ببر مازندران ۹۰ ساله شد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز مازندران، با تلاش اداره کل ورزش و جوانان مازندران و اداره ورزش و جوانان قائم شهر، جشن تولد ۹۰ سالگی اسطوره کشتی ایران و نخستین طلایی تاریخ ورزش کشور در المپیک‌ها برگزار شد.

در این مراسم که محمد نصیری و علی اکبر حیدری دو المپیکی پرافتخار هم از تهران به قائم شهر آمده بودند حسن رنگرز مدیرکل ورزش و جوانان استان و عسکری محمدیان رئیس هیات کشتی مازندران هم حضور داشتند، از جهان پهلوان امامعلی حبیبی مختصر، اما به یادماندنی تقدیر و سردیس با ارزشی هم به طلایه دار جاودانه ورزش ایران اهدا شد.

جهان پهلوان حبیبی عنوان کرد که سورپرایز شده و انتظار نداشت که چنین باشکوه تولدش گرامی داشته شود. فرشید قدیمی رئیس ورزش و جوانان قائم شهر و شاهین نصیرایی از اقوام نزدیک پهلوان حبیبی و از چهره‌های دوست داشتنی ورزش استان برای برگزاری این آیین تولد زحمات زیادی متحمل شدند.

تولد و زندگی
امامعلی حبیبی ۵ خرداد ۱۳۱۰ در روستای درزی کلای بابل در استان مازندران به دنیا آمد. در ۶ سالگی به مکتب‌خانه فرستاده شد. ننه بیگم ملاباجی معلم او در مکتب‌خانه، از علاقه‌مندان به کشتی بود که فنون لوچو، کشتی سنتی مازندرانی‌ها را به خوبی بلد بود و پس از اتمام کلاس فنون کشتی را به شاگردانش آموزش می‌داد. حبیبی همواره از تأثیر او در یادگیری فنون کشتی یاد کرده‌است.
در ۱۲ سالگی پدر خود را از دست داد و به همراه مادر و برادرانش به شهر قائم شهر مهاجرت کرد تا در خانه خواهرش ساکن شود. در آن شهر در مغازه آهنگری با روزی ۵ ریال اجرت مشغول به کار شد و پس از مدتی در کارخانه نساجی قائمشهر استخدام شد و در باشگاه همان کارخانه زیر نظر اسکندر متولی، تمرین کشتی را شروع کرد.
دوران سربازی حبیبی در تیپ مستقل گرگان گذشت و در مهر ماه ۱۳۳۱ فرمانده گردان از او خواست در مسابقات کشتی لوچو در ساری شرکت کند.
حبیبی که در وزن چهارم رقابت می‌کرد برای این که وزنش معادل قهرمانان وزن پنجم باشد مجبور شد جیب‌هایش را پر از سنگ کند. با این حال تمام حریفان خود را شکست داد و قهرمان استان در وزن پنجم شد.
حضور حبیب‌الله بلور در قائم شهر فرصت خوبی بود تا حبیبی ریزه‌کاری‌های کشتی مدرن را بیاموزد. در مسابقه دوستانه‌ای با حضور شهردار قائم شهر، مقابل تیم منتخب تهران، همه همشهریانش باختند و فقط دست او بالا رفت. بعد از همین مسابقه با حقوق ماهی هزار ریال، به عنوان آتش‌نشان شهرداری قائم شهر استخدام شد.
در مدت کوتاهی توجه مربیان باشگاه و هیئت کشتی استان را به خود جلب کرد. در یکی از روز‌های تمرین بود که توجه حبیب‌الله بلور (سرمربی تیم ملی در آن زمان) را در بازدید از باشگاه به خود جلب کرد و بلور متوجه نبوغ وی در کشتی شد و از حبیبی درخواست کرد که با عبدالله مجتبوی، از قهرمانان کشتی جهان در آن زمان مسابقه بدهد و حبیبی توانست با ضربه فنی کردن مجتبوی در این رقابت، نظر بلور را به خود جلب کند.
حبیبی در سال ۱۳۳۲ در مسابقات قهرمانی کشور به میزبانی اصفهان شرکت کرد و در جایگاه نخست قرار گرفت.

نخستین نشان طلا در المپیک ملبورن ۱۹۵۶
امامعلی حبیبی در مسابقات انتخابی تیم‌ملی برای حضور در المپیک ملبورن، جهانبخت توفیق را در مسابقه اول با فن یک دست و یک پا شکست داد و در مسابقه دوم هم توانست حریف مشهورش را دوباره ضربه فنی کند و به عنوان نماینده ایران رهسپار ملبورن شود.
وی در ملبورن، در دسته چهارم شرکت کرد. این مسابقات نخستین تجربه او در المپیک و مسابقات بزرگ بین‌المللی بود. پیش از این مسابقات، او در ایران هم کشتی‌گیر شناخته شده‌ای نبود. ۱۹ کشتی‌گیر، از جمله اوله اندربرگ سوئدی، تومی ایوانز آمریکایی، علیم‌بیگ بستایف از شوروی، گاریبالدو نیتزولا ایتالیایی، شیگرو کاساهارا از ژاپن، عدیل گنگور از ترکیه و گیولا توث از مجارستان در بازی‌های ملبورن، در دسته چهارم و در وزن ۶۷ کیلوگرم روی تشک رفتند و در میان نام‌داران این وزن کمتر کسی کسب نشان برای امامعلی حبیبی کم‌تجربه را پیش‌بینی می‌کرد. قرعه پانزدهم این مسابقات به نام حبیبی درآمد. وی اولین کشتی خود را در مقابل قرعه دوازدهم، یعنی اندربرگ، برنده چهار طلا و دو نقره کشتی آزاد و فرنگی در مسابقات جهانی و المپیک، برگزار کرد و این سوئدی قهرمان المپیک و جهان را در یک مبارزه سخت، و در حالی که ۴ دقیقه و ۴۵ ثانیه از آغاز رقابت سپری شده بود، ضربه فنی کرد. در کشتی‌های بعد، توث از مجارستانی و روژه بیله از فرانسه را با امتیاز عالی شکست داد. گاریبالدو نیتزولا از ایتالیا و کاساهارا از ژاپن هم با امتیاز مغلوب حبیبی شدند.
او در دور ششم استراحت داشت و در دور هفتم و پایانی، بستایف از شوروی را با امتیاز شکست داد و به نشان طلایی المپیک، دست یافت.
شش نبرد حبیبی، در مجموع ۱ ساعت و ۶ دقیقه و ۴۵ ثانیه به طول انجامید و در پایان، امتیازات منفی او ۴ بود. این نشان طلای حبیبی نخستین نشان طلای کشور ایران در تاریخ مسابقات المپیک بود. غلامرضا تختی هم‌تیمی وی، توانست دومین طلای ایران را در همین دوره به‌دست‌آورد.
حبیبی پس از پایان مسابقه نهایی خود از حال رفت و به مدت یک ماه در بیمارستان استرالیا تحت مراقبت ویژه قرار گرفت؛ در بازگشت، از پل سفید تا قائم شهر مردم برای استقبال از او صف بستند و پیروزی او را جشن گرفتند.

طلای قهرمانی جهان در تهران ۱۹۵۹
امامعلی حبیبی در مسابقات قهرمانی جهان در تهران ۱۹۵۹ توانست با پیروزی برابر تمام رقبایش نشان طلا را از آن خود کند. از رخداد‌های مهم این دوره، ضربه فنی شدن دو حریف عنوان‌دار توسط امامعلی حبیبی بود. این آزادکار ایرانی در مجموعِ کم‌تر از سه دقیقه مبارزه، این دو رقیب‌اش را ضربه فنی کرد. وی نخست واختانگ بالاوادزه از شوروی را در کم‌تر از دو دقیقه ضربه فنی کرد و ناخواسته، روی اجرای فن صحیح و قانونی، دنده‌های رقیب‌اش را هم شکست و سپس اسماعیل اوغان ترکیه‌ای را هم با فن «برات کلندون» در ۱ دقیقه و ۱۵ ثانیه به سرنوشت بالاوادزه دچار کرد.
اوغان که دوست صمیمی رقیب ایرانی خود بود، پس از شکست از او در استانبول به حبیبی گفته بود: «تهران‌دا سَنَه دیَرَم»، یعنی در تهران به تو خواهم گفت و این شکست را جبران خواهم کرد، پس از شکست دوباره در تهران، به حبیبی گفت: «ژاپن‌دا سَنَه دیَرَم».
امامعلی حبیبی که در وزن ۷۳ کیلوگرم مسابقات جهانی ۱۹۵۹ رقابت کرده بود، به همراه غلامرضا تختی که در وزن ۸۷ کیلوگرم قهرمان شده بود، دو نشان طلای ایران در مسابقات جهانی تهران را به‌دست آوردند.

ناکامی در المپیک رم ۱۹۶۰
امامعلی حبیبی که به عنوان قهرمان جهان و المپیک در رویداد دسته پنجم و در وزن ۷۳ کیلوگرم که ۲۳ شرکت‌کننده داشت، حضور یافت. وی در کمال ناباوری مغلوب یک کشتی‌گیر آمریکایی شد و از دست‌یابی به نشان بازماند. حبیبی در دور یکم، چون یونگ، چون از کره‌جنوبی را ضربه فنی کرد. سپس اکسه کارلسون از سوئد، محمد بشیر از پاکستان و گائتانو دِ واسکولی از ایتالیا را با امتیاز برد و پای به دور پنجم نهاد. حبیبی که در کاخ باستانی بازیلیکا با چهار پیروزی در آستانه کسب مدال طلا بود، در شب ششم رقابت‌ها، باید با داگلاس بلوباخ از آمریکا کشتی می‌گرفت. از همه رویداد‌های برگزار شده المپیک ۱۹۶۰ با حضور ورزشکاران ایرانی، فقط فیلم همین مسابقه حفظ شده و توسط فدراسیون کشتی آمریکا منتشر شده‌است.
در این مسابقه حبیبی دو بار از پای راست رقیب زیرگیری کرد و هر دو بار او را خاک کرد. سپس با فن یک‌دست و یک‌پای مخالف تعادل حریف را به هم زد و همان فن را تبدیل به کول‌انداز کرد. لحظه‌ای شانه‌های بلوباخ با تشک آشنا شد، اما بلافاصله پل زد و نزدیک به یک دقیقه ایستادگی کرد و سرانجام از این پل فرار کرد. روند مسابقه از هر جهت یک‌سویه می‌نمود و بلوباخ با اختلاف امتیاز فراوانی از قهرمان المپیک ۱۹۵۶ عقب بود. حبیبی که در این رقابت به دنبال کسب امتیاز‌های بیشتر بود، زیر زانو زده‌ای را نشان داد و در همین زمان دست چپش بالا آمد و بلوباخ، با فرصت‌طلبی و هوشیارانه فن رکبی را اجرا کرد و رقیب خود را سرنگون کرد. حبیبی نزدیک به یک دقیقه روی پل شکننده‌ای که بسته بود، ایستادگی کرد، اما ستون اصلی این پل یعنی دست راستش در گروی پل‌شکن بلوباخ بود و باعث باخت وی شد.
امامعلی حبیبی با همین یک شکستی که با ضربه فنی توسط رقیب گمنام آمریکایی بر او تحمیل شد و به علت مقررات کشتی در آن دوران، به‌طور مشترک با گائتانو دِ واسکولی از ایتالیا و یوتاکا کانکو از ژاپن چهارم شد. در پایان، بلوباخ آمریکایی طلا گرفت، اسماعیل اوغان از ترکیه نقره گرفت و محمد بشیر پاکستانی هم روی سکوی سوم ایستاد.

دومین طلای قهرمانی جهان در توکیو  ۱۹۶۱
امامعلی حبیبی در مسابقات قهرمانی جهان در توکیو ۱۹۶۱ در وزن ۷۳ کیلوگرم برای بار دوم مدال طلای جهان را به‌دست‌آورد. میخائیل بکمورزوف از شوروی و یوتاکا کانکو از ژاپن هم نقره و برنز گرفتند.

ابراهیم سیف‌پور، محمدعلی صنعتکاران و منصور مهدی‌زاده به همراه غلامرضا تختی دیگر کشتی‌گیران ایرانی بودند که در این مسابقات توانستند نشان طلا کسب کنند. تیم ایران هم توانست قهرمان بخش تیمی رقابت‌های کشتی آزاد در سال ۱۹۶۱ شود.

 

 

سومین طلای قهرمانی جهان در تولیدو ۱۹۶۲
حبیبی در آخرین رقابت خود در رویداد قهرمانی جهان در تولیدو ۱۹۶۲ موفق شد برای بار سوم قهرمان جهان شود. امامعلی حبیبی در وزن ۷۸ کیلوگرم مسابقات جهانی بر خوان فلورس از مکزیک و جیمز فرگوسن آمریکایی غلبه کرد. سپس با ضربه فنی از سد اسماعیل اوغان از ترکیه گذشت. میخائیل بک مورزوف از شوروی و پتکو درمنچی‌یف از بلغارستان نیز مقابل ببر مازندران نتیجه مسابقه را واگذار کردند تا وی در اوج آمادگی و با فاصله‌ای چشم‌گیر نسبت به حریفانش، بر روی سکوی نخست رقابت‌های قهرمانی جهان بایستد.
حبیبی وقتی روی سکوی قهرمانی ایستاد و نشان را به گردنش انداختند، نمایندگان بلغارستان و آمریکا روی سکوی دوم و سوم، مانند تماشاگران آمریکایی به احترام سرود ملی‌ای که در حال نواخته شدن بود ایستادند؛ اما حبیبی که این سرود به گوشش ناآشنا بود از روی سکو پایین آمد. سپس با ایرادگیری حبیب‌الله بلور به عنوان سرمربی تیم‌ملی و دیگر مسئولین تیم‌ملی ایران به این سرودِ پخش شده، روشن شد که مسئولین ورزشگاه، به اشتباه، صفحه مربوط به سرود عراق را پخش کرده‌اند. آن‌ها بابت این اشتباه عذرخواهی کردند و حبیبی دوباره روی سکو رفت تا این‌بار سرود ملی ایران پخش شود.
در این دوره، منصور مهدی‌زاده در وزن ۸۷ کیلوگرم همانند حبیبی برای ایران طلا گرفت و تیم کشتی آزاد ایران در مجموع، با این دو طلا و دو نقره‌ای که با دستان محمد خادم در ۶۳ کیلوگرم و غلامرضا تختی در ۹۷ کیلوگرم به‌دست آمد در رتبه سوم تیمی جهان ایستاد.
جهان پهلوان حبیبی با کسب این عنوان قهرمانی، از مسابقات کشتی خداحافظی کرد.

فعالیت در سیاست
امامعلی حبیبی در سال ۱۳۴۲ در انتخابات مجلس شورای ملی شرکت کرد و توانست با کسب ۳۵ هزار رای به عنوان نماینده شهر بابل، بر روی یکی از ۲۰۰ صندلی مجلس بنشیند. به گفته امامعلی حبیبی، از جمله اقدامات مهم این دوره از مجلس شورای ملی برای شهرستان بابل، تسریع در کار‌هایی مانند انتقال مرکزیت مخابرات استان به بابل و همچنین آسفالت کلیه خیابان‌های بابل و لوله‌کشی آب شرب شهر بابل و ساخت پل حبیبی و جاده بابل به درزی کلا بود.

فعالیت در سینما
تلاش‌های او برای آباد کردن دیارش در دوران نمایندگی مجلس تا آنجا بود که باعث شد ۱۲۰ هزار تومان زیر بار قرض برود، بنابراین با تشویق دوستانش به بازی در فیلم ترغیب شد تا بتواند بدهی طلبکاران را پرداخت کند. امامعلی حبیبی پس از دوران ورزشی و نمایندگی مجلس به فعالیت سینمایی نیز پرداخت و در فیلم‌های سینمایی ببر مازندران به کارگردانی ساموئل خاچیکیان، آدم و حوا، رام کردن مرد وحشی، مرد جنگل و جهنم سفید به ایفای نقش پرداخت.