شکست راهبرد فشار حداکثری

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما:  به دنبال خروج آمریکا از برجام، دونالد ترامپ، فشار حداکثری و مستمر بر جمهوری اسلامی ایران را مبنای رویکرد سیاست خارجی خود در قبال کشورمان قرار داد که عبارت است از تمرکز پایدار آمریکا بر جمهوری اسلامی ایران و تشدید فشار‌ها با ابزار‌های مختلف.

 

هدف از اتخاذ این رویکرد، ایجاد نارضایتی مردمی و براندازی نظام یا واداشتن جمهوری اسلامی ایران به تسلیم در برابر خواسته‌های آمریکا بود. دولت ترامپ برای اجرای راهبرد فشار حداکثری، مجموعه‌ای از ابزار‌های مختلف را به شکل منسجم، هدفمند و هم زمان به خدمت گرفت و در این راستا گروه‌های مقاومت در لبنان، عراق و یمن را نیز مشمول تحریم‌ها کرد. هرچند از سیاست فشار حداکثری به عنوان جنگ تمام عیار اقتصادی یا تروریسم اقتصادی یاد می‌شود، اما واقعیت این است که این سیاست تنها به حوزه اقتصادی محدود نمی‌شد، بلکه با به کارگیری مجموعه‌ای از فشار‌ها در حوزه‌های سیاسی، امنیتی و نظامی، به جنگ ترکیبی تمام عیار تبدیل شده بود.

به رغم پیش بینی دولتمردان آمریکا، سیاست فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی ایران، نه تنها هیچ یک از اهداف از پیش تعیین شده را محقق نکرد، بلکه به برکت اتخاذ سیاست «اقتصاد مقاومتی» و «مقاومت حداکثری» آثار مثبتی برای ایران در پی داشت؛ این گزاره‌ای است که مقامات کنگره و نشریات معتبر آمریکایی و سیاستمداران ارشد اروپایی به ویژه مقامات آلمانی و فرانسوی نیز به آن اذعان دارند و حتی اندیشکده‌های آمریکایی از بازگشت تأثیرات منفی «فشار حداکثری» به سمت آمریکا سخن گفته اند؛ اندیشکده شورای آتلانتیک پیامد نهایی فشار حداکثری را «قربانی شدن نقش رهبری آمریکا» قلمداد کرده است.

ارزیابی اندیشکده شورای آتلانتیک ناظر بر چند ناکامی و شکستی است که در پی اتخاذ سیاست فشار حداکثری علیه ایران، متوجه آمریکا شد؛ آمریکا و متحدان اروپایی دچار اختلاف شدند، سلطه اقتصادی آمریکا تضعیف شد و قدرت‌های اقتصادی، سازوکار‌هایی مانند تهاتر یا کاربرد ارز ملی را در تجارت خارجی دنبال کردند. علاوه بر این آمریکا در فعال‌سازی مکانیسم ماشه ناکام ماند و در شورای امنیت منزوی شد. در این سوی میدان، اتخاذ راهبرد مقاومت حداکثری، سبب شد تدابیر دفاعی ایران پرقوت‌تر از قبل پیگیری شود و رهایی از وابستگی به نفت، به طور جدی در دستور کار مسئولان کشور قرار گیرد.

مهمتر اینکه، در دوره فشار حداکثری، جمهوری اسلامی ایران با ساقط کردن پهپاد فوق پیشرفته «گلوبال هاوک» و موشک باران پایگاه نظامی «عین الاسد» و اعزام پنج نفتکش به حیات خلوت آمریکا ضربات مستقیمی به منافع آمریکا وارد آورد.

سیاست ترامپ در مورد نیرو‌های مقاومت نیز به شکست منتج شده است. امروز به گفته سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب اله لبنان، تعداد موشک‌های نقطه‌زن مقاومت دو برابر شده، برد و دقت موشک‌ها افزایش یافته، موشک‌های کورنت در غزه و لبنان بازدارندگی ایجاد کرده، موشک‌ها و پهپاد‌های پیشرفته انصاراله یمن، خواب را از چشمان سعودی‌ها ربوده و از همه مهم تر، انسجام داخلی محور مقاومت تقویت شده و فرهنگ مقاومت، الگوی استکبارستیزان گیتی قرار گرفته است.

آن‌ها که امید بسته بودند با تحمیل فشار حداکثری و سخت کردن گذران زندگی، مردم ایران را به شورش در برابر نظام وادارند، یا اینکه نظام جمهوری اسلامی را به زانو درآورند، بد نیست تاریخ را اندکی مرور کنند. تاریخ از ایستادگی ملت ایران در برابر فشار‌های ظالمانه، چه تحریم، چه تهدید و چه جنگ، درس‌های فراوان دارد. ملت آگاه ایران در چهار دهه اخیر بار‌ها ثابت کرده اند در سخت‌ترین شرایط، پشت مسئولین خود را خالی و در زمین دشمن بازی نخواهند کرد.


مرجان شریف زاده؛ پژوهشگر اداره پژوهش خبری