قارچ سیاه و دانستنی‌های آن!

 

 

 

همه‌گیری کرونا در کنار پیامد‌های تلخ و دشواری که در همه ساکنان کره زمین به دنبال داشت، هراسی جدید به نام قارچ سیاه را نیز با خود به همراه آورد؛ اما این که این بیماری تا چه میزان به کرونا مرتبط است، پرسشی است که به آن پاسخ داده می‌شود.

 

معاون درمان و عضو هیأت علمی دانشگاه با بیان این که «موکورمایکوزیس» یا قارچ سیاه یک عفونت قارچی است که در اثر گروهی از قارچ‌ها به نام «موکورمایست» ایجاد می‌شود، می‌گوید: این قارچ‌ها در سرتاسر محیط زندگی می‌کنند و اغلب پس از استنشاق این هاگ‌های قارچی از هوا، سینوس‌ها یا ریه‌ها تحت تأثیر قرار می‌گیرند و این عفونت از راه بینی، دهان و چشم وارد بدن می‌شود. در این صورت ممکن است پس از بریدگی، سوختگی یا سایر آسیب‌های پوستی، قارچ سیاه روی پوست ایجاد شود؛ همچنین غذای آلوده خوردن نیز در بروز قارچ سیاه نقش دارد.

 

او در ادامه با یادآوری این موضوع که بروز نشانه‌های قارچ سیاه به بخشی از بدن بستگی دارد که قارچ در آن رشد می‌کند، در مورد این علائم توضیح داد و افزود: درد در اطراف چشم‌ها و بینی یا قرمزی در این نواحی، تنگی نفس، خونریزی گوارشی، خون در مدفوع و اسهال، سردرد، تب، سرفه، درد قفسه سینه و تغییر در وضعیت روحی از علائم اولیه عفونت قارچ سیاه محسوب می‌شود؛ اما در صورت به وجود آمدن عفونت، بیمار ممکن است سیاه شدن پل بینی، تورم سر و پیشانی، تورم گونه، چشم‌ها یا سایر اعضای صورت، نابینایی و کم‌بینی و عفونت ریوی را تجربه کند.

 

 

فوق تخصص بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به نگرانی‌هایی که در حال حاضر راجع به این بیماری ایجاد شده معتقد است: قارچ سیاه اغلب افرادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد که دارای مشکلات ضعف سیستم ایمنی بدن هستند یا از دارو‌هایی استفاده می‌کنند که توانایی بدن را در مبارزه با میکروب‌ها و بیماری‌ها کاهش می‌دهد؛ همچنین افرادی که دچار ضعف سیستم ایمنی به‌صورت مادرزادی هستند یا بر اثر مصرف دارو‌های سرکوبگر سیستم ایمنی و آنتی‌بیوتیک، بدن آنها دچار نقص ایمنی شده است، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند.

 

افراد مبتلا به بیماری‌هایی نظیر دیابت، سرطان، پیوند عضو، پیوند سلول‌های بنیادی و نوتروپنی (کاهش تعداد گلبول‌های سفید خون)، دیگر مواردی هستند که این عضو هیأت علمی دانشگاه به عنوان گروه‌های در معرض خطر ابتلا به قارچ سیاه معرفی کرد و افزود: مواردی مانند استفاده طولانی مدت از کورتیکواستروئید‌ها و دارو‌های تزریقی، تجمع آهن زیاد در بدن، آسیب پوستی در اثر جراحی، سوختگی یا زخم، نارس بودن و وزن کم هنگام تولد نیز افراد را بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار می‌دهد.

 

 

دکتر ایلامی با اشاره به راهکار‌هایی که ما را در برابر این بیماری مصون می‌دارد، توصیه می‌کند: بهتر است سعی کنیم از مناطقی با گرد و غبار زیاد مانند محل ساخت و ساز و حفاری پرهیز کنیم و اگر چنین امکانی وجود ندارد، توصیه می‌شود هنگام حضور در چنین مکان‌هایی، از دستکش و ماسک تنفسی استفاده کنیم؛ پس از طوفان و بلایای طبیعی از تماس مستقیم با ساختمان‌های آسیب دیده در اثر آب و سیل خودداری کنیم؛ همچنین برای کاهش احتمال ایجاد عفونت پوستی، صدمات پوستی را به خوبی با آب و صابون تمیز کنیم، به‌ویژه اگر در معرض خاک یا گرد و غبار قرار گرفته باشد.

 

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز می‌افزاید: با توجه به این که پیشگیری از این بیماری اهمیت به‌سزایی دارد، مواردی نظیر رعایت بهداشت فردی و محیطی، به‌ویژه شستشو و ضدعفونی دست‌ها و پا‌ها که بیشتر با خاک در ارتباط هستند؛ رعایت بهداشت دهان، کنترل مناسب قند خون به ویژه در افراد مبتلا به دیابت، پرهیز از مصرف خودسرانه دارو به ویژه کورتون خوراکی، پرهیز از مصرف غذا‌های مانده، تمیز نگه داشتن محیط از گرد و غبار و خاک، ماندن در منزل، دوری از رفتن به نواحی جنگلی، باغ، مزارع، باغ گل و پرهیز از انجام کار‌های باغبانی و باغداری و کشاورزی می‌توانند به پیشگیری از این بیماری کمک کنند.

 

 

دکتر ایلامی در ادامه ضمن توصیه به استفاده درست از ویتامین‌ها، استراحت کافی، دوری از هر نوع مواد مخدر و انجام فعالیت‌های ورزشی، به عنوان دیگر راهکار‌های پیشگیرانه در برابر قارچ سیاه، به مبتلایان به دیابت، توصیه جدی‌تر در این زمینه دارد.

 

او معتقد است: مهم‌ترین نکته‌ای که وجود دارد، این است که افراد مبتلا به دیابت، قند خون خود را به‌صورت منظم، کنترل و برنامه غذایی را رعایت کنند. همچنین، با توجه به نقش دارو‌های مصرفی در این بیماری، پزشکان نیز لازم است به‌ویژه در بیماران مبتلا به دیابت یا افراد دارای نقص ایمنی، دارو‌های ضد التهاب استروئیدی را با دقت بیشتری تجویز کنند.

 

 

این عضو هیأت علمی دانشگاه در ادامه به یکی دیگر از نگرانی‌های موجود درباره این بیماری پاسخ داد و گفت: قارچ سیاه از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود؛ بلکه بر اساس کاهش قدرت سلول‌های ایمنی بدن در پی مصرف برخی دارو‌ها یا بیمای‌های مزمن، وارد بدن می‌شود و به‌خاطر ضعف سیستم ایمنی، ایجاد بیماری می‌کند. بنابراین درباره واگیردار بودن آن نیاز به نگرانی نیست.

 

 

این که آیا قارچ سیاه درمان می‌شود یا خیر، دیگر پرسشی بود که دکتر ایلامی به آن پاسخ می‌دهد: موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه، یک عفونت قارچی است که در بین بیماران با ضعف سیستم ایمنی بدن، شناسایی شده و به‌ویژه با همه‌گیری بیماری کووید۱۹ و استفاده بیش از حد دارو‌های کورتیکواستروئید به‌ سرعت در حال گسترش بوده، اما قارچ سیاه قابل درمان است و با تشخیص و اقدامات درمانی زودهنگام، می‌توان از رشد آن در اعضای بدن جلوگیری کرد.

 

 

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز، همچنین با معرفی بیمارستان‌هایی که به مبتلایان به قارچ سیاه در شیراز ارائه خدمت می‌کنند، افزود: در حال حاضر، بیمارستان نمازی به عنوان مرکز معین و بیمارستان‌های شهید دکتر فقیهی، بیمارستان تخصصی، فوق تخصصی و پیوند اعضای بوعلی سینا و بیمارستان شهید بهشتی به‌عنوان بیمارستان‌های پشتیبان در شیراز، به بیماران مبتلا به موکورمایکوزیس یا قارچ سیاه، خدمت ارائه می‌کنند و بیماران در شهرستان‌های استان فارس نیز با هماهنگی مرکز پایش مراقبت‌های درمانی MCMC به این مراکز فرستاده می‌شوند.

 

 

به گفته این فوق تخصص بیماری‌های عفونی، بیماری موکورمایکوزیس یک بیماری جدید نیست و سال‌ها از کشف آن می‌گذرد؛ هاگ قارچ سیاه از راه سیستم تنفسی می‌تواند وارد بدن انسان شود و اعضای مختلف آن را دچار آسیب کند.

 

همچنین، درمان این بیماری در مراحل اولیه به کمک دارو درمانی امکان‌پذیر بوده و در مراحل پیشرفته‌تر، نیازمند جراحی است. افراد دچار ضعف سیستم ایمنی، بیشتر در برابر این بیماری آسیب‌پذیر هستند و تقویت سیستم ایمنی، بهترین راه پیشگیری از ابتلا به قارچ سیاه است.

 

توصیه پایانی عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز به مبتلایان دیابت و سایر گروه‌های در معرض خطر قارچ سیاه، این است که در محل‌های پر گرد و غبار، مانند اماکنی که در حال تخریب ساختمانی و ساخت و ساز هستند، تردد نکنند تا مبادا هاگ‌های قارچ از راه تنفس، وارد بدن آنها شوند و اگر مجبور به حضور در چنین مکان‌هایی هستند، از ماسک استفاده کنند.

 

در مواردی که احتمال ابتلای پوستی وجود دارد نیز به افراد در معرض خطر توصیه می‌شود از کار‌های ساختمانی، باغبانی، خاک‌برداری، نظافت و جارو کردن خودداری کنند و اگر ناگزیر به انجام این فعالیت‌ها هستند، استفاده از وسایل حفاظت فردی مناسب را فراموش نکنند. 

 

اخیرا با توجه به افزایش موارد ابتلا به بیماری موکورمایکوزیس در موج پنجم کرونا، پنل مجازی مدیریت موکورمایکوزیس همراه با انجام عمل جراحی سینوس در بیمار مبتلا به موکورمایکوزیس، با همکاری گروه‌های آموزشی گوش، حلق و بینی، داخلی، بیهوشی و عفونی در شیراز برگزار شد.

 

دکتر ایلامی، گفت: این پنل مجازی به همت مجموعه معاونت درمان و با حضور دکتر بیژن خادمی، متخصص گوش، حلق و بینی و فلوشیپ جراحی سر و گردن، دکتر مسعود جانی‌پور، متخصص گوش، حلق و بینی و جراحی سر و گردن و دکتر مهرداد سالاری، فلوشیپ بیهوشی کودکان، برگزار و ابعاد مختلف بیماری موکورمایکوزیس، بررسی شد.

 

او ادامه داد: انجام عمل جراحی سینوس در بیمار مبتلا به موکورمایکوزیس، به همت این اعضای هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، از دیگر برنامه‌های پنل مجازی بود که با موفقیت انجام شد.

 

گفتنی است، این بیماری به‌دلیل تغییراتی که در سیستم تنفسی، بینی و چشم افراد به حالت لکه‌های سیاه‌ رنگ ایجاد می‌کند، به‌صورت عامیانه، قارچ سیاه نامیده می‌شود.