مهر خانواده مرهمی بر زخم طلاق

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری صدا و سیما مرکز زنجان ؛ مستأصل و غمگین روی صندلی انتهای راهرو نشسته است، راهرویی با دیوار‌های با رنگی روشن، اما کهنه، منتظر است، نگاهش به در ورودی حیاط گره خورده، حرکت مشوش دستانی زیر چانه که بار سنگینی سر را تحمل می‌کند حدیث مفصلیست که می‌توان ازین مجمل خواند.

رنگ و رویی پریده اش خود گواه بار غمیست که بر شانه هایش سنگینی می‌کند به سویش می‌روم با یک سلام خلوت تنهاییش را که در آن غرق است بهم می‌زنم.

نامش مهریست و از نامهری روزگار برایم روایت می‌کند می‌گوید: سه سال است که سایه سنگین طلاق آفتاب زندگیش را از او دریغ کرده است.‌

او می‌گوید:همه چیز خوب بود تا اینکه دخالت‌های خانواده‌ها زندگی برای او و همسر سابقش را غیر قابل تحمل کرد و با وجود داشتن دو فرزند این دخالت‌ها خاتمه‌ای بر جمع کوچک خانوادگیشان شد.

مهری می‌گوید:از طلاقم سه سال می‌گذرد و من از آن روز در حسرت دیدن فرزندانم شب و روزم را سپری می‌کنم. در این مدت همسر سابقم اجازه نداده است تا برای دقایقی هم که شده فرزندانم را به آغوش بکشم.

او ادامه می‌دهد:سه ماهی هست که مهد فردای روشن روزنه امیدی برای دیدن دو امید زندگیم شده است.

او می‌گوید: روز‌های پنج شنبه همسر سابقم دو فرزندم را به این مکان می‌اورد و من یک فرصت ۲۰ دقیقه‌ای برای ملاقاتشان دارم.

مهری ادامه می‌دهد: مدد کاران این مرکز با مشاوره‌های خود، پدر بچه‌ها را متقاعد کرد در هفته هر چند هم به مدت بسیار کوتاه فرزندانم را در این مرکز ملاقات کنم، چون قبل از فعالیت این مراکز؛ ملاقات‌ها در کلانتری انجام می‌شد و پدر به هیچ وجه راضی به ملاقات من و بچه‌ها نمی‌شد.

مصطفی ۳۴ ساله یکی دیگر از مراجعه کنند گان به این مرکز است از چهره اش نگرانی را می‌شد خواند حسابی کلافه و عصبانی بود، به مسئول مرکز میگوید زنگ بزنید ببینید چرا بچه را نیاورده است.

به سویش می‌روم علت نگرانیش را می‌پرسم می‌گوید «میشود اینجا بود و نگران نبود؟».

مصطفی ادامه می‌دهد: منتظردخترم هستم فکر کنید! فقط در هفته یکبار او را می‌توانم ببینم! آن هم اگر مادرش راضی شود کرونا که امد این مرکز تعطیل شد و مادرش به خاطر محیط استرس زا کلانتری اجازه ملاقات به من نمی‌داد.

او می‌گوید: اینجا هم گاهی اوقات همسر سابقم نمی‌آید و من دست از پا درازتر بدون دیدن دخترم مجبور به بازگشت می‌شوم.

به حیاط مرکز می‌روم پسری حدود ۴ و پنج ساله در حیاط مشغول بازیست و مادر از دور نظاره گر؛ پس از معرفی؛ می‌گوید در انتظار همسر سابقش است تا پسرش هر چند لحظه‌ای کوتاه از محبت پدربهره‌مند شود.

اومی گوید: معتقد است فرزندش نیاز دارد گاهی اوقات با پدرش باشد و هیچ کدام از والدین حق ندارند فرزند خود را از این موهبت محروم کنند.

نرگس ادامه می‌دهد: ولی متاسفانه برخی از این والدین از انجام وظایف خود کوتاهی می‌کنند همینطور که در این مرکز می‌بینید یکی فرزندش را می خواهد ملاقات کند نمی‌تواند یکی هم مثل من فرزندش را برای ملاقات پدر می‌آورد، ولی متاسفانه از پدر خبری نیست.

اینجا حکایت‌های مرکزی است در یکی از محله‌های قدیمی زنجان با تابلوی که روی آن حک شده فردای روشن

ساختمان قدیمی با دیوار‌های آجری قرمزش و حیاطی که تاب و سرسرهاش شریک غم‌های کودکانی شده که شاید این مکان مفهومی ناخوشایند ازجمع خانواده گی برایش ترسیم می‌کند.

 

 

والدینی که اینجا می آیند آن‌هایی هستند که پس از طلاق هم دست از بگو مگو با یکدیگر برنداشته در گذشته، این والدین باید در کلانتری‌ها فرزندانشان را میدیدند، اما حضور یک کودک در کلانتری و مشاهده صحنه‌های ناهنجار تبعات بدی روی فرزندان داشت بنابراین خانه‌های مهر تأسیس شد تا کودکان در شرایط مناسبتری با والدینشان دیدار کنند.

هرچند که گاهی سرباز کردن زخم‌های کهنه قدیمی، اینجا نیز خاطرات نه چندان خوشایند برای فرزندان می‌سازد. ولی با این وجود روزنه امیدیست هر چند کوچک برای کودکان زخم خورده از طلاق.

مراکز مهر خانواده خانه‌هایی هستند که  کلی فکر، تدبیرو اندیشه خوب پشت ان است که می‌تواند با همکاری و تعامل دو سویه اوقاتی خوب و خاطره ساز را برای کودکان طلاق به ارمغان آورد.

 

بر اساس قانون و رویه موجود در پرونده‌های ملاقات فرزند اگر والدینی که جدا از یکدیگر زندگی می‌کنند بخواهند فرزند خود را ملاقات نمایند باید به دادگاه مراجعه کنند و حکم ملاقات با فرزند خود را بگیرند، سپس به محل تعیین شده توسط دادگاه رفته و با فرزند ملاقات می‌کنند. متأسفانه گاهی این امر با دخالت نیروی انتظامی و در محل کلانتری‌ها صورت می‌گیرد. از آنجا که کلانتری‌ها به واسطه فضای فیزیکی، افرادی که به آنجا رفت و آمد می‌کنند محیطی تنش زا و آسیب زا به حساب می‌آید و موجب آسیب روحی و روانی جدی به طفل شده و ترس و اضطراب ناشی از این ملاقات‌ها آرامش روحی او را در معرض خطرات جدی قرار می‌دهد.

معاونت پیشگیری از جرم دادگستری به منظور ایجاد فضای مناسب و محیطی امن برای ملاقات کودکان طلاق با والدین خود طرح ابتکاری را در دستور کار قرار داد و طی پیگیری‌ها و تعاملات انجام شده با سازمان‌های ذیربط از جمله بهزیستی و پلیس پیشگیری فرماندهی انتظامی منجر به راه اندازی مراکز مهر در کشور شد.

افزایش آمار طلاق در استان
ناصر اذری مدیر کل ثبت اسناد گفت:در یانزده ماه سال گذشته یک هزار ۷۹۵ طلاق در استان اتفاق افتاده که این میزان در یانزده ماه امسال به ۲ هزار و ۲۰ فقره افزایش یافته است. یعنی شاهد رشد ۱۲ و نیم درصدی طلاق در استان هستیم.

 

 

معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری زنجان با اشاره به افزایش آمار طلاق در استان گفت: فرزندان بی دفاعترین و اسیب پذیرترین افراد در موضوع طلاق هستند که گاهی به وسیله ای برای انتقام گیری والدین تبدیل می شوند.

فتحی می‌گوید:همانطور که می‌دانید حضانت دائم فرزند پسر و دختر تا ۷ سالگی با مادر است و حضانت دختر از ۷ سالگی تا ۹ سالگی و پسر نیز از۷ سالگی تا ۱۵ سالگی با پدر می‌باشد، اما قانون گذار در قانون مدنی و قانون حمایت از خانواده به درستی دست قاضی را باز گذاشته است که با توجه به مصلحت طفل حضانت را مشخص و تعیین نماید یعنی ملاک حضانت برای دادگاه بایستی مصلحت طفل باشد.

وی ادامه می‌دهد: ولی در هر حال والدین حق دارند فرزندان خود را ملاقات کنند و چنانکه والدین بر سر مکان ملاقات باهم به توافق نرسند دادگاه کلانتری محل را برای مکان ملاقات تعیین می‌کرد.

معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری زنجان می‌گوید:با توجه به اینکه کلانتری محل مناسبی برای ملاقات والدین با کودکان نبود
مراکز مهر خانواده در استان از مهر سال ۹۷ و در راستای ساماندهی وضعیت ملاقات اطفال با والدین خود که به علت طلاق از هم جداشده بودند و حضانت طفل بر عهده یکی از آن‌ها بود راه اندازی شد.

فتحی می‌گوید: این مراکز با همکاری بهزیستی و دادگستری در چهار شهر بزرگ استان به صورت رایگان و با حضور مشاوران حقوقی و روانشناسان و کارشناسان به صورت تخصصی و در فضایی امن و مطمئن شرایط ملاقات زوج‌ها را با فرزندان طلاق فراهم کرده است.
وی ادامه می‌دهد: پیش از راه اندازی این مراکز دادگاه‌ها برای حل این مشکل، کلانتری را محل ملاقات اطفال با والدین خود قرار میدادند درحالیکه این اقدام به طفل آسیب روحی و روانی جدی وارد می‌کرد.

معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری زنجان می‌گوید: در مراکز مهر خانواده ضمن ملاقات فرزند با والدین جلسات مشاوره باهدف کاهش تنش خانواده، فراهم کردن امکان بازگشت و بهبود وضعیت کودکان برگزار میشود.

فتحی می‌افزاید: به برکت راه اندازی این مراکز و مشاوره رایگان مشاوران حقوقی و روانشناسان در سال گذشته ۱۵ زوج به زندگی مشترکشان باز گشتند.

وی می گوید: ملاقات با فرزند یکی از مسائل مورد اختلاف میان والدین طلاق گرفته از هم است که در برخی موارد به دلیل عدم توافق، والدین که حضانت طفل را به عهده دارد به تعهدات خود مبنی بر تهیه مقدمات ملاقات عمل نمیکنند و بهناچار با حکم قضائی ملاقات صورت می گیرد.

وی ادامه می‌دهد: این ملاقات با همکاری دادگستری انجام می شود و والدین از دادگاه حکم ملاقات با فرزند می گیرند، در تایم مشخص شده در مرکز با کودک خود ملاقات می کنند و در برخی موارد در صورت داشت مجوز می توانند فرزند را چندساعتی به همراه خود ببرند. امکانات خاصی در مرکز ایجادشده است، اتاق ملاقات، اتاق بازی، گذاشتن فضایی بازی در حیاط و قرار دادن کتاب داستان و اسباب بازی، تلاش میکنیم که فضایی شاد و مفرح را در آن ساعات ایجاد کنیم.

 

 

فعالیت ۶ مرکز خانواده استان زنجان

مسئول مرکز مهر خانواده اینده روشن نیز می‌گوید: نزدیک به هزار پرونده در مراکز مهر خانواده استان زنجان درخصوص ملاقات زوج فرزندانشان تشکیل شده است.
خانم امیر اصلانی می‌افزاید: ملاقات با فرزند یکی از مسائل مورد اختلاف میان والدین طلاق گرفته از هم است که در برخی موارد به دلیل عدم توافق، والدین که حضانت طفل را به عهده دارد به تعهدات خود مبنی بر تهیه مقدمات ملاقات عمل نمی‌کنند و به ناچار با حکم قضائی ملاقات صورت می گیرد.

وی ادامه می‌دهد: این ملاقات با همکاری دادگستری انجام می شود و والدین از دادگاه حکم ملاقات با فرزند می گیرند، در تایم مشخص شده در مرکز با کودک خود ملاقات می‌کنند .

 

 

 

 

امیر اصلانی می‌گوید:امکانات خاصی در این مرکز ایجادشده، اتاق ملاقات، اتاق بازی، فضایی بازی در حیاط و قرار دادن کتاب داستان و اسباب بازی، تلاش می کنیم که فضایی شاد و مفرح را در آن ساعات ایجاد کنیم.

خانم امیر اصلانی افزود: در صورتی که یکی از زوجین از آوردن فرزند طلاق برای ملاقات امتناع کند پرونده از طریق مراجع قضایی پیگیری می‌شود.

در حال حاضر ۶ مرکز مهر خانواده در استان فعالیت دارد و قرار است که تا پایان سال در دیگر شهرستان‌های استان هم راه اندازی شود.
دکتر ابراهیمی مشاور و روانشناس خانواده می‌گوید:طلاق پدید‌های ناگواری است که آسیب‌های اجتماعی ناشی از طلاق کل اعضای خانواده را در بر می گیرد.

این روانشناس می‌افزاید:با وجود اینکه زخم‌های عمیق ناشی از طلاق همه خانواده را درگیر می‌کند، اما آنچه مسلم است بیشترین صدمات ناشی از این آسیب بر کودکان و فرزندان، طلاق است که عامل بسیاری از بیماری‌های روانی بوده و اثرات زیانباری به دنبال ازهم گسیختگی خانوادگی بر جای می گذارد از این رو بایستی تدابیر لازم برای حفظ و انسجام خانواده به کار برد تا آثار زیان بار لین پدیده به کمترین حد خود برسد.

 

دکتر ابراهیمی می‌افزاید: مشکلات روحی و روانی و جسمی، ترس از آینده، احساس گناه، احساس تنهایی، کاهش فرصت‌های ازدواج، کاهش رضایت از زندگی و گرایش ارتکاب به جرم و بزهکاری در زمره پیامد‌های زیان بار طلاق است.

این مشاور خانواده می‌گوید: همیشه اولین توصیه این است که تا حد امکان از طلاق خودداری کنید، ولی این به این معنا نیست که خود و فرزندان تان در یک جهنم دائمی زندگی کنید.

وی می‌گوید:تعاملات والدین می‌تواند کودکان را کمک کند که بعد از دوران گذر به زندگی عادی برگردند.

دکتر ابراهیمی می‌گوید:هرگز کودکانتان را وسیله انتقام گیری و گروکشی برای به کرسی نشاندن حرف خود قرار ندهید.

این روانشناس تاکید می‌کند:زوجینی که تصمیم به جدایی می‌گیرند بعد از طلاق، به تنش و درگیری با همسر سابق شان ادامه ندهند و پشت سرهم بد گویی نکنند وبرای آرامش فکری فرزندتان به آنان یادآوری کنید که همسر سابق تان پدر و یا مادر خوبی برایشان هست.

 

 

دکتر ابراهیمی می‌افزاید:ماه‌های اول طلاق، کودکان بهانه گیری می‌کنند؛ درک شان کنید و برای تنوع در زندگی شان برنامه ریزی کنید وقت و انرژی بیشتری روی تربیت و برقراری روابط دوستانه  با آن‌ها داشته باشید تا فکرشان کمتر درگیر ماجرای طلاق باشد.

این روانشناس می‌گوید:پدر یا مادر هر کدام که سرپرستی کودک بر عهده اوست برای کاستن از تنش فرزندش، آن‌ها را از دیدار‌های منظم با والد دیگر مطمئن کند.

وی می‌گوید:کودکان را هرگز از دیدار فامیل والد دیگر محروم نکنید. داشتن رابطه با خویشاوندان نزدیک به آن‌ها حس آرامش می دهد.

دکتر ابراهیمی ادامه می‌دهد: اگر کودک پدر بزرگ و مادر بزرگ دارد ارتباط با آن‌ها را به هیچ وجه محدود نکنید ملاقات با آن‌ها می تواند از افسردگی  در کودکان طلاق پیشگیری کند.

 

وی در پایان به نقش مراکز مهر خانواده در کاهش فشار‌های روانی اشاره می‌کند و می‌گوید: این مراکز بایستی مکانی امن بلحاظ روانی و عاطفی و اجتماعی برای فرزندان طلاق باشند لذا نیازمند تقویت هستند و همیشه باید به روزرسانی شوند و لازم است با کمترین اشتباه، مسیر تربیتی بچه‌های طلاق را هموار کنند.

 

سخن پایانی مراکز مهر خانواده مرهمی هر چند کوچک بر زخم طلاق است کودکانی که باید در خانواده از نعمت بودن در کنار پدر و مادر و دیدار والدین بهره‌مند شوند حالا به هر صورت لحظه‌ای هرچند کوتاه در این مراکز مادر و یا پدر خود را ملاقات می‌کنند پس این محیط به مثابه خانه دوم برای آن‌ها محسوب می‌شود پس ضروریست این محیط از لحاظ فیزیکی و روانی شرایط پذیرایی از کودکان را به نحو احسن داشته باشد امید است مسئولین ذیر ربط با توجه به حساسیت این موضوع شرایط محیطی مناسبی را در این مراکز برای فرزندان زخم از طلاق فراهم آورند.

 

گزارشی از زهرا نصیری