چرا خرس‌ها به ما نزدیک‌تر شده اند؟

به گزارش  خبرگزاری صدا وسیما،یک شب سرد پاییزی که باران به شدت می‌بارید خرس قهوه‌ای با تاریکی هوا از کوه پایین می‌آید و به اتفاق توله هایش مثل شب‌های دیگر راهی باغ‌های سیب پایین کوه می‌شود، اما این بار بخت با او و دو توله اش یار نبود یکی از توله‌های بازیگوش به داخل یک سازه سیمانی که به شکل حوضچه‌ای بزرگ است و دو متر و نیم عمق دارد افتاد خرس ماده برای نجاتش به درون سازه رفت و توله‌ی دیگر هم همراه او و در نهایت هر سه گرفتار شدند.

خرس ماده نعره می‌کشید نعره‌هایی که شنیدنش ترس بر دل هر انسان می‌اندخت

این منطقه ورمنجه نام دارد که بخشی از پناهگاه حیات وحش بیستون است در این حوالی یک پادگان قرار دارد و از ۵۰ سال پیش به خاطر اب و هوایش اردوگاه تفریحی دانش اموزی هم بوده است باغ‌های میوه‌ی بسیار‌ی پایین دست کوه‌های این منطقه است چند نفر از نیرو‌های پادگان صدای نعره خرس را شنیده بودند و مستندسازی که ماه‌ها به دنبال رد پای خرس قهوه‌ای بوده را در جریان قرار می‌دهند.

 

آقای یوسفی قبلا هم چند بار به این منطقه آمده بود او رد پای خرس‌ها را دیده بود بدون آنکه بتواند تصویری از آن‌ها ثبت کند سرانجام توانست محل صدا را کشف کند.‌

او می‌گوید: از داخل حوض بزرگ دو گوش سیاه دیدم ابتدا ابتدا فکر می‌کردم که یک جغد است، اما وقتی با دوربین شکاری نگاه کردم متوجه پشت گوش خرس قهوه‌ای شدم و بلافاصله محیط بانان را در جریان به دام افتادن این خرس قرار دادم.

حالا غروب از راه رسیده است و نعره‌های خرس و توله هایش هر لحظه بیشتر می‌شود محیط‌بانان در آن لحظه کاری از دستشان بر نمی‌آمد و منتظر روز بعد ماندند روز بعد ما هم راهی آنجا می‌شویم نعره‌های خرس از دور لرزه بر اندام می‌اندازد او به شدت عصبانی است روی دو پایش می‌ایستد از کارشناسان حوزه حیات وحش قبلا شنیده بودم که خرس‌ها وقتی عصبانی می‌شوند و حالت تهاحمی می‌گیرند روی دو پا می‌ایستند با زبان بی زبانی گویا به ان‌هایی که در اطرافش جمع شده اند می‌گوید ما را نجات دهید.

خرس‌ها علاقه‌ای به دیدن انسان ندارند آن‌ها سعی می‌کنند که از آدم‌ها دوری کنند، ولی در سال‌های اخیر تخریب زیستگاه و عواملی دیگر که به ان‌ها خواهیم پرداخت خرس‌ها را ناچار کرده است به محل زندگی انسان‌ها نزدیک‌تر شوند.

برای آرام کردن خرس و توله‌ها محیط بانان جمعیت حاضر را از اطراف دور می‌کنند حالا دیگر کمتر خرس نعره می‌کشد در پایین کوه چند باغ بزرگ سیب و انگور قرار دارد یکی از باغبانان برایم تعریف می‌کند که ما اسم یکی از باغ‌های قدیمی انگور را باغ خرس گذاشتیم چرا که میوه این باغ را را اصلاً برداشت نمی‌کنیم و هر سال میوه هایش سهم خرس‌ها می‌شود در میان باغ سیب هم رد پای خرس‌ها به خوبی پیداست.

تلاش برای نجات خرس‌ها

اقای فلاحتی رئیس محیط زیست شهرستان کرمانشاه می‌گوید برای نجات این خرس و توله هایش ما استفاده از اسلحه بیهوشی را به عنوان گزینه آخر در نظر داریم تا مبادا این بی هوشی اسیبی به آتها برساند.

بار دیگر شلوغی اطراف حوضچه باعث نعره‌های خرس می‌شود.

به دیواره‌های این سازه سیمانی چنگ می‌زند و توله هایش را که دنبال او هستند در کنجی که وسط سازه ساخته شده و سر پوشیده است می‌برد گویا دوست ندارد کسی توله هایش را ببیند محیط بانان یک الوار چوبی را داخل این حوضچه قرار می‌دهند ماشین‌ها را دور می‌کنند و همه ما از محل دور می‌شویم تا خرس با آرامش بتواند از آن بیرون آید.

دامپزشکی که برای بیهوش کردن خرس در صورت ضرورت آمده است می‌گوید با توجه به اینکه سیستم عصبی خرس به شدت تحریک شده است نباید کوچکترین سر و صدایی ایجاد شود و اگر موفق به فرار شود چنانچه ما را ببیند خطر حمله اش بالاست همه‌ی افراد حاضر در ماشین‌ها پناه می‌گیرند و پشت یک خاک ریزدر استتار می‌کنند، اما خبری از رفتن خرس‌ها نیست محیط بانان ازپشت سازه سروصدا می‌کنند تا شاید خرس از آن کنج بیرون بیاید و فرار کند، اما باز هم خبری نشد کم کم غروب روز دوم هم از راه رسید

سرانجام آن‌ها تصمیم گرفتند تا روش دیگری به کار ببرند از جمله چند گونی کاه را از عشایر منطقه گرفتند و آن‌ها را در داخل این ساز قرار دادند رئیس محیط زیست شهرستان کرمانشاه می‌گوید به احتمال زیاد امشب خرس‌ها از روی این گونی‌ها فرار خواهند کرد آن‌ها دو دوربین تله‌ای مادون قرمز برای ثبت لحظه نجات خرس‌ها جا سازی کردند حالا صبح روز سوم از راه رسیده ما به محل باز می‌گردیم و اثری از خرس‌ها نمی‌بینیم دوربین تنها چند ثانیه از لحظه‌ی فرار یکی از توله‌ها که از گونی‌ها بالا رفته را ثبت کرده یکی از افراد محلی به ما می‌گوید خرس‌ها سر شب و با تاریکی هوا پایین می‌آیند و تا حوالی ۴ و ۵ صبح در باغ هستند و تغذیه می‌کنند بر اساس انچه ما دیدیم در این دو روز خرس‌ها نه از گوشت مرغ و نه گوشت قرمز تغذیه کردند ان‌ها دران حوضچه فقط سیب می‌خوردند

این فرد می‌گوید با وجودی که خرس‌ها برخی شاخه‌های درختان را می‌شکنند، اما ما هیچگاه به آن‌ها آسیبی نمی‌رسانیم
تابستان امسال هم دو توله خرس قهوه‌ای در یک استخر کشاورزی در منطقه حفاظت شده قلاجه کرمانشاه گرفتار شده بودند که محیط‌بانان توله خرس‌ها را از استخر خارج و رهاسازی کردند

خرس قهوه‌ای گونه‌ای خرس بزرگ جثه و درشت‌اندام است که در بسیاری از مناطق آمریکای شمالی و شمال اورآسیا پراکنده است به گفته کارشناسان وزن این نوع خرس از ۷۰ تا ۷۸۰ کیلوگرم متغیر است

ان‌ها به طور کلی و در حالت عادی در شب فعالیت می‌کنند. بعضی از ان‌ها در تابستان بیش از ۱۸۰ کیلوگرم چربی ذخیره می‌کنند تا برای روز‌های سرد زمستان که سست می‌شوند و به خواب زمستانی می‌روند گرسنه نمانند با این حال گفته می‌شود ان‌ها خوابی سبک دارند و به آسانی بیدار می‌شوند.

هم نر و هم ماده این حیوان در زمستان در غار یا لانه به سر می‌برد. خرس قهوه‌ای بسیار گوشه‌گیر است، با این حال ممکن است آن‌ها به تعداد زیاد دور منبع غذایی بزرگ هم جمع شوند.

مدیر کل محیط زیست استان کرمانشاه می‌گوید زیستگاه اصلی این گونه جانوری در رویشگاه‌ها و جنگل‌های زاگرس خصوصا جنگل‌های بلوط است.

به گفته آقای یاوری مناطقی، چون پناهگاه حیات وحش بیستون منطقه ماهیدشت، قلاجه و منطقه حفاظت شده بوزین و مره‌خیل در پاوه از زیستگاه‌های اصلی خرس قهوه‌ای است.

او می‌گوید اگر چه گاهی شاهد اسیب رساندن به این حیوان هستیم، ولی مشاهدات نشان می‌دهد ان‌ها ازجمعیت مناسبی درمنطقه ما برخورداند هر چند هنوز سر شماری در خصوص تعداد ان‌ها انجام نشده است.

بر اساس انچه در خبر‌ها منتشر شده است پارسال و امسال سه خرس قهوه‌ای در استان از بین رفته اند بنابراین این گونه خرس هم از جمله گونه‌های در معرض تهدید است که باید از آن حفاظت کرد.

به گفته یک کارشناس محیط زیست بیشترین آسیب‌ها حین عبور این حیوان از جاده به ان‌ها وارد می‌شود و عامل بعدی شکارچیان ترسویی هستند که برای شکار می‌روند و با دیدن خرس دچار ترس می‌شوند و به طرف ان‌ها شلیک می‌کنند.

ابراهیمی می‌گوید؛ در بیشتر کشور‌ها برای محل عبور حیات وحش تونل‌های خاکی مصنوعی ساخته شده است، اما در ایران تا کنون چنین کاری انجام نشده

در منطقه شکار و تیر اندازی ممنوع قراویز که زیستگاه اهوی ایرانی است هم بار‌ها شاهد حضور عشایر و سگ‌های گله بوده ام با وجود انکه محیط بانان برای جلوگیری از ورود ان‌ها تلاش زیادی می‌کنند، اما انجا گاهی گله‌ی اهو و گله‌ی گوسفندان را نزدیک هم می‌بینم سگ‌های گله به میان اهوان می‌روند و باعث ترسشان می‌شوند و در نهایت اهو‌های کوچک که قادر به فرار نیستند را می‌درند و همین موضوع در مورد سایر حیوانات وحشی هم صدق می‌کند.

خرس‌ها به مردم روستا‌های مناطق کوهستای نزدیک شده اند

در سال‌های اخیر تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی، بروز خشکسالی‌های پی در پی، کم شدن پوشش گیاهی، توسعه باغات و مزارع درارتفاعات و مناطقی که قلمرو حیات وحش محسوب می‌شود از یک طرف و از سویی دیگر چرای دام در زیست گاه حیات وحش افزایش چشمگیری داشته است تا جایی که دام‌ها از گیاهانی که در رویشگاه‌های حیات وحش قرار دارد تغذیه می‌کنند و پوشش گیاهی این مناطق را نابود می‌کنند در نتیجه حیوانات وحشی از جمله خرس‌ها که همه چیز خوارند و دیگر گیاه خواران گرسنه می‌مانند شکارچیان هم با شکار‌های بی رویه دیگر منابع تغذیه این حیوانات را از بین می‌برند پس با این دخالت‌های انسان در طبیعت شما بگویید ایا راهی برای سیر شدن امثال خرس قهوه‌ای و توله هایش باقی می‌ماند؟