از هلند تا دهاقان راهی نیست

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز اصفهان؛ بهار است و کوچه باغ هایِ"شهرِ گلخانه ها" در استان اصفهان عجیب عطر زندگی می‌دهند؛ بامداد که می‌شود گل‌ها به گلخانه دارانِ دهاقانی لبخند می‌زنند و به کارگران هنگامی که با احتیاط شاخه‌های گل را می‌چینند سلام می‌دهند.

ما هم امروز مهمانِ برادران جهانگیری هستیم که بزرگترین گلخانه گل لیلیوم ایران یا همان گل سوسن را در دهاقان راه اندازی کرده اند؛ گلی تماشایی که خاستگاهش هلند است و حالا این کارآفرینانِ موفق آن را با همان طراوت و کیفیت در این گلخانه پرورش می‌دهند.

هر گلی را رنگ و بویِ دیگر است
شهرِ ۳۵ هزار نفریِ دهاقان، در جنوب غرب اصفهان آب و هوای کوهستانی دارد؛ منطقه‌ای که نه تابستانش خیلی گرم است و نه زمستانش خیلی سرد. آب و خاکِ این دیار برای کشت گلخانه‌ای مناسب است و  چون جهتِ وزش باد از جنوب غرب به شمال شرق است درگیر آلودگی مناطق صنعتی اصفهان هم نیست.

گلخانه برادران جهانگیری برای دهاقانی‌ها آشناست و بعد از ورود به شهر، مسیر را به ما نشان می‌دهند. پس از عطاآباد وارد جاده طبیعت می‌شویم؛ جاده‌ای با کوچه باغ هایِ بی نظیر و سپس مزرعه‌های بزرگ که بیشترین گلخانه‌های منطقه از جمله گلخانه برادران جهانگیری را در خود جای داده است.

 

این گلخانه سه و نیم هکتاری، بخش‌های مختلفی دارد از سردخانه، سالن نگهداری پیاز و مواد اولیه تا ساختمان‌های اداری، کارگری و تاسیسات؛ اما آنچه دیدنی است دیوار‌هایِ افراشته از شیشه و نایلون و سالن نگهداری گلهاست؛ لیلیوم هایِ قد بلند در خطوطی منظم گویا ایستاده اند تا قبل از باز شدن شکوفه هایشان چیده و راهی بازار شوند و به خریداران رنگ و بوی دیگری از زندگی ببخشند.

 

"رضا"برادر بزرگتر و رییس هیئت مدیره شرکت تعاونی برگ سبز دهاقان است؛ برای ما داستان پر فراز و نشیب تاسیس گلخانه را بیان می‌کند: «بعد از بازدید از یک گلخانه تقریبا قدیمیِ تولید خیار به فکر احداث گلخانه افتادیم و این شرکت را سال ۱۳۸۲با ۷ عضو و سرمایه اندک اعضا با احداث گلخانه گل شاخه بریده رز هلندی تاسیس کردیم، اما به دلیل نارسایی سوخت در این طرح شکست خوردیم و در ادامه به کشت گل لیلیوم روی آوردیم.»
او می‌گوید:حالا هجده سال از تاسیس این تعاونی می‌گذرد و با تلاش و همدلی اعضا توانسته ایم به عنوان برند برترِکشور در تولید گل لیلیوم اورینتال مطرح شویم.

زِ سوسن بشنو‌ ای جانا
گل لیلیوم یا همان سوسن رنگین کمانی از رنگهاست: سفید، زرد، نارنجی، صورتی، قرمز و ارغوانی با رایحه‌ای دلنشین، ناب و شیرین که کیفیت گل و تعداد آن هم به بزرگی پیاز، غنی بودن خاک و تغذیه گیاه بستگی دارد.

لیلیوم، گلی پیاز دار با تنوع زیستی بالاست و رایج‌ترین معنایش، وفاداری و معصومیت است و از این گل به عنوان نمادی از تولد دوباره و احساسات مادری هم یاد می‌شود.

به گفته مدیر تولید و نائب رئیس شرکت تولید گل لیلیوم، طول دوره رشد این گیاه حدود ۷۰-۱۲۰ روز و ارتفاع آن ۷۵ تا۱۳۰ سانتیمتر است؛ تقریباً ۱۵۰۰ گونه و ۶۰ جنس دارد که حدود ۳۰ تا ۴۰ نوع از آن را در این شرکت پرورش می‌دهند.

حمید جهانگیری با اشاره به اینکه در این گلخانه بیشتر گونه‌های «اورینتال، ترومپت، آسیاتک و اورینپت» تولید می‌شود می‌افزاید: "اورینتال" جزو معطر‌ترین گونه‌ها در بین انواع گل لیلیوم است که برگ هایش بزرگترازگونه‌های دیگر است و در زمان باز شدن غنچه ها، گرده افشانی زیادی دارد.

او در توضیح سایر گونه‌های لیلیوم می‌گوید: گونه "ترومپت" هم بسیار معطر و ماندگار است و گلبرگهایش بدون لکه و برگ هایش پهن است؛ سوسن‌های "اورینپت" هم از تلاقی اورینتال و ترومپت تشکیل شده که غنچه‌های آن‌ها قبل از باز شدن شکلی کم عمق دارد؛ آسیاتک" یا گل لیلیوم معمولی هم گل هایش نسبت به دیگر گونه ها، کوچک‌تر و معمولا نارنجی، زرد، قرمز یا سفید است.

گلِ بی خار، نچیده است کسی
لیلیوم، گلی ارزشمند از نظر تولید و قیمت مناسب است، اما پرورش آن نیاز به تخصص و مهارت بالا دارد، تولیدش وابسته به ارز است و خود گل هم مشتریان خاصی دارد؛ این ویژگی‌های اقتصادی گل لیلیوم در بازار است که حمزه محمدیان رییس اداره جهادکشاورزی شهرستان دهاقان برای ما توضیح می‌دهد و البته به هزینه بالای راه اندازی آن هم اشاره می‌کند: برای احداث هزار متر مربع گلخانه صیفی ۵۰۰ میلیون تومان نیاز است که برای تولید گل لیلیوم، چون کشت آن هیدروپونیک است دو برابر می‌شود.

 

اما برادران جهانگیری با مهارتی که کسب کردند به پرورش این نوع گل روی آوردند؛ تولیدی که دردسر‌های خودش را هم دارد و فرایند کاشتش هم تخصصی و با جدیدترین فناوری‌های روز است.

مدیر عملیات و رییس هیئت مدیره شرکت می‌گوید: اینجا روش کشت لیلیوم " هیدروپونیک" یا همان کشت بدون خاک است؛ راهکاری مهم ومدرن در صرفه جویی مصرف آب و افزایش تولید محصول وآبیاری هم قطره‌ای با منبع آبی خارج از محیط کشت.

 

"رضای"۴۷ ساله با اشاره به مواد اولیه کاشت لیلیوم یعنی پیاز، "کوکوپیت" و کود مناسب و با کیفیت اضافه می‌کند:پیاز‌ها پس از خریداری وارد سرد خانه و در دمای زیر صفر و در حالت" خواب"نگهداری و به تدریج وارد سالن کشت می‌شوند.
او می‌گوید: بستر کشت با "کوکوپیت" که الیاف پوست و پوشش میوه نارگیل است آماده و سپس پیاز‌ها در این بستر کشت و آماده جوانه زدن می‌شوند و حدود سه ماه طول می‌کشد تا به گل دهی برسند و وارد بازار شوند.

به گفته مدیر عامل فروش شرکت، کوکوپیت مورد نیاز از هند و سریلانکا و پیاز‌های لیلیوم هم از چند شرکت مطرح در هلند مستقیم خریداری می‌شود.
مجید جهانگیری با اشاره به دور زدن تحریم‌ها برای تامین مواد اولیه اضافه می‌کند: برای واردات پیاز، شرکت‌های هلندی به واسطه دستگاه‌های آمریکایی مراوده با ایران را با ریسک بسیار بالا می‌دانستند که ما با راهکار‌های مختلف موفق به واردات مستقیم آن از شرکت‌های مطرح هلندی شدیم.

 

گل که شکفت و چهره شد، دست به دست می‌رود
در بزرگترین گلخانه گل سوسن شاخه بریده یا گل لیلیوم کشور روزانه بین هزار تا هزار و ۵۰۰ و سالانه حدود ۶۷۰ هزار شاخه گل تولید و روانه بازار می‌شود. این گلخانه زیبا، سفره روزی برای ۵۰ نفر به صورت مستقیم و غیر مستقیم پهن کرده؛ علی رجب زاده سر کارگر فنی و انباردار گلخانه است از اوضاع کارش که می‌پرسم گل از گلش می‌شکفد و می‌گوید: کار ما حفاظت و نگهداری از گلهاست و چه کاری لذت بخش‌تر و زیباتر از این کار!

ابراهیم قربانی هم که سرکارگر تولید است می‌گوید: نان خانواده را با همین گل‌ها تامین می‌کنیم و رزقی حلال و بابرکت سر سفره زندگی می‌بریم.

 

در هر سالن گلخانه حدود ۱۷۲ هزار شاخه گل پرورش می‌یابد که به گفته مدیر عامل فروش پیش از شیوع کرونا ۲۵ درصد تولیدات به کشور‌هایی مانند گرجستان، ترکمنستان، ارمنستان، قطر و امارات صادر می‌شد.

آن‌ها حتی به هلند خاستگاه گل لیلیوم در جهان هم صادرات داشته اند؛ مجید جهانگیری می‌گوید: «پارسال، بعد از اوج گیری کرونا کشور‌های مکزیک، ایتالیا و اسپانیا به قرنطینه رفتند و این گل را نکاشتند، اما خرداد ماه با فروکش شدن کرونا و افزایش مصرف گل در اروپا، هلند برای تامین این نیازِ بازار، بیش از دو میلیون شاخه گل لیلیوم از ما خریداری کرد»
در ایران هم لیلیوم‌های برادران جهانگیری خواهان زیادی دارد و تهران، اصفهان، مشهد، تبریز و شیراز عمده مقصد‌های گل‌های تولیدی شان است.

مدیر عامل فروش این شرکت تعاونی، تولید گل و گیاه زینتی را در مجموع صنعتی درآمدزا می‌داند و معتقد است: در حال حاضر هزینه تمام شده این گل‌ها از جمله لیلیوم در ایران نسبت به خیلی از کشور‌ها حتی هلند و ایتالیا کمتر با سود دهی مناسب و اشتغالزایی آن دو برابر کشت صیفی و سبزی است.

فکرِ معقول بفرما گل بی خار کجاست؟
برادران جهانگیری برای رسیدن به این نقطه و در مسیر پرورش گل لیلیوم، زخمیِ خارِ مشکلات هم شده اند؛ مسئول بازرگانیِ بزرگترین شرکت تولید گل لیلیوم ایران با اشاره به اینکه صاحبان گل و گیاه زینتی بیشترین خسارت را از کرونا دیدند چراکه به خاطر لوکس بودن از سبد خانوار‌ها حذف شد می‌گوید: شیوع کرونا با اوج تولید ما همزمان شد و در کمتر از دو ماه حدود ۸ هزار دسته از لیلیوم‌ها به ارزش حدود یک و نیم میلیارد تومان ارزش از بین رفت و در ادامه تولید به یک چهارم کاهش یافت.

متین جهانگیری طولانی بودن روند ترخیص محموله‌های شرکت در گمرک و روندِ زمان برِ اختصاص ارز (حداقل یک ماه تا حداکثر شش ماه) در بانک مرکزی را موانعِ همیشگی پیش روی شرکت می‌داند درحالی که به اعتقاد او زمان در فرایند تولید گل‌های زینتی بویژه لیلیوم حیاتی و هزینه آور است چراکه باید براساس جدول زمان بندی مواد اولیه را به چرخه تولید رساند.

 

مدیر عامل فروش این شرکت تعاونی هم می‌گوید: ثبت سفارشات برای تامین مواد اولیه از کشور‌های هدف طولانی مدت است و ناهماهنگی بین ارگان‌ها، فرایند سفارش را طولانی‌تر هم می‌کند.

مجید جهانگیری در ادامه با انتقاد از حذف معافیت سهم بیمه کارفرما در واحد‌های تولید گل و گیاهان زینتی می‌افزاید: این معافیت پیش از این شامل همه بخش‌های کشاورزی می‌شد و از طرف دیگر پرداخت مهلت دوماهه به یک ماه کاهش پیدا کرده درحالیکه تولیدکنندگان گل و گیاه زینتی در یک سال اخیر به خاطر کرونا خسارت‌های بسیار زیادی نسبت به سایر سایر بخش‌های کشاورزی دیده اند.

 

هر درد را که بینی درمان و چاره‌ای هست
برادران جهانگیری برای رفع موانع و مشکلات، با مرهمِ تلاش و تجربه و مهارت همچنان در مسیر پیشرفت در حرکتند. متین جهانگیری

در بزرگترین گلخانه گل سوسن شاخه بریده یا گل لیلیوم کشور روزانه بین هزار تا هزار و ۵۰۰ و سالانه حدود ۶۷۰ هزار شاخه گل تولید و از هلند تا دهاقان راهی نیستروانه بازار می‌شود

مسئول بازرگانیِ این شرکت تعاونی می‌گوید: ما در دوران شیوع کرونا سعی کردیم سرمایه در گردش شرکت را حفظ کنیم و با حذف واسطه ها، برند سازی، بسته بندی مناسب، استفاده از فضای مجازی و ابزار‌های تبلیغاتی، مشاوره حرفه‌ای و داشتن تیم حرفه‌ای شرایطِ سختِ کنونی را به نفع خودمان تغییر دادیم به گونه‌ای که حتی در این وضعیت کرونایی تعدیل نیرو نداشتیم.

مدیر تولید و نائب رئیس شرکت هم از نگاه تخصصی اعضا برای تحول و توسعه در کار می‌گوید: استفاده از دستگاه ضد عفونی کننده و تزریق بخار به گل‌های لیلیوم تجربه مهم ما در سفر به هلند بود؛ دستگاهی که نیازگلخانه ما را به سموم و حتی قارچ کش‌ها کاهش داد؛ مصرف کوکوپیت را هم به حداقل رساند و علاوه بر کاهش هزینه‌های جاری شرکت و خروج ارز، به حفظ محیط زیست هم کمک کرده و می‌کند.
حمید جهانگیری دومین دستاورد سفر به هلند را بومی سازی دستگاه کشت لیلیوم می‌داند که با مهندسی معکوس در این گلخانه بومی سازی شده تا با آن میزان کاشت و بهره وری حدود ۱۰ برابر از قبل شود؛ دستگاهی که اکنون برای واردات آن باید دستِ کم ۲۷۰ هزار یورو ارز از کشور خارج شود.

او به صادرات گل لیلیوم به روسیه و کشور‌های حاشیه خلیج فارس در آینده‌ای نزدیک اشاره و اضافه می‌کند: ساخت سردخانه جدید در این گلخانه هم آغاز شده که با راه اندازی آن تا سه ماه آینده پیاز گل را با کیفیت بالا و استاندارد مناسب می‌توان ذخیره کرد.

 

هرچه طلب می‌کنی از خویش کن
گل‌های تولیدی در بزرگترین گلخانه لیلیوم ایران در دهقان این روز‌ها به عنوان برندی برتر مطرح شده که حتی در حد برند‌های مطرح جهانی است؛ این موفقیت را مدیر عامل فروش شرکت، در سایه همدلی و همکاری و تاکید بر استعداد و تخصص اعضا و به کارگیری تجربیات فعالان این حوزه به ویژه تولیدکنندگان گل لیلیوم در ایتالیا، هلند و اسپانیا می‌داند.
مجید جهانگیری که اهل شعر و ادبیات هم هست پاسخ سوال ما درباره دلایل موفقیتشان را با چند بیتی از مثنوی معنوی رهی معیری می‌دهد:‌ای شده نالان ز غم و رنج خویش/ چند نداری خبر از گنج خویش؟ خواهش مرهم، ز دل ریش کن/ هرچه طلب می‌کنی از خویش کن.

 

 

با یک گل هم بهار می‌شود!
در حالی که ایران یکی از زادگاه‌ها و کشور‌های غنی در پرورش انواع گل و گیاه زینتی از جمله لیلیوم است و سالانه بیش از ۳ میلیارد شاخه گل و گیاه در کشور تولید می‌شود، اما جایگاه صد و هفتم صادرات گل و گیاه را در جهان دارد درحالیکه توجه به این صنعتِ غیر نفتی به دلیل هم جواری با کشور‌های پر مصرف گل و گیاه از نظر اقتصادی و درآمد زایی حائز اهمیت است.

اما موانع توسعه و رشد این صنعت از یک سو مشکلات صادراتی آن از جمله نبود امکانات فرآوری در کشور، بروز ضایعات فراوان گل، بسته بندی نامناسب، گرانیِ حمل هوایی، مشکلات حمل زمینی و نرسیدن به موقع محصول به مشتری است و از سوی دیگر به نهادینه نبودنِ فرهنگ استفاده از گل در خانواده‌های ایرانی برمی گردد؛ که اگر این سمبل زیبایی، هیجان و شادی وارد سبد خانوار شود علاوه بر مزیت‌های اقتصادی برای تولیدکنندگان و فعالان این بخش، حتی یک شاخه اش هم می‌تواند، بهاری از آرامش، سرزندگی و طراوت را مهمان خانه هاکند.
نگارنده:مرضیه قاسمی