قلعه ناصری ایرانشهر

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز سیستان و بلوچستان، قلعه ناصری ایرانشهر در سال۱۲۵۸ هجری قمری به دستور یکی از حکام قاجار ساخته شده و یکی از مهمترین و بزرگ ترین قلعه های استان سیستان و بلوچستان است.

کار ساخت این قلعه هفت سال به طول انجامید و از آن پس بنام قلعه ناصری یا ناصریه مشهور شد و مقر حکمرانی بلوچستان که تا آن سال قلعه کهن و عظیم بمپور بود، به این قلعه انتقال یافت.

در سال ۱۳۰۸هجری شمسی با تصرف شهر فهرج یا پهره توسط قوای رضاخان پهلوی این شهر به نام ایرانشهر تغییر نام یافت.

قلعه ناصری در زمینی به مساحت ۳۶هزار مترمربع ساخته شده و حصار آن دارای ۹برج دیده است که عرض هر یک از آنها به ۴/۵متر و ارتفاع آنها به ۷متر می رسد.

تزئینات آجرکاری برج ها و قسمت های ورودی مشابه آجر کاری های برج های ارگ بم است.

برای ساخت قلعه از خشت و گل و آجر استفاده شده است.

 

زمین این قلعه در زمان ساخت حدودا هفت هزار و پانصد متر بوده است و بیش از ۱۵۰ اتاق شامل مال بند، حوضخانه، انبار، اصطبل، حمام، سرباز خانه و حاکم نشین داشته است.

 

در قسمت بالایی دیوارهای برج طرح های هندسی، لوزی و دندان موشی دیده می شود و همچنین در سردر برج نیز از آجرهای تزیینی استفاده شده است.

این نوع آراستگی دیوارها و سردر ورودی ما را به یاد سبک معماری برج‌های ارگ بم می اندازد.

 

این حصار به صورت کلی ۹برج دیدبانی داشته است که در قسمت بالای برج‌های دیدبانی نیز تزیینات آجرکاری به صورت ساده و طرح‌های هندسی دیده می‌شود.

 

در زمان محمدرضا شاه پهلوی این قلعه به عنوان پادگان نظامی و بعدها به عنوان مدرسه مورد استفاده بوده است.

 

بعد از انقلاب اسلامی، مدتی قلعه متروکه بود و به تدریج رو به ویرانی می‌رفت که متاسفانه در سال ۱۳۶۱هجری شمسی حدود ۹۸درصد بنا تخریب می‌شود و فقط سردر و حصار آن باقی می‌ماند.

 

با اینکه از معماری داخلی چیزی باقی نمانده است اما آجرهای تزیینی سردر ورودی و برج‌های کناری آن که در دو طرف سردر قرار دارند، به لحاظ تاریخی ارزش ثبت ملی شدن را داشتند.

 

به همین دلیل قسمت باقیمانده‌ی قلعه ناصری در سال۱۳۷۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

 

البته تلاش برای مرمت معماری داخلی قلعه ناصری ایرانشهر در حال انجام است

 

قلعه ناصری در سال۷۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و اقدامات لازم جهت ثبت جهانی این اثر تاریخی ارزشمند در حال انجام است.

قلعه ناصری ایرانشهر به عنوان یک از قلعه های مهم در جنوب سیستان و بلوچستان و پس از قلعه بمپور بزرگترین و مهمترین قلعه خشت و گلی در بلوچستان محسوب می شود.

ایرانشهر در ۳۴۰کیلومتری جنوب زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان و در مسیر راه زاهدان-چابهار و کرمان-بم-چابهار قرار دارد.

مکانهای تاریخی و دیدنی ایرانشهر، را می‌توان قلعه ناصریه که در مرکز شهر قرار دارد، قلعه بمپور که در بخش بمپور ۲۰کیلومتری غرب شهر قرار گرفته، اب گرم بزمان، مجتمع تفریحی بوستان و مجتمع نخلستان و مکانهای دیگری نام برد.