عطرِ بهشت از اردیبهشتِ نصف جهان

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز اصفهان؛ دقایقی قدم زدن در حوالیِ حتی یکی از حدود سه هزار هکتار مزارعِ گل محمدیِ استانِ اصفهان، هوش از سر هر رهگذری می پراند؛ عطرِ بهشت شوخی بردار نیست! غافل شوی یا نشوی، مسیرِ پاکی و صداقت را زیر پایت ماندگار میکند، آنهم در اردیبشهتِ عاشقی...

تولید گل محمدی در استان

اردیبهشت از نیمه گذشته و برداشتِ گل ، تولید گلاب، اسانس و دیگر فرآورده های ناب از گلستانهای گل محمدی استانِ اصفهان تا تیرماه همچنان ادامه دارد.

کارشناس محصولات نیمه گرمسیری و اراضی شیبدار معاونت باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان می گوید: ‌بیش از هزار و۵۰۰ واحد صنعتی و سنتی گلاب گیری در استان اصفهان فعال است و بیشترین محصول فرآوری از گل محمدی، به گلابی ناب تبدیل می شود.

به گفته مصطفی طیاری از هر ۱۰۰ هکتار گل محمدی یک تن گلاب حاصل و بخش محدودی از میزان برداشت هم به تولید اسانس های مختلف اختصاص داده می شود که هر دو محصول از لحاظ صادرات غیرنفتی و مشتری خارجی، جایگاه بسیار ویژه ای دارند.

در حدود 18 شهرستان از 24 شهرستان استانِ اصفهان ، کشت گل محمدی رواج دارد و در حال توسعه است و بیشترین سطح زیرِ کشت گل محمدی به ترتیب در شهرستان‌های کاشان، شاهین‌شهرومیمه، نطنز، اصفهان، گلپایگان، فریدن و سمیرم است.

در زواره اردستان هم دو سالی می شود کشت گل محمدی به صورت گسترده در دو هکتار از زمین‌های هنرستان کشاورزی 22 بهمن این شهر انجام شده است و پارسال 700 کیلوگرم گل محمدی از این مزرعه برداشت شد.

گلاب کاشان برندی جهانی

از هر ۱۰۰ گل محمدی، یک تن گلاب حاصل می‌شود و بخش محدودی از میزان برداشت آن به تولید اسانس های مختلف اختصاص می یابد که هر دو محصول از لحاظ صادراتِ غیرنفتی و مشتریِ خارجی، جایگاه بسیار ویژه ای دارند.

رئیس اداره جهاد کشاورزی شهرستان کاشان با اشاره به اینکه حدود 85 درصد محصول گل محمدی در استان اصفهان به شهرستان کاشان اختصاص یافته است می گوید: گلاب کاشان برندی جهانی است و مشتریان زیادی دارد.

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کاشان هم به ثبت ملی آئین گلاب‌گیری کاشان در سال1389 به شماره 109در فهرست میراث‌معنوی اشاره و اضافه می کند: آئین گلابگیری برای شست و شوی کعبه هم ثبت جهانی می شود و پرونده‌ آن در مراحل اولیه است.

آئین سنتی و دیرینه گلاب چینی و گلاب گیری که هر سال بیش از 500 هزار گردشگر ایرانی و 33هزار گردشگر خارجی را به کاشان راهی می کرد، دو سالی می شود که با قدم منحوسِ کرونا، بدونِ حضورِ گردشگران برگزار می شود اما خواهانِ گلابِ نابِ کاشان از دور هم با استشمامِ عطرِ نابِ این گلِ بهشتی، سرمست می شوند.

رونقِ تولید و صادرات، در گرو رونقِ صنعت اسانس گیری

اسانس با ارزش ترین محصول گل محمدی است که از تقطیر گلِ تازه با بخارِ آب به دست می آید.سه چهارم سطح زیر کشت گل محمدی در دنیا در اختیارِ ایران، و شهرستان کاشان قطب تولید این گیاهِ معطر در کشور است؛ اما در تولید اسانس، کشورِ بلغارستان رتبه نخستِ جهان را دارد.

متخصص شیمی دارویی و دانشیار دانشگاه کاشان می گوید: اسانس اول گل محمدی با تقطیر گلبرگ های تازه این گل و ترکیب آن با آب و از تقطیر دوم اسانس غلیظ تری حاصل می شود.

عبدالرسول ابراهیم آبادی گفت: حجم کم و امکان بسته بندی مناسب، پیشگیری از آلودگی میکروبی، امکان توزین و برداشت دقیق، استانداردسازی محصول و اعمال نظارت و کنترل دقیق بر کیفیت تولید، امکان تهیه گلاب با غلظت های دلخواه و استفاده در صنایع از مزایای تولید اسانس گلاب است.

متخصص شیمی دارویی و دانشیار دانشگاه کاشان افزود: هر لیتر گلاب استاندارد فقط 120میلی گرم اسانس دارد و بقیه اش آب است؛ از این رو تغییر الگوی مصرف و تبدیل گلاب به اسانس ، ضروری است.

ضرورت ایجاد واحدهای تولید اسانس

با توجه به اینکه بیشترِ صادرات محصول به صورت اسانس است و قیمت هر کیلو اسانس در بازارهای جهانی حدود ۶۰ تا ۱۰۰میلیون تومان است، ایجاد واحدهای تولید اسانس یکی از راه‌هایی است که می‌توان به عنوان اقتصادی کردن کشت و تولید محصول گل محمدی پیشنهاد کرد.

یک کارشناس اقتصاد کشاورزی می گوید: با توجه به ویژگی‌های این محصول و اشتغالزایی بالا امید می‌رود با حمایت ویژه برای خریدِ اسانس گل محمدیِ تولیدیِ باغداران و افزایش واحدهای فرآوری، علاوه بر جلوگیری از روند حذف باغها، شاهد توسعه کشت و شکوفایی این محصول بی‌نظیر در کشور باشیم.

مجید مدرسی افزود: از طرفی دیگر اما نبود تنوع در تولید فرآورده های گلاب و حجم زیاد گلابِ عرضه شده به بازار و تمایل کم تولید کنندگان به تهیه اسانس، از چالش های پرورش گل محمدی است، حال آنکه توجه به صنعت اسانس گیری بهترین فرصت برای استفاده از مزیت های اقتصادی و غیراقتصادی این گیاه به ویژه در استان اصفهان است.

در مجموع به نظر می رسد با وجود بسترهای لازم صنعتی و علمی برای افزایش تولید گل محمدی و اسانس در کاشان می توان با توسعه ارتباط تولیدکنندگان این محصول با مراکز علمی، رفع مشکلات آنها و حضور فعال تر بخش خصوصی و تعاونی، به این صنعت رونق جهانی بخشید تا ارزش افزوده و درآمدزایی بیشتری برای کشورمان به همراه داشته باشد.

اصفهان قطب تولید گلاب ، اسانس و روغن گل محمدی در کشور

خرید توافقی گل محمدی در استان اصفهان آغاز شده و تاپایان فصل برداشت ادامه دارد.

مدیر سازمان تعاون روستایی استان اصفهان، با بیان اینکه خرید گل محمدی به منظور حمایت از کشاورزان و پیشگیری از ضرر و زیان آن‌ها از سال ۹۷ شروع شده است، گفت: خرید‌های توافقی از ضرر و زیان کشاورزان جلوگیری و حلقه واسطه‌گران و دلالان را حذف می‌کند؛ به طوریکه محصول در خرید توافقی، به طور مستقیم از کشاورز خریداری می شود و بدون واسطه به دست مصرف‌کننده نهایی می‌رسد.

محسن حاج عابدی افزود : استان اصفهان با سه هزار و ۸۱۰ هکتار وسعت زیر کشت و تولید سالیانه ۱۱ هزار و ۴۳۰ تن گل محمدی ، قطب تولید گل محمدی و گلاب کشور است و خرید توافقی گل محمدی به توسعه کشت محصول کمک می‌کند و تا پایان فصل برداشت، خریدِ توافقیِ آن از کشاورزان ادامه دارد.

جایگاه اقتصادی و غذایی گلاب ناب کاشان

استقبال از گل محمدی فقط به علت زیبایی های مسحور کننده اش نیست و به جایگاه غذایی، اقتصادی و صادرات آن هم بر می گردد.

رئیس جهاد کشاورزی کاشان می گوید: پارسال با صادرات بیش از سه هزار و 500هزار تن گلاب از کاشان بیش از 10میلیون دلار عاید کاشانی ها شد.

کافی زاده افزود: پارسال از 5هزار تن گلاب تولید شده در کاشان بیش از 3500 تن آن به کشور‌های مختلف از جمله امارات متحده عربی، فرانسه، ایالات متحده امریکا، کانادا، آلمان، چین، انگلستان، اتریش، استرالیا و سوئد صادر شد.

گلابگیری در کاشان با قدمتی دیرینه

صادق صدقگو مسئول صنایع روستایی جهاد کشاورزی کاشان می گوید: این شهرستان هزار و 585 کارگاه سنتی با سه هزار دیگ و 26کارگاه صنعتی فعال دارد که گلاب و عرقیجات گیاهی با کیفیت عالی تولید می کنند.

جمشیدی مدیر یکی از کارگاه های گلاب گیری نیاسر هم با اشاره به بازدهی پایین کارگاه های سنتی در مقایسه با صنعتی گفت: در کارگاه های صنعتی از هر تُن گلبرگ خام گل محمدی، حدود 200گرم گلاب و در کارگاه های سنتی نیمی از این مقدار استحصال می شود.

علاوه بر صادرات، گل محمدی و گلاب در صنعت غذایی جایگاه بلندی دارد و شاید مهم تر از همه این ها، گلاب در آیین های جشن و عزای ایرانیان، کاربرد گسترده ای دارد.

متخصص شیمی دارویی و دانشیار دانشگاه کاشان با بیان اینکه در کشورمان بیش از 90درصد گل های محمدی تولیدی برای تهیه گلاب مصرف می شود گفت: امروزه در جهان محصولات فرآوری شده گل محمدی از جمله اسانس، کانکریت رُز، غنچه و گلبرگ های خشک شده گل محمدی، ارزش اقتصادی چشمگیری دارد.

دکتر عبدالرسول ابراهیم آبادی با یادآوری مصرف گلاب در ایران به عنوان افزودنی غذایی اضافه کرد: برای تولید هر100کیلوگرم گز اصفهان سه تا چهار لیتر گلاب مصرف می شود.

وی صنعت شیرینی های سنتی و صنعتی، برخی نوشیدنی ها و اسپری گلاب برای خوشبوکردن فضا را از دیگر مصارف گلاب در ایران بیان کرد و گفت: گلاب خاصیت ضد افسردگی هم دارد و از این رو استفاده از آن در مجالس عزاداری، توصیه شده است.

متخصص طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه کاشان هم در خصوص خواص گلاب می گوید: مصرف روزانه 100گرم گلاب با شکر و عسل همراه با عرق بیدمشک ، بهارنارنج و زعفران به عنوان آرامبخش و تقویت و تپش قلب مفید است.

مهدی برهانی افزود: گل محمدی هم مانند گلاب تقویت کننده قلب ،شادی بخش و خشک شده آن ملین است.

نگارنده: سیده سارا اطهری