رازهای ارگ بم را بدانید

 

اگر چهره شهر‌های دیگر تغییر می‌کند، به نظر می‌رسد زمان در این شهر، ارگ بم متوقف شده است. تمدن‌ها از بین می‌روند و ظهور می‌کنند، مناظر تغییر می‌کنند. فقط ارگ بم، ساکت و خشن در بالای تپه هنوز با غروب و طلوع آفتاب روبرو است.

 

 

 

 

 

 

در دوره هخامنشی، جایی بین سال‌های ۵۷۹ تا ۳۲۳ قبل از میلاد، ارگ بم در ایران (در قسمت جنوب شرقی ایران مدرن) ساخته شده است. در فارسی مانند Arg-e-Bam به نظر می‌رسید و در ترجمه به معنی "یک قلعه عظیم ساخته شده از خاک رس" بود.

 

تا به امروز، ارگ بم بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین سازه گلی جهان است. از یک قلعه نسبتاً بزرگ و یک ارگ داخلی تشکیل شده است. امروز کل این مجموعه ارگ ​​نامیده می‌شود.

 

 

 

 

 

 

قلعه و شهر، قرن‌ها شکوفا شده است. ارگ بم یکی از بزرگترین مراکز تجاری در جاده بزرگ ابریشم بود. این‌جا بود که از مهمترین مسیر‌های تجاری عبور کردند. زندگی در این‌جا کاملاً در جریان بود.

 

بنای اولیه هخامنشیان از سوی اشکانیان و ساسانیان گسترش یافت. آنها دیوار‌های جدید و استحکامات اضافی برای ارگ بم ساختند. در قرن ۷، این منطقه به‌دست اعراب فتح شد. در منابع اسلامی، اطلاعات مربوط به این قلعه تسخیرناپذیر از قرن دهم میلادی، یافت می‌شود.

 

 

 

 

ارگ بم نوعی "شهر درون یک شهر" است. باستان‌شناسان، همه ویژگی‌های یک زندگی راحت را این‌جا کشف کرده‌اند: بازار‌ها، حمام‌ها، ساختمان‌های مسکونی، میادین. چند مقبره باستانی و یک مسجد جامع که تا امروز باقی مانده است. سایر صفات غیر قابل انکار قدمت ایرانی نیز این‌جا وجود دارد - برج‌های بادگیر، برج‌های سرد یاچالا و کانال‌های آبیاری زیرزمینی کیاریزا.

 

حمله به عشایر ترک و سپس مغول‌ها در قرن دوازدهم ضربه بزرگی به رونق ارگ بم وارد کرد. زوال جاده بزرگ ابریشم، که از نیمه دوم قرن ۱۴ آغاز شد، نیز ارگ بم را تحت تأثیر قرار داد. مدت زمان کوتاهی این منطقه در زمان تامرلین احیا شد. اکنون فقط اثری از عظمت سابق ارگ بم باقی مانده است.

 

 

 

 

مردم همیشه در ارگ بم، ساکن بودند. تنها در آغاز قرن ۲۰، زمانی که ساخت و ساز شهر جدید بم آغاز شد، روند رو به زوال گذاشت. ساکنان به تدریج مهاجرت کردند. ابتدا آنها شروع به استقرار پادگان نظامی در این‌جا کردند. در سال ۱۹۳۲، پادگان نیز تخلیه شد و سرانجام ارگ بم متروک شد.

 

 

 

 

استان کرمان، ۷ اثر ثبت شده در میراث جهانی یونسکو از جمله ارگ بم، باغ شاهزاده ماهان، دهکده صخره‌ای میمند در شهر بابک، کویر لوت و سه قنات دارد و رتبه نخست ایران را از این حیث دارد.

 

 

این قلعه تقریباً ۲۰۰ هزار متر مربع مساحت چشمگیر را اشغال کرده است. ارگ بم با دیوار‌های غیر قابل دسترسی به ارتفاع هفت متر احاطه شده است و محیطی به طول تقریباً دو هزار متر را تشکیل می‌دهد. تنها ورودی ارگ بم از سوی برج‌ها محافظت می‌شود. چهارصد خانه و بنا‌های مختلف دیگر در داخل آن قرار دارد. در مرکز آن، یک ساختمان ارگ با پادگان و کاخ فصول قرار دارد.

 

 

 

 

در ارگ بم تقریباً ۳۸ برج دیده‌بانی و یک خندق به عرض ۱۰-۱۵ متر وجود دارد. همه چیز با استفاده از همان فناوری قدیمی ساخته شده است. از آجر‌های رسی خشک شده در معرض آفتاب که روی لایه‌های خاک رس گذاشته شده بود، استفاده می‌کرد. طاق‌های گنبدی قلعه چشمگیر، شکل قلعه ماسه‌ای افسانه‌ای را به آن داده است.

 

این قلعه می‌توانست هرگونه حمله را دفع کند و در برابر محاصره‌های طولانی مقاومت کند. ارگ تنها یک دروازه داشت و در داخل آن باغ‌ها، مزارع، چاه‌ها و کانال‌های آبیاری قرار داشت. در چنین شرایطی، شهرت ارگ بم به دلیل دسترسی نداشتن مطلق، به هیچ‌وجه جای تعجب ندارد.

 

 

 

 

همه ساختمان‌ها در ارگ بم دارای ساختار‌های خاص بودند که به اصطلاح، برج‌های بادی نامیده می‌شدند. آن‌ها هوا را با عبور از جریان آب تصفیه و تهویه می‌کردند؛ بنابر این، اتاق‌ها همیشه بدون گرد و غبار و دارای هوای خنک و مرطوب و تمیز بودند.

 

هجده سال پیش، زمین لرزه ۶.۶ ریشتری بیشتر ساختمان‌های ارگ بم را ویران کرد. این یکی از بدترین بلایای طبیعی در ایران بود. بیش از حدود ۳۴ هزار تن کشته و ۲۰۰ هزار تن زخمی شدند. ارگ بم نیز آسیب دید. جالب‌ترین چیز این است که آن قسمت‌هایی که بازسازی شده‌اند، بیشترین آسیب را دیده‌اند! بنا‌های باستانی که دست نخورده‌اند، تقریبا سالم مانده‌اند!

 

 

 

 

 

مقامات، بلافاصله بازسازی ارگ بم را آغاز کردند. کشور‌هایی مانند ژاپن، ایتالیا و فرانسه، درگیر این پرونده شدند. امروز قلعه به‌طور کامل بازسازی شده است. به رغم این‌که امروز بسیاری از بنا‌ها در ارگ بم جدید هستند، آن‌ها دقیقاً همان‌طور که در دوران باستان بود، همه را تولید می‌کنند.