جسمانی، تعاملات فرد با محیط اجتماعی، سوانح و جراحات بدنی قرار گیرد و نگرانی‌های دامنگیری از تصویر بدنی را در افراد ایجاد کند.

رشد تصویر بدن در ذهن
به طور کلی تصویر بدن در ذهن انسان به آرامی و در طول زمان تحول می‌یابد و عموماً از دوران کودکی آغاز می‌شود. این سازه در ابتدا در کودکی در اثر تماس، یا فقدان تماس، با افرادی نظیر والدین و اعضای خانواده شکل می‌گیرد. تماس شخصی به صورت در آغوش گرفته شدن، بوسیده شدن و سایر انواع محبت‌ها می‌تواند به ساخت تصویر بدن اولیه مثبت کمک کند. فقدان چنین تماس‌هایی نیز می‌تواند اثر عکس داشته باشد و منجر به شکل گیری تصویر بدن اولیه منفی شود.

امروزه دامنه تصویر بدن و نگرانی از آن تا آنجاست که این مساله تبدیل به مشغله ذهنی بسیاری از افراد، به خصوص جوانان شده است و هر روز هزینه و زمان زیادی صرف تفکر درباره تغییرات ظاهری در بدن آن‌ها می‌شود. این مساله به نحوی است که افراد ساعت‌ها درباره تصویر بدن خود فکر می‌کنند و با تغییر در آرایش و پوشیدن لباس‌های متنوع و قرار گرفتن در وضعیت‌های خاص، سعی در پوشاندن نقایص ظاهری خود را دارند که این امر بیشتر زاییده تصور ذهنی آن‌ها از بدن شان است.

در سال‌های اخیر علاقه عمومی و آکادمیک درباره تصویر بدن رشد چشمگیری داشته است. به طوری که پژوهشگران طی انجام تحقیقات در این زمینه علاقه خود را به عوامل تاثیرگذار بر تصویر بدن و همچین تاثیر این تجارب جسمی بر رفتار انسان نشان داده اند و به نظر می‌رسد که علل اصلی این علاقه رشد چشمگیر مراجعانی است که برای عمل جراحی زیبایی، نگرانی‌ها درباره رژیم بدغذایی و افزایش استفاده از مواد مخدر به متخصصان مراجعه می‌کنند و به نظر می‌رسد رضایت از تصویر بدنی در بین جوانان مستلزم رضایت از پنج عامل بدنی است: تناسب اندام، سلامت بدنی، زیبایی ظاهری، توانایی کنترل وزن و پاکیزگی و زیبایی پوست.

گفت و گوی خصوصی با خود
هر کس در خلوت ذهنش با خود صحبت می‌کند که به این مکالمات گفت و گوی درونی یا مکالمه ذهنی می‌گویند. گفت و گوی درونی فرد از افکاری که ادراک و تفسیر‌های او را از رویداد‌های واقعی یا بالقوه زندگی اش منعکس می‌کند، تشکیل شده است. این گفت و گوی درونی غیرارادی خودگویی‌هایی را در پی خواهد داشت. خودگویی‌ها شامل افکار، استنباط‌ها یا نتایجی درباره خود است. در گفت و گوی خصوصی فرد با بدن خود، یکسری افکار هیجانی ایجاد می‌شوند و نهایتاً نتیجه گیری‌هایی در فکر ایجاد می‌شوند که به دنبال آن تصمیم می‌گیرد چگونه ظاهر خود را نشان دهد و اگر گفت و گوی خصوصی نسبت به بدن دارای خطا باشد، تصویر بدن را خراب می‌کند.

اختلالات مربوط به تصویر منفی بدن
بی اشتهایی روانی
فرد در آن با هدف لاغری به خود گرسنگی می‌دهد. این اختلال زنان را بیش از مردان تحت تاثیر قرار می‌دهد. ترس مبتلایان به این اختلال از افزایش وزن و ادراک از خود به عنوان یک فرد چاق، حتی وقتی به شدت لاغر شده اند، بسیار شدید است.

پراشت‌هایی روانی
پراشت‌هایی روانی اختلال شایع تری است که وقوع آن در زنان بیشتر قابل مشاهده است و مشکل زیاده روی‌های مکرر در خوردن را به شکل مصرف سریع میزان زیادی از غذا را در مدت ۲۰ الی ۳۰ دقیقه نشان می‌دهد. به دنبال زیاده روی در خوردن، فرد مواد غذایی را بر می‌گرداند. این کار کوششی برای خنثی کردن زیاده روی در خوردن و کاهش ترس از احتمال افزایش وزن است. افراد مبتلا به پراشت‌هایی روانی نه تنها از شکل و وزن بدن شان متنفرند، بلکه مشکل خوردن آن‌ها را در دام یک الگوی غیرسالم خود ویرانگر گرفتار می‌کند. تنفر آن‌ها از بدن شان، احساس گناه، افسردگی و بیزاری از خود، سبب کاهش در کیفیت زندگی آن‌ها می‌شود.

پرخوری افراطی
در آن پرخوری برای برگرداندن غذا یا دست زدن به اعمال جبرانی برای حذف پیام‌های خوردن غذای زیاد همراه نیست. این اختلال، پرخوری افراطی یا وسواسی نامیده می‌شود. طبیعی است که این نوع از پرخوری با احساس خارج از کنترل بودن میزان خوردن، اضافه وزن و حتی تصویر بدن منفی همراه است.

اختلالات بدشکلی بدن
در برخی از افراد، دل مشغولی وسواس گونه با ظاهر، نگرانی مفرطی است که از آن به عنوان اختلال بدشکلی بدنی یا زشتی تصوری یاد می‌شود. این افراد در مورد آنچه که به نظر می‌رسند، دارای دید تحریف شده و نابهنجار هستند و این در حالی است که دیگران یا آن‌ها را دارای قیافه معمولی می‌پندارند و یا دارای نقصی که به سختی محسوس است. افراد مبتلا به بدشکلی بدن ممکن است هر روز ساعاتی را به وارسی خود در آینه و تلاش برای پنهان کردن یا اصلاح نقصی که تصور می‌کنند بدان گرفتارند صرف می‌کنند. این افراد ممکن است از موقعیت‌های اجتماعی اجتناب یا در مواجهه با این قبیل موقعیت‌ها احساس خجالت کنند.

افسردگی
اختلالی است که از آن گاه به عنوان اختلال خلقی شدید یاد می‌کنند. افراد افسرده شدید دارای تصویر بدنی منفی هستند و در این حالت، تنفر از ظاهر، نشانه مشکل فراگیرتر بیزاری از خود است. افراد مبتلا به افسردگی، احساس بی ارزشی یا گناه می‌کنند و برای کسب لذت بیشتر از زندگی روزانه ناتوانند.

اصلاح الگوی رفتاری و فکری بدشکلی بدن
تصویر بدن به اینکه فرد واقعاً چه شکلی است وابسته نیست، بلکه به روابط شخصی فرد با بدنش بخصوص باورها، ادراکات، احساسات، افکار و اعمالی که به ظاهر جسمانی اش مربوط است، وابسته است و معمولا از اختلاف ارزیابی فرد از بدن خود و بدن ایده آل خود است و در این میان نگرانی‌های مرتبط با وزن شکایت اصلی افراد دارای تصویر بدنی منفی است.

یکی از روش‌هایی که فرد می‌تواند به کمک آن به اصلاح الگوی ذهنی و رفتاری خود بپردازد، این است که سعی کند با بدن خود اوقات خوشی را داشته باشد و رابطه خود را با بدن خود به عنوان شریک، بهبود بخشد. در این راستا فرد می‌تواند با درگیر شدن خلاقانه در ورزش‌های خاص برای لذت بردن و ستایش وجود جسمانی خود، از اعمال تاییدآمیز استفاده کند. همچنین فرد می‌تواند با تلاش‌های هشیارانه برای اعاده حقوق بدن خویش، به تقویت تصویر بدنی خود بپردازد. بهبود سلامت و تناسب، بهبود حواس پنجگانه و بهبود ظاهر با استفاده از آرایش متعادل‌تر از خود راهکار‌هایی است که در این روش توصیه می‌شود. به دنبال اجرای این اصلاحات ذهنی فرد می‌آموزد با نقص‌های احتمالی بدن خود رودررو شده و آن‌ها را بپذیرد.

پرواضح است که چنین نگرانی‌هایی اگر توسط خود فرد از بین نرود، می‌تواند پیچیدگی‌های رفتاری بیشتری به دنبال داشته و پیامد‌های آن از قبیل اضطراب، افسردگی، انزوای اجتماعی، انواع اختلالات روانی، تضعیف خودپنداره و عزت نفس را در پی خواهد داشت و فرد برای خروج از بحران، نیاز به کمک تخصصی یک درمانگر زبده دارد.