سیب زمینی گلستان! رویش نهال امید یا بذر ناامیدی؟

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز گلستان، از زمانی که با دست مهربان کشاورز به دل خاک سپرده می‌شود تا زمانی که به بار بنشیند، این امید است که کشاورز را دلگرم به برداشت محصولش می‌کند.

اما گاهی همه چیز بر وفق مراد کشاورز نیست و به جای آنکه طعم شیرین ثمره تلاشش را بچشد با نگرانی نظاره گر آینده محصولی می‌شود که چندین ماه همانند فرزند خود از آن نگه داری کرده است، اما دست آخر خریداری ندارد.

صحبت از سیب زمینی، دومین محصول استراتژیک و قوت غالب فقیر وغنی در کشورمان است. محصولی که کشت بی رویه و بدون برنامه آن کمر کشاورزان را خم می‌کند و کمبودش سفره غذایی مردم را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

چند سالی است که این محصول درگلستان زمانی که به فصل برداشت نزدیک می‌شود با نامهربانی مواجه می‌شود، کاهش قیمت از سوی خریدار و نبود بازار مناسب برای فروش موجی از نگرانی را به کشاورزان منتقل می‌کند و مسئولان استانی و کشور را به چه کنم چه کنم برای حل موضوع می‌اندازد.

حتی گاهی موضوع تا جایی بیخ پیدا می‌کند که شماری از کشاورزان از برداشت محصول پشیمان می‌شوند و زمین را به دستان نامهربان شخم و دیسک می‌سپارند تا حداقل دست رنج چندین ماهه شان به دست دلا لان نیفتد

رمقی برای کشت سیب زمینی نیست
حاج عباس یکی از سیب زمینی کاران شهر سرخنکلاته که سه دهه این محصول را کشت می‌کند می‌گوید: ۱۰ هکتار زمین دارم، هر سال ۵ هکتار را گندم و ۵ هکتار دیگر را سیب زمینی می‌کارم و هکتاری ۴۰ تن برداشت می‌کنم، اما کسی نیست که سیب زمینی را از من بخرد.

او با گله مندی گفت: در زمان برداشت با هزینه کارگر و بسته بندی چیزی برای ما باقی نمی‌ماند و قیمتی هم که دولت تعیین می‌کند بسیار ناچیز است، با این وضع علاقه‌ای برای کشت این محصول برای ما نمی‌ماند.

سیب زمینی سر زمین، هر کیلو ۸۱۲ تومان
قیمت تضمینی سیب زمینی برای خرداد سال آینده ۸۱۲ تومان مشخص شده و این در حالی است که به گفته کشاورزان با قیمت اجاره زمین و هزینه کود و کارگرهر کیلو سیب زمینی برای آن‌ها کیلویی ۲ هزار و ۵۰۰ تومان می‌افتد.

رییس انجمن سیب‌زمینی کاران گلستان معتقد است رتبه کمّی کشت سیب زمینی استان درکشور خوب نیست، اما به لحاظ زمان برداشت در موقعیت خوبی هستیم چراکه در نیمه دوم اردیبهشت که سیب گرگان آماده برداشت می‌شود کشور‌های همسایه مثل ترکمنستان، روسیه، کشور‌های سی آی اس و آسیای میانه نیاز مبرمی به سیب تازه دارند و در این زمان در جایی دیگر سیب زمینی برداشت نمی‌شود.

به لحاظ کمی در گلستان سالیانه حدود ۱۲۰ هزار تن تولید داریم که در مقابل همدان با یک‌میلیون تن تولید رقم چشمگیری نیست.

بورس فروش سیب زمینی گلستان، یک ماه است
مقصودلو رئیس انجمن سیب زمینی کاران گلستان می‌گوید: سیب زمینی استان از زمان برداشت یک ماه در بورس فروش قرار می‌گیرد و اگر از فرصت‌ها استفاده نکنیم کشاورزان ضرر می‌کنند و نقش ما اتخاذ تدابیر لازم برای همین موضوع هست.

گفته می‌شود سیب زمینی گرگان فقط خاصیت تازه خوری دارد در یک هفته تا ده روز بعد از برداشت باید مصرف شود.
اما رئیس انجمن سیب‌زمینی کاران گلستان معتقد است مشکل اصلی سیب زمینی کاران استان که موجب می‌شود محصول روی دستشان بماندکشت نکردن ارقام صنعتی است.

رمضان مقصودلو می‌گوید عمده زمین‌های زیر کشت سیب زمینی گلستان به ارقام تازه خوری و دارای ماندگاری کم اختصاص پیدا می‌کند که امکان زیان سیب زمینی کاران بیشتر می‌شود.

ضرورت کشت صنعتی
او معتقد است ترویج کشت ارقام صنعتی سیب زمینی برای تامین نیاز کارخانه‌های صنایع تبدیلی، مشکل هر ساله کشاورزان را برطرف خواهد کرد.

مقصودلو می‌گوید در فصل کشت سیب زمینی اطلاع رسانی کم است واگر کارشناسان جهاد کشاورزی برای آگاهی بخشی به روستا‌ها بروند و دربرنامه‌های تلویزیونی هم آموزش‌های کاربردی بیشتر شود کشاورزان در باره اهمیت این موضوع آگاهی لازم را پیدا می‌کنند.

اما معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی گلستان می‌گوید ۹۰ درصد ارقام سیب زمینی معرفی شده به کشاورزان گلستان تجاری است و می‌تواند نیاز کارخانه‌های تبدیلی را تامین کند، اما این خود کشاورز است که انتخاب می‌کند محصول تازه خوری کشت کند.

روزانه ۲ هزار تن سیب زمینی، نیاز صنایع غذایی

مسئول کمیته صنایع در سیب زمینی ایران می‌گوید کارخانه‌های صنایع تبدیلی سیب زمینی کشور، به روزانه ۲ هزار تن سیب زمینی صنعتی برای فرآوری نیاز دارند که گلستان می‌تواند با اختصاص ۶۰ درصد از سطح زیر کشت هر ساله خود، نیاز یک ماه این صنایع را تامین و سودآوری کشاورزان خود را تضمین کند.

بر اساس گزارش مدیریت صنایع تبدیلی جهاد کشاورزی گلستان برای ایجاد ۱۲ واحد صنایع تبدیلی سیب زمینی در استان مجوز صادر شده که فقط سه واحد به بهره برداری رسیده است
در واحد‌های فعال در صنایع تبدیلی گلستان سالانه ۲۳ هزار تن معادل ۱۶ درصد تولید سیب زمینی در استان فر آوری می‌شود.

امید به صادرات

صادرات سیب زمینی گلستان یکی دیگر از راهکار‌های حل مشکل بهره برداران استان است که امید فروش این محصول به قیمت مناسب را در دل کشاورزان زنده نگه می‌دارد.

رئیس انجمن سیب زمینی کاران گلستان گفت: پارسال ۱۲ هزار تن سیب زمینی از استان صادر شد که بیشتر آن به ترکمنستان بود.

رمضان مقصودلو گفت: اگر برای صادرات با کشور‌های همسایه از قبل هماهنگی لازم انجام شود صادرات سیب زمینی افزایش چشمگیری خواهد یافت و بخش زیادی از مشکل فروش این محصول رفع خواهد شد.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی گلستان در این باره نظر دیگری دارد، محمد رضا عباسی می‌گوید: بیشتر سیب‌زمینی کاران استان پس از کشت، مزارع را به حال خود رها کرده و به آن رسیدگی نمی‌کنند که نتیجه آن، کاهش کیفیت محصولات و کم شدن اقبال بازار داخلی وخارجی به این محصول است.

 

بالا بودن هزینه اجاره مشکل دیگر سیب زمینی کاران گلستانی است. بیشتر این افراد در زمین‌های اجاره‌ای مشغول کشاورزی هستند و نمی‌توانند از پس هزینه‌های تولید در کنار پرداخت اجاره برآمده و به سود مورد نظر دست یابند.

عباسی می‌گوید قیمت تضمینی خرید سیب زمینی قیمت کف بازار است و هنگام تعیین این قیمت هزینه اجاره زمین و ... را محاسبه نمی‌کنند و تنها برخی از هزینه لحاظ می‌شود و این در حالی است که ۵۰ درصد هزینه‌های کشاورز صرف شخم و دیسک و ... می‌شود.

کشت قراردادی نداریم
در گلستان برای خرید سیب زمینی کشت قراردادی وجود ندارد و اگر صاحب صنایعی متقاضی این محصول باشد می‌تواند سفارش کشت خود را به کشاورز بدهد.

عباسی می‌گوید راهنمایی لازم از طریق مدیریت جهادکشاورزی و کارشناسان در مراحل کاشت، داشت و برداشت به سیب زمینی کاران ارایه می‌شود، اما برخی بهره برداران به دلایل گوناگون به این توصیه‌ها توجه نمی‌کنند.

وی گفت: هزینه کشت هر هکتار سیب زمینی ۱۲۰ تا ۱۵۰ میلیون ریال است که در صورت مدیریت خوب و برداشت حداقل ۳۰ و حداکثر ۴۰ تن محصول با کیفیت، سود خوبی نصیب کشاورزان خواهد شد.

میانگین برداشت، ۲۶ تن در هکتار
به گفته کارشناسان کشاورزی، در هر هکتار اراضی سیب زمینی به طور میانگین حدود ۲۵ تن محصول برداشت می‌شود و در گلستان این میزان بهره وری در کشت سه ماهه ۲۶ تن است، اما در سایر استان‌ها که زمان برداشت ۷ ماه است برخی از کشاورزان تا ۵۰ تن هم برداشت می‌کنند.

تدوین طرح جامع کشت سیب زمینی
در آخرین جلسه انجمن ملی سیب زمینی کشور مقرر شد طرح جامع کشت سب زمینی در کشور تدوین شود چیزی شبیه به طرح جامع سلامت برای تعیین سطح کشت، با این طرح میزان تولید، میزان صادرات، مصرف ونیاز صنایع غذایی تعیین می‌شود.

عضو هیئت مدیره سیب زمینی ایران می‌گوید این طرح تا پایان سال به کمیسیون کشاورزی مجلس فرستاده می‌شود و اگر نمایندگان آن را در صحن علنی تصویب کنند همه موظف به اجرای آن می‌شوند و انجمن ملی سیب زمینی صفر تا صد برنامه‌های مربوط به آن را پیگیری ونظارت می‌کند.

غذای اقشار ضعیف زیر چتر حمایت
مقصودلو می‌گوید: برای تدوین این طرح نیاز به تیم کارشناسی قوی داریم، تمام تلاش ما این است تا کاری کنیم که سیب زمینی عمده غذای اقشار کم درآمد و ضعیف است به گونه‌ای نشود که یک روز نایاب و یک روز روی دستمان بماند.

وی تاکید می‌کند انجمن سیب زمینی ایران تلاش می‌کند تا فاصله بین تولید کننده و مصرف کننده که فاصله زیادی هست را کم کند و دست دلالان کوتاه شود.

امسال در ۶ هزار و ۲۵۰ هکتار از زمین‌های گلستان سیب زمینی کشت شده است و پیش بینی می‌شود ۱۴۳ هزار تن سیب زمینی برداشت شود.

به گفته معاون بهبود تولیدات گیاهی امسال نیمی از این میزان کشت مربوط به تازه خوری و نیمی دیگربرای مصارف صنعتی است.

امید می‌رود جهاد کشاورزی استان با تدوین الگوی کشت جامع به تولیدات گیاهی استان نظم و ساختاری محکم ببخشد تا کشاورزان گلستانی یک روز درگیر سیب زمینی بدون مشتری و روزی دیگر گوجه فرنگی بدون خریدار نباشند.