راکبان مرگ

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمامرکز همدان، صدای ناله اش بلند است تقریبا هرکسی که در اورژانس بیمارستان بعثت همدان است میشنود ضجه‌های اورا، رد صدا را که میگیرم به جوانی بیست وپنج ساله می‌رسم که سرش بانداژ شده و دست راست وپای مخالفش در کچ است. می‌گوید شب بود یادم نیست چه اتفاقی افتاد با موتور می‌رفتم. همراهش می‌گوید دکتر گفته فراموشیش ناشی از شوک حادثه بود دیر یازود یادش خواهد آمد که چه بلایی سرش آمده. 
چه بسیارند موتور سوارنی که هیچ وقت بیاد نخواهند آورد که چه برسرشان آمده تقریبا تا ابد؛ داستان این جوان هنوز ادامه دارد، اما داستان چهل موتور سواری که در بهار وتابستان امسال در حوادث استان همدان جان باخته اند تمام شده البته برای خودشان؛ نه برای خانواده‌ها وپدرومادرانی که همچنان داغدارند.

موج سواری مردم روی طوفان قیمت‌ها 
رشد روز افزون استفاده از موتور سیکلت و قیمت نسبتا پایین آن در مقایسه با دیگر وسایل حمل ونقل سبب شده تا نقش آن در جابجائی سفر‌ها بویژه درون شهری وحتی برون شهری افزایش یابد و در نتیجه مشکلات ایمنی استفاده از این وسیله نقلیه وتصادفات آن خود را بیشتر نشان می‌دهد.

قتلگاه موتورسواران ازخیابان شهر‌ها گرفته تا راه‌های روستایی 
رئیس اداره آمار و ایمنی ترافیک سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای کشور میگوید: تا سال ۸۸ تصور می‌شد شاخص تلفات موتورسواران بیشتر درون شهری است، اما با ارائه آمار پزشکی قانونی مشخص شد ۲۴ تا ۲۸ درصد تلفات موتورسواران در جاده‌های برون شهری و روستایی است.
فرهاد صالحیان به نقل از پزشکی قانونی کشور می‌گوید در سال ۱۳۹۸ سه هزار و ۳۰۴ موتورسوار در حوادث رانندگی جان خود را از دست دادند. 
او ادامه می‌دهد آمار تلفات موتورسواران با اینکه در سال ۱۳۹۸ نسبت به سال قبل از آن، ۱۱.۸ درصد کمتر بوده است. اما از سال ۱۳۹۹ تا به امروز آمار مرگ ومیر‌های تصادفات موتور سواران روبه افزایش است افزایشی ۱۴درصدی؛ مسئله‌ای که به نظر می‌رسد بدون ارتباط به زندگی شغلی موتورسواران در روز‌های کرونایی نباشد.

براساس آمار‌های موجود بیشترین آمار تلفات موتورسواران در سال‌های گذشته مربوط به استان‌های تهران، خراسان رضوی و اصفهان، فارس وهمدان بوده است و کمترین آن مربوط به ایلام گزارش شده است.

استان همدان رتبه دوم مرگ ومیر موتور سواران 
فرمانده پلیس راه استان می‌گوید هرسال برتعداد مرگ ومیر‌های حوادث موتورسواران افزوده می‌شود شش ماه امسال ۵ درصد بیشتر از سال قبل.

سرهنگ عزیزی گفت: دستکم ده سالی می‌شود که وضع به همین منوال است حتی امسال ۱۷ درصد آمار تصادفات بیشتر هم شده است. علاوه بر کشته‌های امسال دستکم ۱۵۷ موتور سوار هم با جراحات شدید جان به در برده اند که نمی‌شود گفت صد درصد روبه بهبودی هستند. ۲۵ درصد فوتی‌های ناشی از تصادفات استان همدان مربوط به موتورسیکلت است درحالیکه سرانه کشوری آن ۱۶ درصد است.

علت تصادفات؛ خطای انسانی 
رئیس پلیس راهور استان در تشریح علت تصادفات موتور سواران میگوید: بیشترین علت آن بالا بودن استفاده از این وسیله نقلیه و تردد بیشتر موتورسواران با وسیله نقلیه دارای نقص فنی روشنایی است.
بالا بودن وسعت راه‌های فرعی و روستایی، رغبت کشاورزان به استفاده از موتورسیکلت برای تردد بین روستایی و تا زمین کشاورزی و استفاده نکردن از کلاه ایمنی نیز در بالا رفتن آمار سوانح فوتی و جرحی موتورسواران استان همدان تاثیر مثبتی داشته است.
سرهنگ فکری تصریح می‌کند: بیشتر سوانحی که یک طرف آن موتورسیکلت است از زمان غروب خورشید تا ۲ بامداد رخ می‌دهد چرا که به علت نقص سیستم روشنایی و نداشتن چراغ، موتورسیکلت از سوی دیگر رانندگان دیده نمی‌شوند همچنین موتورسوار نیز به علت تردد در زمان تاریکی هوا بدون داشتن سیستم روشنایی دچار سانحه می‌شود.

بیشتر مصدومان و جان باختگان موتورسوار در استان همدان کشاورز و در سن فعال یعنی بالای ۴۰ سال قرار دارند و بیشتر این قبیل موتور‌ها هم بدون پلاک انتظامی و موتورسوار بدون گواهینامه است.

جوانانی که با مرگ دست دوستی داده اند 
مرگ همزمان دوپسر عمو در کبودراهنگ براثر تصادف باموتور، شوکه شده بودم وقتی به سراغ خانواده هایشان رفتم. سرشان را بالا نمی‌آورند .. با خودم میگویم احتمالا از بار سنگین مرگ عزیزانشان است. مادران این دو پسر عمو تا مرا می‌بینند ضجه هایشان را از سر می‌گیرند ... داغ فرزند بس سنگین وجان فرساست.
پسر عمو‌هایی که در برخورد رخ به رخ دوموتور سیکلت جان باختند؛ در اصل جانشان را برسر شرط بندی به اصطلاح شجاعت باخته اند. قرارشان این بوده که روبه روی هم بیاستند وبه طرف هم حرکت کنند تا ببینند چه کسی تا لحظه آخر شجاعت به خرج میدهد وچه کسی جا میزند. اما هردو به امید اینکه دیگری مسیرش را کج خواهد کرد تا لحظه آخر به طرف هم حرکت می‌کنند وپس از برخوردی سهمگین در دم جان می‌بازند.

آنطور که پلیس راهنمایی ورانندگی می‌گوید ۱۰ تا ۱۵ درصد مرگ ومیر‌های موتورسواران متعلق به کسانیست که حرکات نمایشی در کوچه وخیابان‌ها داشته اند.
در این میان پدر ومادر‌ها هم با فشار فرزندانشان علیرغم میل باطنی تن به خرید موتور سیکلت می‌دهند که خود باعث افزایش حوادث می‌شود.

ناهمخوانی تردد موتورسواران با تعداد مرگ ومیر‌ها
مرکز کنترل ترافیک استان می‌گوید با اینکه حدود ۴۰۰ هزار موتورسیکلت در استان در آمد وشد هستند، اما به نسبت رفت وآمد دیگر وسایل نقلیه تعداد تلفات راکبان موتور بسیار بیشتر از دیگر وسایل نقلیه است.
آقای مجیدی با نمایش نموداری از فعالیت وسایل نقلیه می‌گوید موتور سواران تنها دو درصد تردد را در استان دارند، اما مرگ ومیرشان بین ۲۵ تا ۳۰ درصد حوادث رانندگی درون وبرون شهری استان است.
ساده‌تر اینکه در شش ماه نخست امسال ۱۶۰ نفر در حوادث رانندگی درراه‌ها ومعابر استان جان خود را ازدست داده اند که ۴۰ نفرشان موتور سوار بوده اند.
اکنون که ماه نخست پاییز هم رو به پایان است طبق آمار پزشکی قانونی ۴ نفر دیگر به تلفات موتور سواران افزوده شده است.

همه تقصیر‌ها خطای موتور سوران نیست 
از سرهنگ عزیزی فرمانده پلیس راه استان می‌پرسم چند سالی بود که آمار مرگ ومیر‌های تصادفات موتورسواران بالا بود، اما در دوسال گذشته بیشتر وبیشتر هم شده است.
او می‌گوید با آمدن کرونا وتشدید شدن شرایط بد اقتصادی ابلاغ شده که با موتور سواران مماشات کنید.
ظاهرا از آنجا که قشر ضعیف جامعه بیشتر سوار موتور می‌شوند از پلیس خواسته شده تا کمتر آن‌ها را بازخواست کنند. امری که عملا رها شدگی آن‌ها را در پی داشته است.
سرهنگ عزیزی می‌گوید قبلا خواسته پلیس از موتور سواران علاوه بر الزام داشتن کلاه ایمنی؛ سالم بودن چراغ‌های جلو وعقب و حتی ظاهر موتور‌ها را نیز فراتر می‌رفت، بطوری که علاوه بر داشتن گواهینامه، بیمه نامه وحتی مدارک موتور سیکلت راهم شامل می‌شد.
او تصریح می‌کند این آزمون وخطا را موتور سواران بد پاسخ دادند ونتیجه اش این شد که می‌بینید.

حرف‌های موتور سواران /از بهانه آوردن تا تنبلی وبی اهمیتی 
ظاهر موتورش شیک است وخودش هم آراسته است در حال تردد است که جلویش را می‌گیرم فکر می‌کند می‌گویم چرا ماسک نزد ه اید؟ خوش وبشی که می‌کنیم می‌پرسم کلاه ایمنی جلوی موتورت برای چیست؟ تازه متوجه می‌شود. می‌گوید موهایم به هم می‌خورد. به همین سادگی. میپرسم حادثه خبر نمی‌کند حالا که کلاه ایمنی دارید لطفا استفاده کنید. چشمی می‌گوید وحرف چند دقیقه پیشش را از یاد می‌برد کلاه را به سرش می‌گذارد وراه میافتد.
آن دیگری می‌گوید کلاه ایمنی دارد ودر خانه است. موتور سوار جوانی بهانه می‌کند که قیمت کلاه ایمنی بالاست وبه صرفه نیست میگوید از کجا بیاوریم.
موتور سوار دیگری را متوقف میکنم برای مصاحبه کلاه به سر دارد، پیر است وشمرده شمرده برایم می‌گوید چند سال پیش در تصادف موتور نزدیک بوده جانش را ازدست بدهد، اما همین کلاه رنگ ورو رفته نگذاشته بچه هایش یتیم شوند. با اینکه از او سوال دیگری نپرسیده ام مدارکش را نشان میدهد از بیمه تا گواهینامه همه اش تکمیل است .

قیمت کلاه ایمنی از تصور تا واقعیت 
خیابان شهدای همدان را به محل فروش موتور سیکلت ودوچرخه می‌شناسند.
سرش شلوغ است مشتری‌ها می‌آیند ومی روند، اما جوابم را می‌دهد. مجید فروشنده لوازم یدکی موتور سیکلت است می‌گوید قیمت کلاه ایمنی از ۱۵۰ هزار تومان شروع می‌شود تا ۸ میلیون تومان.

بهرام دیگر فروشنده موتور ولوازم یدکی می‌گوید از هر ده تا موتور سیکلتی که می‌فروشیم یکی کلاه ایمنی می‌برد. میپرسم به خاطر قیمت بالا؟ می‌گوید نه؛ با اینکه به آن‌ها پیشنهاد می‌کنیم کلاه هم حتما خریداری کنند، اما اعتقادی به این موضوع ندارند.

فرهنگ سازی با اهدای کلاه رایگان 
سازمان راهداری وحمل ونقل جاده‌ای اداره دارد بنام ایمنی وترافیک که هرساله برای موتور سواران راه‌های پر تردد وبه اصطلاح پر خطر برنامه دارد.

آقای وصالی رئیس این اداره می‌گوید: بنا به میزان بودجه هرسال دستک ۵۰۰ کلاه ایمنی توزیع می‌شود. البته کلاه ایمنی بهانه ایست تا موتور سواران را جمع کنیم وقوانین را برایشان دورگویی کنیم.
او می‌گوید به علت کسری بودجه و شیوع کرونا امسال هنوز هیچ کلاسی برگزار نشده است وکلاهی هم تهیه نشده است. میگویم کلاس آموزشی را چطور برگزار نکردید آن که بودجه آنچنانی نیاز ندارد؟ پاسخ میدهد: کلاه ایمنی که در کار نباشد متاسفانه استقبالی هم نیست.

تشدید برخوردپلیس با موتور سواران متخلف یا فرهنگ سازی چاره چیست؟
سرگرد رضایی ادعا می‌کند می‌توان با کار فرهنگی وسخنان هوشمندانه مانع از بی احتیاطی رانندگان وسایل نقلیه وراکبان موتور سیکلت شد او می‌گوید با اینکه تا بحال تعداد کمی وسیله نقلیه را جریمه کرده است، اما همه رانندگان این وسایل را در معذورات اخلاقی قرار داده بطوریکه خود آن‌ها به کار اشتباهشان اعتراف کرده اند وتصمیم جدی در رعایت قانون گرفته اند.
گرچه ماموریت ذاتی پلیس؛ راهنمایی ورانندگی است وجریمه در موارد خاص توصیه شده است، اما به نظر می‌رسد در کنار ابزار‌های قانونی کنترل تردد‌ها وکمک به تردد‌های ایمن این خود رانندگان هستند که بایستی مراقب رفت وآمدهایشان باشند.
 به قول سرهنگ عزیزی فرمانده پلیس راه استان نمی‌توان برای هر راننده یک پلیس گماشت تا به او تذکر دهد، اما می‌توان با یک برنامه جامع آموزشی، تشویقی وتنبیهی به بهتر شدن نحوه رانندگی رانندگان وسایل نقلیه کمک کرد 
برنامه‌ای که ازمتون جامعه شناسی باید استخراج شود تا مورد پسند مردم واقع شده واجرایی شود.

سخن پایانی
موتور سیکلت وسیله ایست که در صورت استفاده درست از آن هم در وقت و زمان صرفه جویی می‌شود هم ترافیک کمتر خواهد شد. اما به شرط آنکه راکبان ضمن داشتن کلاه ایمنی واستفاده از وسیله مجهز وسالم در نحوه رانندگی خود تجدید نظر کنند وبه یاد داشته باشند در صورت بروز هر گونه حادثه اعم از واژگونی ویا برخورد مستقیم هیچ حفاظی وجود نخواهد داشت وممکن است اولین اشتباه آخرین اشتباه زندگیشان بشود.

تهیه و تنظیم ناصر فریدونی