حقوق کودک در فضای مجازی

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: فضای مجازی در کنار تمام مزیت‌هایش، به مانند فضای حقیقی و بلکه بیشتر از آن، با مخاطرات و آسیب‌هایی نیز همراه است و امن کردن این فضا برای طبقه حساس کودکان، باید با دقت نظر و وسواس و نگاهی فراتر از قوانین جاری جرایم رایانه‌ای مورد توجه قرار گیرد.

به دیگر بیان، توسعه روزافزون فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی، در سایه عامل تشدید و تسهیل‌کننده‌ای، چون ویروس کرونا در استفاده از فضای مجازی نقش بسزایی در تولید، انتشار و انتقال اطلاعات داشته و علاوه بر افزایش سطح دسترسی، در عین حال، شرایط مخاطره‌آمیزی را نیز از حیث نقض یا محدود ساختن حقوق افراد، فراهم ساخته که در این میان حقوق آسیب پذیرترین قشر جامعه یعنی کودکان از اهمیت مضاعفی برخوردار است.

اینک آسیب‌های منبعث از فضای مجازی برای ۲۳ میلیون نفر کودک و نوجوان ایرانی، دیگر صرفا همان کلیشه‌های قدیمی مغایر با اخلاق نیستند.

حریم خصوصی کودکان در فضای مجازی، نقش پررنگ بازی‌های آنلاین در بستر اینترنت و اختلال در آموزش، فرهنگ رفتاری، تربیت اخلاقی، حتی رشد جسمانی کودک در کنار سوء استفاده ذهنی و جنسی از این طبقه اجتماعی، از مهمترین چالش‌ها در موضوع حقوق کودکان در فضای مجازی است که علاوه بر لزوم توجه ویژه قانونگذار، از جنبه پیشگیرانه نیز خطیر است.

واقعیت این است که در چنین فضایی، نه تنها آموزش‌های خودمراقبتی چندانی ارائه نمی‌شود، بلکه عموم والدین نیز از اطلاعات کافی بی‌بهره‌اند یا علاقه‌ای به این فضا ندارند و بدون تردید، همین امرِ رهاشدگی کودکان، آن‌ها را در معرض آسیب‌های مضاعفی قرار می‌دهد.

عوامل زمینه‌ای آسیب‌ها:
• اصلی‌ترین موضوع حقوق کودک در فضای مجازی، سوء استفاده ذهنی و جنسی از کودکان است که به واسطه بی‌دفاع بودن آن‌ها در مواجهه با مخاطرات، یک نگرانی جدی در سطح بین‌الملل تلقی می‌شود.
• اطلاعات شخصی کودکان درحالی به راحتی توسط خودشان در شبکه‌های اجتماعی و ... انتشار داده می‌شود که در ظاهر امر، این انتشار عالمانه و عامدانه است و حتی اغلب، چون دارای وصف مجرمانه نباشد، منع قانونی برای محدودیت ندارد، اما این انتشار به دلیل صغر سن، عنصر عالمانه آن محل اشکال بوده و از همین رو، نیازمند حمایت قانونگذار است.
• بازی‌های اینترنتی نیز، دیگر موضوع فراگیری است که بخش قابل توجهی از کودکان و نوجوانان امروزه با آن درگیرند و نقش موثری در تربیت و رشد ذهنی و فکری کودکان ایفا می‌کند و در صورت رعایت نشدن ملاحظات و استانداردها، آسیب‌هایی، چون فردگرایی و پرخاشگری را بروز یا تشدید می‌کند.

عمده مخاطرات:
اطلاعات عمومی کودکان مانند عادات، محل زندگی، مدرسه و ارتباطات آن‌ها یا آزار، تمسخر و تجاوز به حقوق کودکان و انتشار آن توسط والدین در معرض آزارگران، ربایندگان، افراد پدوفیل و سایر جنایتکاران از جمله تهدیداتی است که این گروه آسیب‌پذیر را هدف قرار می‌دهد.

متن کامل این مطلب در اینجا قابل دریافت است

پژوهشگر:  یاسر بهشتی