بی خاک هم کیمیا می‌شود

به گزارش گروه  اقتصادی  خبرگزاری صداوسیما مرکز زنجان ، عبور از راهی قدیمی و با صفا در دل جاده اصلی زنجان – بیجار ما را به اینجا رساند تقریبا ۷۰ کیلومتری مرکز استان

همان جایی است که آمده ایم تا کیمیاگری اهالی را به رخ بکشیم که نه شیمیدان هستند نه اهل فلسفه  ارسطویی وافلاطونی

با روی خوش به همراه خانواده اش پذیرایمان می‌شود.

مردی میانسال با مو‌هایی جوگندمی همان کسی است که توانسته کیمیا گری بدون خاک را شروع کند.

حسینعلی ۵۴ سال دارد و از رونق کارش می‌گوید ازاینکه سال‌های پیش دراثر کاری که نتیجه نداد دچار ضرر و زیان اقتصادی شد، اما دوباره از نو آغاز کرد.

"آب کشت" همان رمز کیمیاگر است

آب کشت یا هیدروپونیک روشی نو در کشاورزی است که حسینعلی در آن موفق بوده است.

این پیشرفت را در همان گلخانه‌ای که ردیف به ردیف تلاش کارگران درآن جریان دارد می‌تواند دید.

او می‌گوید: ۷ سال است که کارش را با مشورت کارشناسان جهاد کشاورزی و مطالعه شخصی شروع کرده و راضی است.

توت فرنگی‌های خوشمزه که عطر خاصی به فضای گلخانه داده اند بدون خاک درحال رشد هستند.

گیاهی که تمام نیاز‌های خود را مستقیماً از آب دریافت می‎کند.

آب‌کشت گلخانه‌ای (هیدروپونیک)، یکی از روش‌های خلاقانه تولید محصولات کشاورزی بدون خاک و سم و با کمترین نیاز به آب (با استفاده از محلول مغذی) است.
در روش هیدروپونیک، آلودگی خاک، مشغله ذهنی گلخانه دار نیست و نیازی به ضدعفونی نخواهدبود، چون آب به صورت چرخشی در حرکت بوده و در مصرف آب صرفه جویی شده است.

عابدینی، کارشناس حوزه محصولات گلخانه‌ای می‌گوید: صرفه جویی زمانی و نیاز به نیروی کار کمتر، حذف خاک درنتیجه حذف بیماری‌ها، مصرف بهینه آب، کاشت گیاه با تراکم وتولید بیشتر، نبود خاک و علف هرز و ساده‌تر شدن عملیات کشاورزی، حذف خاک و آفات موجود در آن، کنترل شرایط محیطی کنترل شیمیایی منطقه‌ی ریشه، امکان پرورش گیاهان در تمام نقاط، امکان کشت مداوم یک گیاه معین در یک زمین ثابت بدون نیاز به آیش، یکی شدن عمل آبیاری، کود دهی و کاهش میزان ابتلاء به بیماری‌های ارگانیک و انگلی گیاهان از مزیت‌های آب کشت یا هیدرو پونیک است.

وی می‌افزاید: استفاده از روش هیدروپونیک یا آب کشت در مناطقی که از خاک مناسب برخوردار نیستند یا مناطقی که قیمت زمین در آنجا رو به افزایش یا گران شدن است بسیار کاربردی است.

معاون تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی زنجان می‌گوید: کشت گیاهان در آب و محلول غذایی بدون استفاده از خاک، کشاورز را یاری می‌کند تا در زمان کم و با زحمت کمتر محصولی با بازده بیشتر تولید کند.
خانم شب خیز معتقد است برای بهره وری بهینه از خاک سرزمینمان و برای افزایش تولید محصولات کشاورزی نه تنها از خاک‌های با کیفیت کشور باید استفاده شود بلکه باید از چنین روش‌های نوینی درمکان‌هایی که خاک فقیری دارند بهره برد.

وی می‌گوید: برای نیاز‌های روزانه کشور ازهمین کشت‌های بی خاک می‌توان محصولات مختلفی مانند کاهو، نعناع، ریحان، خیار، سبزی، فلفل، گوجه فرنگی و گیاهان علوفه‌ای را تولید وروانه بازار کرد.

پیمان، دیگر کارشناس جهاد کشاورزی استان می‌گوید: تولید محصولاتی مانند میوه و سبزی تازه در زمین‌هایی که به دلایل مختلف غیر قابل کشت هستند، تولید گیاهان علوفه‌ای برای دامداری‌های کوچک به صورت مستمر، تولید بیشتر سبزیجات و گل در خار از فصل در شرایط گلخانه‌ای، افزایش کیفیت و عملکرد محصولات و کاهش یافتن هزینه مربوط به نیروی انسانی از اهدافی است که جهاد کشاورزی با تبلیغ آب کشت به دنبال تحقق آنهاست.

بازگشت به کیمیاگر

آنچه گلخانه حسینعلی زنجانی را به مسیری متفاوت کشانده است این است که خاک یا استفاده نمی‌شود یا خاک درجه ۳ و ۴ مصرف می‌شود.
موضوعی که ۲ دهه است در پیچ و خم تبصره و قانون‌ها در کشورمان مغفول مانده است.

گلخانه حسینعلی یکی از صد‌ها گلخانه‌ای است که در کشور و استان زنجان رونق دارد .

او می‌گوید: با ضرر‌های که در کار قبلیش تجربه کرده بود باید کار را از جایی که هزینه کمتری داشت شروع می‌کرد و برای این کار زمین‌های کشاورزی گران استان را نمی‌توانست خریداری کند.

به گفته این کشاورز قطعه زمین کوچک یک هکتاری درجه ۴ که چندین برابر قیمت پایین تری داشت را خریداری، تجهیز کرد وبا کمک خانواده چرخ زندگی را چرخاند.
این کشاورز می‌گوید: اگر تسهیلات بانکی و حمایت‌ها افزایش یابد برای توسعه کارم برنامه‌های زیادی دارم.
دستی به نایلون‌ها ودستی به برگ‌های سبز داخل گلخانه می‌کشم و از کنار ردیف‌های زیبای خلاقانه که روکش شده اند عبور می‌کنم.
هیچ وقت فکر نمی‌کردم نایلون‌ها هم خانه آبادگری بسیاری از مردم وجوانان سرزمینم شوند، محصولات کشاورزی کیمیا شوند.
خانم مهاجری، مسئول تسهیلات جهادکشاورزی استان می‌گوید: امسال درسال ۹۹ بیش از ۱۸ میلیارد تومان برای توسعه گلخانه‌ها در استان اعتبار اعطاء شده است.
وی می‌افزاید: ۸۰ درصد سرمایه احداث گلخانه از تسهیلات بانکی و ۲۰ درصد بقیه آورده متقاضی است.
تسهیلات اعطایی درمناطق محروم استان ۱۲ ونیم درصد و در مناطق برخوردار ۱۴ ونیم درصد است.
خانم مهاجری می‌گوید: برای همراهی با متقاضیان طرح گلخانه‌ای سال اول مششارکت سال دوم استراحت تعریف شده است و درحقیقت بازپرداخت وام‌ها از سال سوم است که آغاز می‌شود وبه مدت ۵ سال فرصت پرداخت دارند.

یوسفی پور، مدیرباغبانی جهاد زنجان می‌گوید: تولیدات گلخانه‌ای به ۲ روش اتفاق می‌افتند درروش اول درکشت مستقیم با خاک محصولات تولید می‌شوند و درروش دوم محصولات تعیین شده بدون خاک (کشت در آب) رشد می‌کنند.
وی می‌افزاید: هم اکنون در سطح استان شهرک‌های گلخانه‌ای زنجان، خدابنده، طارم، خرمدره با استفاده از منابع دولتی و با هدف ایجاد اشتغال برای فارغ التحصیلان بیکار کشاورزی مجموع مساحت شهرک‌های مذکور ۱۴۹ هکتار با اشتغالزایی ۲ هزار نفر ایجاد شده است.
مدیرباغبانی جهاد زنجان می‌گوید: این روند احداث گلخانه همچنان ادامه می‌یابد و تا سال ۱۴۰۱ حدود ۶۰ هکتار دیگر به این مجموعه استانی افزوده خواهد شد.

برای احداث گلخانه و زیرساخت آب و برق آن نیمی از هزینه‌ها شخصی ومابقی را دولت تسهیلات ارزان دراختیار متقاضی قرار می‌دهند.
به گفته یوسفی پور گلخانه‌ها، بهترین نسخه در شرایطی است که کشاورزان دربرخی فصول بیکار هستند والبته برای زمین‌های که کارایی لازم را ندارند.

رییس سازمان جهاد کشاورزی زنجان می‌گوید: دربسیاری از مناطق کشور زمین‌های مرغوب که خاک حاصلخیز برای کشاورزی دارند با بد سلیقگی برخی‌ها برای احداث گلخانه درنظر گرفته می‌شوند که این خود ضربه به اقتصاد وتولید است چرا که خاک مصرفی هرگز کیفیت اولیه برای تولیدات دیگر را نخواهد داشت.
تاراسی می‌افزاید: توسعه گلخانه ها، راهکار مناسبی برای مقابله با بحران کم آبی و البته کمک به خاک‌های مرغوب است.

رییس سازمان جهاد کشاورزی زنجان می‌گوید: با توسعه کشت گلخانه‌ای هم می‌توانیم برداشت محصول را تا ده برابرِ کشت در فضای باز، افزایش دهیم و هم به سبب شرایط کنترل شده گلخانه ها، محصولاتی با کیفیت‌تر از نظر استفاده  تولید کنیم .

رییس سازمان جهاد کشاورزی زنجان با بیان اینکه تغییر کاربری‌ها با بالا رفتن سطح زندگی رفاهی مردم و توسعه شهرنشینی از عوامل از بین رفتن خاک است، می‌گوید: فضا‌های با کاربری غیر کشاورزی زیادی وجود دارد که مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.
تاراسی که چندین نوشته وتحقیق درخصوص اهمیت خاک دارد معتقد است، علاوه برتوسعه گلخانه‌ها وکشت‌های درآب باید خیلی مسائل دیگر هم حل شود تا تولید در بخش کشاورزی هم به لحاظ کیفی وهم کمی رشد یابد.

وی می‌گوید: ماده یک قانون تغییر کاربری‌ها هم نتوانسته کمکی به حال خاک‌های مرغوب کشور کند.

چراکه هر روز دست درازی، تغییر کاربری‌ها، ساخت‌های وساز‌های غیرمجاز و تخصیص اراضی مرغوب به ساخت گلخانه‌ها داغ خاک را بیشتر می‌کند.
اگرچه آب کشت درحقیقت فرهنگ سازی برای کشت بدون خاک است، اما در کشور واستان زنجان باید دلسوزی هم به خاک مرغوب تولید کشاورزی انجام شود.
انصاری، مدیر امور اراضی جهاد کشاورزی زنجان هم می‌گوید: چالش‌های پیش روی کشاورزی خاک- محور به ابداع کشاورزی بدون خاک منجر شد، اما درکنار روش‌های جدید باید به فکر حفظ خاک اصلی کشاورزی هم بود.

انصاری می‌افزاید: اجرای طرح کاداستر (شناسنامه دار کردن زمین‌های کشاورزی): کشت مدرن، کنترل آفات، تجهیز زمین‌ها به آبیاری نوین وتوجه به مکانیزاسیون از اصلی‌ترین برنامه‌هایی است که برای افزایش تولید محصول وکاهش آسیب کمتر به خاک دراولویت قفرارگرفته است.

خاک کشاورزی به خرد صنعت می‌رود.

رییس سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان درادامه به درد‌های دیگر خاک کشاورزی اشاره می‌کند ومی گوید: متاسفانه اراضی دارای خاک مرغوب استان که بین ۲ تا ۳ درصد است با بی توجهی‌های سال‌های اخیر ودور زدن‌های ممنوعه برخی‌ها در بعضی مناطق به خرد وکام صنایع رفته است.

تاراسی می‌افزاید: در این زمینه قانون هست، اما اجرا نمی‌شود.

وی تاکید دارد برای تامین امنیت غذایی درسال‌های آینده باید خاک مرغوب، نیمه مرغوب و نامرغوب کشاوررزی درکشور واستان تقسیم بندی درست شوند و با بی تدبیری‌ها به دست صنایع نروند.

ضوابط و مقررات استقرار واحد‌های صنعتی دراستان زنجان رعایت نشده و واحد‌هایی مانند سرب و روی، تصفیه روغن و روغن‌کِشی باعث آلودگی خاک هم شده‌اند.

زنجان با داشتن ۸۴۵ هزار هکتار عرصه‌های مناسب کشاورزی که ۳۰۰ هزار آن ایش است سالیانه ۳ میلیون تن انواع محصولات باغی وکشاورزی تولید می‌کند.
مسئولان جهاد استان می‌گویند: اگر از منابع خاک درست وبا برنامه بهره گرفته شود تولید ۳ میلیونی استان می‌تواند بدون افزایش آب وخاک وتن‌ها با کاربهره ورانه، به ۶ میلیون تن درسال افزایش یابد.

استان زنجان ۱.۳ درصد مساحت کل کشور و پنج درصد اراضی کشاورزی کشور را دارد.

 

بخش کشاورزی در استان زنجان بیش از ۹۰ هزار بهره‌بردار دارد که به تولید انواع محصولات زارعی و باغی اشتغال دارند.

 

و پس از این همه آمار‌ها اگرچه حسینعلی‌های کشور بی خاک هم درحال کیمیاگری هستند، اما اگر خاک‌ها کیمیا شوند بی شک زندگی‌ها هم سبز‌تر خواهند شد.

* نویسنده: معصومه امینی / خبرگزاری صداوسیما مرکز زنجان