زکزاکی و آینده جنبش اسلامی نیجریه

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، ابراهیم یعقوب زَکزاکی در سال ۱۳۳۲ش در شمال نیجریه زاده شد. وی تا سال ۱۳۵۴ش، علاوه بر تحصیلات خود، دروس دینی را نیز در شمال نیجریه، در شهر "کانو" آموخت. وی در سال ۱۳۵۷ش، مدرک اقتصادش را در مقطع کارشناسی، از دانشگاه احمد بلو زاریا دریافت کرد و پس از مدتی، امامت جماعت در مسجد یکی از مدارس دینی را به عهده گرفت. زکزاکی ابتدا به عضویت در اتحادیه دانشجویان مسلمان درآمد و سپس به دبیرکلی آن برگزیده شد.
ابراهیم زکزاکی، در سفر به پاریس در سال ۱۳۵۷ش، با امام خمینی (ره) دیدار کرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برای تحصیل علوم دینی وارد حوزه علمیه قم شد. وی از تاثیر شگفت‌انگیز امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی بر خود سخن گفته است. زکزاکی ابتدا از اهل سنت و مالکیه بود و پس از دیدار با امام خمینی (ره)، شیعه شد.

آخرین تحولات مربوط به شیخ زکزاکی
شیخ ابراهیم زکزاکی و همسرش ۱۳ دسامبر ۲۰۱۵ در حمله نظامیان نیجریه به حسینیه‌ای در شهر "زاریا" بازداشت شدند. اکنون بیش از ۵ سال است که شیخ زکزاکی و همسرش در زندان هستند و فشار برمسلمانان این کشور نیز از سوی نیرو‌های نظامی این کشور افزایش یافته است. چند روز پیش «سهیلا زکزاکی» فرزند شیخ «ابراهیم زکزاکی» رهبر جنبش اسلامی نیجریه از وخیم بودن حال والدین به دلیل اهمال پزشکی خبر داد و گفت که پدر و مادرش زمانی که دستگیر شدند هر دو زخمی بودند و اکنون به دلیل محرومیت از مراقبت‌های پزشکی و درمانی وضعیت سلامتی آن‌ها وخیم‌تر شده است. حال عمومی شیخ زکزاکی نیز طی یکسال گذشته رو به وخامت گذاشته است به طوری که دفتر جنبش اسلامی نیجریه بار‌ها نسبت به وخامت حال و تشدید بیماری وی هشدار داده است. اگرچه با فشار و اصرار مسلمانان نیجریه در اوت ۲۰۱۹ شیخ زکزاکی برای درمان به هند اعزام شد، اما مهیا نبودن شرایط درمان و عدم همکاری هند سبب شد تا وی به نیجریه بازگردد و از آن زمان تاکنون در بند نیرو‌های نظامی این کشور و در شرایط وخیم جسمانی قرار دارد.

به طور کلی تشدید وخامت وضعیت جسمانی، تداوم اعمال محدودیت‌ها توسط دولت نیجریه برای مساعدت به وضعیت ایشان، کنترل شدید خانواده و همراهان ایشان، تهدید پنهانی پزشکان و انجمن‌های امدادرسان توسط دولت، بازی دستگاه قضایی نیجریه با پرونده ایشان و تعویق چندین باره رسیدگی به پرونده و برخورد سیاسی حاکمیت با این پرونده، آخرین تحولات مربوط به شیخ زکزاکی است.

با ادامه حبس شیخ "ابراهیم زکزاکی" رهبر مسلمانان نیجریه، مسلمانان این کشور بار دیگر با برگزاری تظاهرات در "ابوجا"، تداوم بازداشت شیخ زکزاکی و همسرش را محکوم کرده و خواستار آزادی شیخ زکزاکی شدند.
طی ماه‌ها اخیر شیوع بیماری کووید ۱۹ در نیجریه نیز شرایط را برای شیخ زاکزاکی و همسرش سخت‌تر کرده است. مقامات نیجریه نه فقط شرایط قرنطینه را برای شیخ زکزاکی مراعات نکرده اند، بلکه چندی پیش برخی منابع اعلام کردند که آن‌ها تلاش داشتند تا فرد مبتلا به بیماری کووید ۱۹ را در محل بازداشت شیخ زکزاکی نگه دارند، موضوعی که با مخالفت شدید زندانیان رو به رو شد.
با توجه به ناآرامی‌ها و درگیری‌های جدید در برخی کشور‌های آفریقایی از جمله اتیوپی و اریتره و همچنین تحرکات گروه‌های افراطی در برخی کشور‌های دیگر افریقایی، حاکمیت به شدت از شروع اعتراضات سراسری واهمه دارد. 

چشم انداز جنبش اسلامی نیجریه
جنبش اسلامی در کنار جریان‌های مسیحی و ... در نیجریه فعال است. جنبش اسلامی نیجریه به دو بخش کلی شیعی و نزدیک به شیعی و سلفی تقسیم می‌شوند. عربستان همواره تلاش داشته تا اسلام سلفی و گرایش‌های وهابیت را تقویت نماید، اما جریان منتسب به شیخ زکزاکی قوی‌ترین جریان اسلام سیاسی در نیجریه است که تاثیر بسیار زیادی روی افکار عمومی دارد. به هر حال، فشار بر مسلمانان نیجریه طی سال‌های اخیر با دستگیری شیخ زکزاکی افزایش یافته است. دولت نیجریه برگزاری هرگونه تجمع توسط مسلمانان را در این کشور ممنوع کرده است و نیرو‌های امنیتی نیجریه با مسلمانان شرکت کننده در مراسم‌های مذهبی نیز با خشونت برخورد می‌کنند. از نظر مقامات نیجریه، شیخ زکزاکی عامل وحدت و همدلی میان مسلمانان است این درحالی است که برخی مقامات این کشور تحت فشار‌های رژیم ‌های خارجی از جمله رژیم صهیونیستی و آمریکا خواهان تفرقه میان مسلمانان و عدم مشارکت آن‌ها در ساختار سیاسی و اقتصادی نیجریه هستند؛ اگرچه فشار‌های مقامات نیجریه برای حذف شیخ زکزاکی ادامه دارد، اما نه تنها مسلمانان نیجریه بلکه افکار عمومی مسلمانان جهان چنین سیاست‌هایی را بر نمی‌تابند و آن‌ها نیز در حمایت از مسلمانان جهان خواستار آزادی زکزاکی هستند بنابراین با توجه به پایگاه مردمی جنبش اسلامی نیجریه آینده این جنبش حتی با وجود وخامت وضعیت جسمانی شیخ زکزاکی نیز روشن به نظر می رسد.