ریاست جمهوری و حفاظت از محیط زیست

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما:  در سال های اخیر حفاظت از محیط زیست به رویکردی غالب در سطح جهان تبدیل شده و می توان گفت «حق بر محیط زیست» شکل گفتمان حاکم جهانی به خود گرفته است.

 

دین مبین اسلام و آیات نورانی قرآن آنقدر بر اهتمام به محیط زیست، حفظ منابع طبیعی و استفاده درست و انتقال آنها به نسل های آینده تأکید دارد که بعد از معرفی انسان به عنوان جانشین خداوند در زمین، این مقام برین را با فرهنگ زیست محیطی در هم می آمیزد و مهم ترین عنصر خلافت الهی را بعد از فراگیری معارف دینی، آباد ساختن زمین و نجات آن از هرگونه تباهی و تیرگی برمی شمرد؛ که مقصود از زمین، پهنه پهناور زیست بشر از عمق دریا تا اوج سپهر و قلۀ آسمان است.

در نظام جمهوری اسلامی ایران نیز محیط زیست اهمیت و جایگاه ویژه‌ای دارد؛ به طوری که حفظ و نگهداری محیط زیست در اسناد بالادستی یعنی «قانون اساسی» جمهوری اسلامی ایران، «سیاست‌های کلّی محیط زیست»، «سند چشم‌انداز افق ۱۴۰۴»، «سند ملّی محیط زیست» و «قانون برنامه‌های توسعه کشور» منعکس شده و مورد تأکید قرار گرفته است.

متأسفانه نه تنها کشور ما، بلکه تمامی جهان درگیر چالش های زیست محیطی وخیمی است که روز به روز حیات را در کره زمین به به مخاطره می اندازد. گرم شدن کره زمین و افزایش بیش از حد دی اکسید کربن در جوّ، تخریب لایه ازن، کمبود آب شیرین، بیابان زایی و کمبود خاک مرغوب، آلودگی هوا و باران های اسیدی، دفع زباله های صنعتی و سمی، جنگل زدایی و نابودی تنوع زیستی از مهم ترین تهدیدات جهانی محیط زیست هستند.

 مستندات
در ایران نیز آسیب دیدگی و فرسایش خاک، آلودگی آب، خاک و هوا، طوفان های شن و ریزگرد، خشکسالی های بلندمدت و تنش های آبی، فرونشست دشت ها، جنگل زدایی، کاهش انواع گونه های جانوری و گیاهی و روند سریع نابودی حیات وحش،‌ تخریب گسترده مناطق حفاظت شده،‌ معضل زباله های صنعتی، شهری و بیمارستانی و ... فقط بخشی از آسیب های گریبان گیر محیط زیست هستند. بنا بر اعلام بانک جهانی، هزینه سالانه تخریب محیط زیست در ایران به میزان هولناک پنج تا 10 درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است.

تردیدی نیست که حفاظت از محیط زیست، وظیفه ای ملی و شهروندی و بر عهده همه آحاد جامعه است. مطابق اصل50 قانون اساسی، حفاظت از محیط زیست موضوعی کاملاً فرابخشی و یک وظیفه عمومی است که با همه شئون اجتماع پیوند تنگاتنگ دارد؛ اما به هر حال متولی رسمی حفاظت از محیط زیست در کشور ما، سازمان حفاظت از محیط زیست است. رئیس این سازمان به عنوان یکی از معاونان ریاست جمهوری، از سوی رئیس جمهور برگزیده و منصوب می شود. سازمان‌ حفاظت‌ محیط ‌زیست‌ دارای‌ شخصیت‌ حقوقی‌ و استقلال‌ مالی‌ است‌ و زیر نظر شورایعالی‌ حفاظت‌ محیط ‌زیست‌ انجام‌ وظیفه‌ می‌کند.

رئیس‌ جمهور، رئیس‌ شورایعالی‌ حفاظت‌ محیط ‌زیست‌ هم هست‌ و اعضای‌ این شورا هم از سوی رئیس جمهور منصوب‌ می‌شوند که عبارتند از: وزرای‌ کشاورزی‌، کشور، صنعت، ‌معدن و تجارت، راه و شهرسازی‌، بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشکی‌، رئیس‌ سازمان‌ برنامه‌ و بودجه‌، رئیس‌ سازمان‌ حفاظت‌ محیط ‌زیست‌؛ به انضمام چهار نفر دیگر از اشخاص‌ یا مقامات‌ ذیصلاح‌ که‌ بنا به‌ پیشنهاد رئیس‌ سازمان‌ حفاظت‌ محیط ‌زیست‌ و با تصویب‌ رئیس‌ جمهور برای‌ مدت‌ سه‌ سال به عضویت ‌شورایعالی محیط زیست درمی آیند.

بنابراین شاکله سازمان و شورایعالی حفاظت محیط زیست، صد درصد بر اساس نظر و رأی شخص رئیس جمهور ترسیم می شود. هرچند به فرموده رهبر معظم انقلاب "مسئله‌ محیط زیست، مسئله‌ این دولت و آن دولت نیست؛ مسئله‌ طولانی‌مدّت است؛ مسئله‌ زید و عمرو نیست؛ مسئله‌ این جریان و آن جریان نیست؛ مسئله‌ همه‌ کشور است؛ همه باید دست‌ به ‌دست هم بدهند و این مشکل را حل کنند"، اما لازم است که با تدقیق و تعمق در برنامه های ارائه شده از جانب نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری، پیش بینی کنیم که هریک، چگونه می خواهند از قدرت سیاسی، اقتصادی و اداری که طبق قانون اساسی در اختیار رئیس جمهور قرار می گیرد، در راستای حفظ محیط زیست بهره جویند.

پژوهشگر: مرجان شریف زاده