تکرار یک رنج، مقصر کیست؟

پیش بینی تولید 170هزار تن سیب زمینی در گلستان:

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز گلستان؛ سیب زمینی از محبوب ترین ماده غذایی سفره ایرانی هاست و گلستان در کنار استانهایی مانند همدان ، اصفهان و کردستان از تولیدکنندگان برتر این محصول مهم به شمار می رود.

 معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان اعلام کرد: امسال صاحبان حدود 6هزار و 500هکتار از مزارع گلستان سیب زمینی کاشتند که پیش بینی می شود تا پایان فصل برداشت بین 160تا170 هزار تن محصول تولید شود.

محمدرضا عباسی با اشاره به میانگین تولید 30تن در هر هکتار افزود: سانته، آریندا، اسپریت، ماروفونا و پیکاسو از جمله ارقام مورد استقبال کشاورزان گلستانیست.

قیمت پایین سیب زمینی و اعتراض کشاورزان:

حسن مقصودلو کشاورز گلستانی که در منطقه سرخنکلاته گرگان سالیان زیادی به کشت سیب زمینی در مزرعه 2هکتاری خود مشغول است، سال98 را سالی بی نظیر در فروش این محصول می داند و می گوید: پارسال به دلیل صادرات سیب زمینی این محصول را کیلویی 3تا4 هزار تومان فروختیم و سود زیادی کسب کردیم اما امسال حتی هزینه کاشت، داشت و برداشت را نمی توانیم جبران کنیم چه برسد به سود.

حسن ادامه می دهد: در روزهای نخست برداشت بیشتر کشاورزان محصول خود را کیلویی 600تا700 تومان فروختند اما اکنون که حدود 50درصد محصول برداشت شده با قدری افزایش به کیلویی 900تا1100 تومان رسیده است.

تازیکه کشاورز دیگر این منطقه نیز با اعتراض به عدم برنامه ریزی زودهنگام مسئولان برای مدیریت بازار و خرید تضمینی می گوید: امسال هزینه تولید برای هر هکتار بین 15تا20 میلیون تومان بود که با احتساب برداشت 30تُن در هر هکتار و فروش کیلویی 700تا1000 تومان، جز زحمت بالای تولید و ناامیدی چیزی عاید کشاورز نمی شود.

او فروش سیب زمینی به قیمت زیر 1هزار و 500تومان را سبب وارد شدن زیان به کشاورزان می داند.

علل قیمت پایین سیب زمینی در گلستان:

بسته بودن راه صادرات به کشورهای آسیای میانه و افغانستان به علت بحران کرونا، کمبود و فعال نبودن کارخانجات صنایع تبدیلی و فرآوری، عدم خرید تضمینی از سوی دولت و سودجویی واسطه ها و دلالان از جمله علل کاهش قیمت سیب زمینی گلستان است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان با اشاره به اینکه پارسال شرایط صادرات از استان فراهم بود گفت: بحران کرونا سبب شده تا کنون امکان صادرات از مرز اینجه برون گلستان به کشورهایی مانند ترکمنستان و قزاقستان نداشته باشیم، اما در صورت بازگشایی این مرز که قرار بود بعد از تعطیلات میانه خرداد با ایجاد تونل ضد عفونی اتفاق بیفتد، حدود 2هزار تن محصول می توان به قزاقستان و تزکمنستان صادر کرد.

مختار مهاجر افزود: فعلا انجمن سیب زمینی کاران؛ مجوز صادرات 500تُن از طریق بندر امیر آباد بهشهر را گرفته که امیدواریم تداوم یابد.

با این حال اما کارشناسان؛ خرید تضمینی و فعال کردن کارخانجات صنایع تبدیلی را راهکار موثرتری برای جلوگیری از زیان به قشر آسیب پذیر کشاورز می دانند.

خرید توافقی، رقیبی برای دلالان:  

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان در رابطه با خرید مستقیم دولت از کشاورز می گوید: امسال چیزی به نام خرید تضمینی نداریم، اما تعاون روستایی از چهار پنچ روز گذشته خرید با قیمت 50تا100 تومان بالاتر از قیمت خرید دلالان را آغاز کرده است.

مختار مهاجر افزود: کمیته ای متشکل از مدیر تنظیم بازار، مدیر بازرگانی، معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی، نماینده سازمان تعاون روستایی و نماینده ای از کشاورزان قیمت منطقه ای را روزانه رصد و نرخ خرید توافقی را اعلام می کنند.

او گفت: با این تصمیم سودجویی دلالان و واسطه ها در بازار کمتر می شود و وقتی احساس می کنند تعاون روستایی رقیب آنهاست، سعی می کنند قیمت منصفانه تری برای خرید پیشنهاد دهند.

نور محمد کوچکی رئیس سازمان تعاون روستایی گلستان هم اعلام کرد: تا کنون برای 7 استان با قیمت توافقی سیب زمینی خریده ایم و خرید نامحدود برای تامین نیاز استانهای دیگر که الان فصل برداشت سیب زمینی در آنها نیست ادامه دارد تا قیمت آن تثبیت شود.

این تصمیم زمانی گرفته شد که حدود 40تا50 درصد از کشاورزان محصول خود را برداشت کرده بودند و با قیمت 600تا700 تومان به دلالان فروخته بودند، در حالیکه از زمان شناسایی سیب زمینی و کشت آن در جهان حدود 450سال و در ایران حدود 200سال می گذرد و همگان به خوبی می دانند که اواسط بهار و اوایل خرداد سیب زمینی ها قابل خوردن می شوند و باید برای تنظیم بازار از قبل چاره ای کرد.

رییس انجمن سیب‌زمینی کاران گلستان هم ایجاد و فعالیت کارخانه های صنایع تبدیلی و فرآوری محصولات کشاورزی در گلستان را مرهمی بر زخم کشاورزان می داند و می گوید: کارخانه های صنایع تبدیلی سیب زمینی در کشور، به روزانه ۲هزار تن سیب زمینی صنعتی برای فرآوری نیاز دارند که گلستان می تواند با اختصاص ۶۰درصد از تولید سالانه خود، نیاز یک ماه این صنایع را تامین کرده و سودآوری کشاورزان را تضمین کند.

رمضان مقصودلو افزود:با توجه به کشاورزی بودن گلستان و تولید محصولاتی با ماندگاری پایین، فعال بودن کارخانجات صنایع تبدیلی در استان ضروریست، اما اکنون چرخ های تولید 2کارخانه ای که در استان در این زمینه فعالیت می کردند هم به دلیل مشکلاتی مانند نقدینگی نمی چرخد.

معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان با تایید این گفته آقای مقصودلو و حمایت از سرمایه گذاری در این بخش گفت: برای تامین این مشکل به 2واحد تبدیلی استان قول تامین حداقل 50درصد نقدینگی مورد نیاز را دادیم؛ اما مشکل دیگری که صاحبان این واحدها مطرح می کنند مسئله مطمئن نبودن از فروش و یا صادارت محصولات فرآوری شده شان است .

کشت نکردن ارقام صنعتی یکی دیگر از مشکلاتیست که رئیس انجمن سیب زمینی کاران گلستان آن را بیان می کند و می افزاید: کشاورزان گلستانی غالبا به دلایلی مانند عدم آگاهی از ارقام جدید به دنبال کشت رقمهای صنعتی نمی‌روند در حالی که معرفی ارقام جدید باید توسط جهادکشاورزی انجام شود.

او گفت: هم اکنون تبادلی بین کشاورز و کارخانه دار برای کشت ارقام صنعتی وجود ندارد و همین امر سبب شده ارقام سنتی با ماندگاری کم در استان تولید شود.

 معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی گلستان اما با رد این موضوع می گوید: ۹۰درصد ارقام سیب زمینی معرفی شده به کشاورزان گلستان تجاری بوده و می تواند نیاز کارخانه های تبدیلی را تامین کند.

عباسی با بیان اینکه انتخاب و معرفی ارقام سیب زمینی توسط بخش خصوصی انجام می شود و هر از گاهی کارشناسانی از انجمن سیب زمینی کاران کشور ارقامی را شناسایی و تکثیر می کنند افزود: جهاد کشاورزی فقط در بحث کنترل کیفی وارد عمل می وشد و ارقام معرفی شده پس از بررسی کیفی در  موسسه اصلاح بذر و نهال  در صورت نداشتن مشکل تاییدیه دریافت می کنند.

او با بیان اینکه کارشناسان جهادکشاورزی راهنمایی لازم در مراحل کاشت، داشت و برداشت به سیب زمینی کاران ارایه می کنند گفت: بیشتر سیب‌زمینی کاران استان پس از کشت، مزارع را به حال خود رها کرده و به آن رسیدگی نمی کنند که نتیجه آن، کاهش کیفیت محصول و کم شدن اقبال بازار به این سیب زمینی هاست.

عباسی ادامه داد: علاوه بر این برخی از سیب زمینی کاران در زمین های اجاره ای مشغول کشاورزی هستند که پرداخت اجاره هم به هزینه های تولید اضافه می شود و نارضایتی آنها را بیشتر می کند و خواستار فروش محصول به قیمتی نامتعارف هستند.

ماجرایی که هر سال تکرار می شود

این ماجرا تقریبا هر سال برای محصولاتی مانند سیب زمینی تکرار می شود و کشاورزان در میان بی تدبیری ها زیان می بینند و برای اینکه این قصه ی پر رنج دیگر بازخوانی نشود مسئولان باید با عزمی جزم برای خرید تضمینی به موقع فکری به حال تنظیم بازار قبل از رسیدن محصول کنند و یا با بازاریابی برای صادرات سیب زمینی گلستان و رفع موانع آن که از انواع با کیفیت آن است انگیزه های کشاورزان را برای تولید این ماده غذایی پر مصرف تقویت کنند.

همچنین تقویت صنایع تبدیلی برای فرآوری این محصول و تولید سیب زمینی های منجمد و خلال سیب زمینی می تواند علاوه بر تقویت کشاورزی، سبب جلوگیری از گران شدن این محصول پر طرفدار در فصلی ماند زمستان شود.

علاوه بر اینها یکی از زیرساختهای اصلی برای کشت موفق این محصول ایجاد انبار و سردخانه های فنی و مناسب است که هم اکنون در استان ظرفیت نگهداری مناسبی وجود ندارد.