حکایت تعطیلی نیروگاه‌های برق کوچک

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز یزد، قدم هایش را به آرامی بر می‌داشت. انگار نمی‌خواست وارد شود، او یکی از نیروگاه داران استان یزد است. کسانی که از سال۸۵ کارشان را در کشور آغاز کردند تا کمک کار وزارت نیرو در تامین برق باشند.

آقای علوی نیروگاه را که باز کرد، انگار انباری متروکه بود. دستگاه‌های مدرنی که گرد و غبار خاموشی بر آن نشسته بود. او می‌گفت: ۱۵کارگر و نیروی فنی سه سال قبل اینجا مشغول به کار بودند، اما حالا تنها دو نفر ان هم برای انجام برخی تعمیرات اینجا مانده اند.

نیروگاه او یکی از ۲۰۰نیروگاهی است که در کشور در مقیاس کوچک راه اندازی شده است.

نیروگاهی با توان تولید ۲۵مگاوات برق که حتی بزرگترین نیروگاه تولید برق کشور به این روش محسوب می‌شود.

آنگونه که آقای علوی می‌گفت این نیروگاه اگر فعال باشد قادر به تامین برق یک شهر است، اما حالا خودش در تاریکی و خاموشی فرو رفته است.

علوی ادامه می‌دهد: علت همه این مشکلات پرداخت نشدن مطالبات شان از سوی وزارت نیرو است که با تاخیر چند ماهه انجام می‌شود.

با هم گشتی در نیروگاه زدیم. با بغضی در گلو همه قسمت‌ها را به ما نشان می‌داد و افسوس می‌خورد که چرا چنین شده است؟!

موتور ها، خاموش، اتاق فرمان، خالی، تابلو‌ها و خطوط انتقال در غبار و همه چیز انگار گرد و خاک فراموشی به خود گرفته بودند.
با آقای زارع یکی از کارگران فنی نیروگاه که آچار بدست مشغول تعمیر بود، همصحبت شدم. صدایش می‌لرزید وقتی می گفت اینجا چه نیرو‌های متخصصی تربیت شدند، اما به دلیل تعطیلی همه از این واحد رفتند.

او می‌گفت صدای موتور‌های نیروگاه صدای امید و کار و تلاش بود که دیگر شنیده نمی‌شود.

قصه پرغصه تعطیلی نیروگاه‌ها
این همه ماجرا نبود قصه پر غصه اقای علوی را چند واحد تولید برق دیگر نیز داشتند، امیرجلیلی یکی دیگر از نیروگاه دارانی بود که به سراغش رفتیم. نیروگاه او در شهرک صنعتی یزد توان تولید ۸مگارات برق را داشت. او نیز دل پر دردی داشت.

امیرجلیلی می‌گوید: قراردادش تا دو ماه آینده تمام می‌شود و مجبور به تعطیلی است. او در ادامه گفت: نمی‌دانم با بدهی و تسهیلات بانکی که گرفته ام، چه کنم. مجبورم نیروگاه را تعطیل و کارگرانم را اخراج کنم.

قرار دادی که او از ان سخن میگفت همان قرار داد‌هایی است که در آغاز فعالیت با شرکت توانیر می بندند. بر این اساس شرکت توانیر در ۵سال اول، برق تولیدی این واحد‌ها را بصورت تضمینی خریداری می‌کند، اما در ۵سال دوم با پایین‌ترین قیمت و تقریبا با یک چهارم قیمت خرید می‌کنند.

قیمت‌هایی که توانیر برای خرید برق می‌گوید اصلا برای نیروگاه داران صرفه اقتصادی ندارد. بسیاری از آنان به همین دلیل تعطیل شده اند.

برای پیگیری موضوع به سراغ نائب رئیس انجمن نیروگاه‌های مقیاس کوچک کشور رفتیم. صالحی گفت: ۲۰۰نیروگاه مقیاس کوچک در کشور توان تولید بالغ بر ۱۶۰۰مگاوات برق را دارند که البته با شرایط پیش آمده، ۳۰نیروگاه آن تعطیل شده و برخی نیز در آستانه تعطیلی اند.

وی گفت: در حال حاضر صاحبان این نیروگاه‌ها بیش از دوهزار میلیارد تومان از توانیر طلب دارند و بطور میانگین ۷ماه است که مطالبات این نیروگاه‌ها پرداخت نشده است.

نائب رییس انجمن نیروگاه‌های مقیاس کوچک کشور گفت: برای تولید هر مگاوات برق در کشور نیازمند ۱۱ میلیارد تومان سرمایه گذاری هستیم و تا کنون بیش از ۲۰هزار میلیارد تومان در این صنعت سرمایه گذاری شده، اما بخشی از آن بلاتکلیف مانده است.

صالحی ادامه داد: بجز تاخیر در پرداخت مطالبات نیروگاهها، نرخ تعیین شده برای خرید برق نیز اصلا متناسب با تورم کشور نیست و این موضوع نیز بر مشکلات نیروگاه داران افزوده است.

بدهی وزارت نیرو به نیروگاه‌ها
بررسی‌های ما نشان می‌داد مشکل پیش آمده در این بخش، منحصر به یزد نیست در بسیاری دیگر از استان‌های کشور نیز این گونه است. از خراسان و بوشهر و همدان گرفته تا قزوین و کرمان.

فیاضی مدیر یکی از این نیروگاه‌ها در یکی از استان‌های کشور بود که او نیز از این بی مهری‌ها و کم لطفی وزارت نیرو می‌گفت. او که تلفنی با ما سخن می‌گفت، ادامه داد: در شرایطی که در کشور مشکل تامین برق داریم چرا باید به گونه‌ای با ما رفتار کنند که تعطیل شویم.

یکی دیگر از نیروگاه داران در همدان نیز در گفتگو با ما گفت: این سرمایه گذاری با بهره گیری از مدرن‌ترین تجهیزات فقط برای ۵سال است چرا که برنامه ریزی وزارت نیرو چنین برنامه‌ای را برای ما چیده است و در هیچ جای دنیا سابقه ندارد.

بدنبال تماس تلفنی یا تصویری با یکی از مدیران توانیر بودم که خوشبختانه وزیر نیرو برای افتتاح چند طرح به استان یزد سفر کرد.

موضوع را با اردکانیان در میان گذاشتم او نیز بدهی‌های نیروگاه‌ها را تایید کرد و گفت تا مرداد ماه مطالبات این نیروگاه‌ها پرداخت شده است.

اقای وزیر علت مسائل پیش آمده را بدلیل دسترسی نداشتن این وزارتخانه به منابع درآمدی خود در سال۹۹ دانست و گفت: خوشبختانه در بودجه سال آینده این موضوع برطرف شده و منابع درامدی این وزارت خانه حاصل از فروش آب و برق در اختیار وزارت نیرو خواهد بود.

با این حال آقای اردکانیان به ما اطمینان داد در اولین فرصت همه مطالبات نیروگاه‌های مقیاس کوچک پرداخت شود.

بارقه امید در دل نیروگاه داران
پرداخت مطالبات نیروگاه‌های مقیاس کوچک، خوشایندترین خبر برای نیروگاه داران است. خبری که بارقه امیدی در دلشان روشن کرد تا نیروگاههایشان، دیگر بار روشنی بخش و انرژی آفرین باشند.

جدای از این موضوع، شاید یک مصوبه مجلس شورای اسلامی برای صدور مجوز فروش و یا صادرات برق توسط این نیروگاه‌ها در کشور نیز بتواند راهگشای حل همه‌ی مشکلات این حوزه باشد.

اگر اینگونه شد نیروگا‌ها در ماه‌هایی که شرکت توانیر نیاز دارند برقشان را به این شرکت می‌فروشند و در سایر ایام سال نیز برق تولیدی شان را خودشان خواهند فروخت و یا صادر خواهند کرد.

شاید به جرأت بتوان برخورداری از امکان تامین برق مستقیم، پایین بودن تلفات برق و انرژی، بالا بودن راندمان تولید را می‌توان از مهمترین ویژگی‌های نیروگاه‌های مقیاس کوچک دانست.

نیروگاه‌هایی که اگر حمایت شوند نه تنها ۱۶۰۰مگاوات برق تولید خواهند کرد بلکه قادرند تا سه برابر این میزان را برق تولید کنند و کمک کار وزارت نیرو باشند و این یعنی یک اتفاق خوب و خوشایند هم برای توسعه و ابادانی کشور و هم برای اشتغال و رونق تولید.
به امید آنروز ...

نویسنده: غلامرضا استاد