تسریع روند انقلاب صنعتی چهارم در سایه کرونا

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: انقلاب صنعتی چهارم نخستین بار در سال ۲۰۱۱ در نمایشگاه صنعتی هانور آلمان معرفی شد و پس از آن کلاس شواب، بنیانگذار و مدیر ارشد کنفرانس داووس در سال ۲۰۱۶ آن را مورد استفاده قرار داد. این انقلاب که بر پایه فناوری دیجیتال استوار است، با ادغام دنیای فیزیکی، دیجیتال و بیولوژیک که منجر به تغییرات برافکن در سایر حوزه ها می شود، تحولات عمیق سیاسی و اقتصادی را برای کشور‌ها رقم خواهد زد.

 

اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی و فناوری های نوین ایجاد شده در بستر این انقلاب نیز از جمله ابزار‌هایی است که جامعه بشری را به سمت دیجیتالی شدن و تغییر از فضای سنتی و فیزیکی به سمت فضای دیجیتالی و مجازی رهنمون خواهد ساخت.

 

حال، در شرایط شیوع کرونا ضرورت استفاده از فناوری در سرعت بخشیدن به برنامه ها و کسب وکار‌ها با تأکید بر فاصله گذاری اجتماعی و محدودیت های ایجاد شده برای جلوگیری از شیوع این بیماری، اهمیت استفاده و توسعه ابزار‌های این انقلاب را در جهت هوشمند کردن اقدامات و فعالیت ها با به حداقل رساندن آسیب ها در حوزه های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی برای کشور‌ها دوچندان کرده است.

 

در واقع، تلاقی شیوع بیماری کرونا طی یک سال اخیر با انقلاب صنعتی چهارم که کمتر از یک دهه از عمر آن می گذرد، به فرصتی برای سرعت بخشیدن به روند تکمیل و توسعه این انقلاب تبدیل شده است.

 

اگر همه گیری کرونا را در جهان به سه موج تقسیم کنیم، موج اول با مسائل بهداشتی و موج دوم با مسائل اقتصادی همراه است که کرونا آن‌ها را با تهدیدات مواجه کرده است. اما موج سوم که مربوط به مسائل مرتبط با فناوری است نه تنها تهدیدی را متوجه بهداشت و اقتصاد نخواهد کرد، بلکه در جهت رفع تهدید‌ها و کمک به تقویت زیرساخت های بهداشتی و اقتصادی بر پایه انقلاب فناوری حرکت خواهد کرد و تغییرات فناورانه در این حوزه ها را سرعت خواهد بخشید.

 

استفاده از هوش مصنوعی در درمان و کسب وکارها، استفاده از نانوفناوری ها در تولید محصولات بهداشتی و دارویی، ساخت پزشک ربات و ربات های دستیار در صنعت و پزشکی، ایجاد تحول در تعامل میان کسب وکار و مشتری، شکل گیری اقتصاد اشتراکی با توسعه پلتفرم ها در حوزه های مختلف خدمات، حمل و نقل، پزشکی، آموزش و ... تنها نشانه-های اندکی از حوزه های تغییر در انقلاب صنعتی چهارم است که با همه گیری کرونا سرعت آن چند برابر شده است.

 

به عبارتی، پاندمی کرونا به سکوی پرشی به سمت تکامل انقلاب صنعتی چهارم به خصوص در کشور‌های در حال توسعه تبدیل شده و به مدد آن تحول عظیمی در ساختار‌های اقتصادی و احتماعی آن‌ها در حال رخ دادن است که تأثیرات شگرفی بر اقتصاد و اشتغال و آموزش آن‌ها خواهد داشت.

 

سرانجام، همزمانی پاندمی کرونا با انقلاب صنعتی چهارم شرایطی را برای انسان فراهم می‌کند تا در بخش های مختلف زندگی خود توسعه یابد و نه تنها «چیستی» و «چگونگی» انجام کارها، بلکه هویت و نقش های انسانی را نیز تغییر خواهد داد. به علاوه آنکه، چالش هایی را نیز برای دولت ها، کارآفرینان و دانشمندانی که همزمان با این تغییرات حرکت نکنند، ایجاد خواد کرد.

حال باید دید، دولت ها چگونه از فرصت به وجود آمده ناشی از این بحران برای تغییر الگو‌های رفتاری خود جهت اجرای انقلاب صنعتی چهارم و سرعت بخشیدن به روند تغییرات آن یعنی ایجاد شهر‌های هوشمند، صنعت هوشمند، کشاورزی هوشمند، حمل و نقل هوشمند، آموزش هوشمند و البته بهداشت و درمان هوشمند استفاده خواهند کرد تا علاوه بر برخورداری از مزایای آن، آسیب های خود را در رویارویی با تهدیدات ناشی از کرونا در بخش های مختلف به حداقل برسانند.

 

فاطمه حسینی؛ پژوهشگر اداره پژوهش خبری