احیا قنات‌ها راهی برای نجات زمین

به گزارش خبرگزاری صداو سیما مرکز همدان، در بسیاری از شهرستان که شغلی وجود ندارد، مردم به دنبال امرار معاش از محل کشاورزی هستند. 

در این مناطق که عمدتا زمین‌های کشاورزی در مقیاس‌های کوچک هستند، چاه‌های غیر مجاز بسیاری حفر شده است.

از ۳۲۰ هزار حلقه چاه در کشور فقط ۱۰ هزار حلقه از آنان پلمب شده و برای پلمب مابقی باید اعتبارات به حد کافی باشد.

چاه‌های غیرمجاز و حتی مجاز بلای جان دشت‌های کشور شده‌اند، زیرا تخلف چاه‌های مجاز هم کمتر از چاه‌های غیرمجاز نیست، عمق چاه‌هایی که در چند سال اخیر به ۴۰۰ متر یعنی ۲۰ برابر رسیده است.

یکی از آسیب‌زاترین دلایل افت سطح آب‌های زیرزمینی چاه‌های غیرمجاز است که به تهدید بزرگی برای منابع آب کشور تبدیل شده‌اند، چاه‌هایی که منجر به خطراتی همچون فرونشست زمین می‌شوند.

از یک سو قهر آسمان و از سوی دیگر زیاده خواهی انسان، فرونشست‌ها را ایجاد کرده، فرو نشست زمین بر اثر بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب زیر زمینی، پائین رفتن سطح آب و افت سطح آب‌های زیر زمینی در داخل آبخوان‌ها اتفاق می‌افتد و در واقع خالی شدن فضای تشکیل‌دهنده میان ذرات آبرفت از آب است که موجب می‌شود فشار بین منفذی برداشته شود و ذرات متراکم شده و فرو نشست رخ دهد.

با توجه به بحران آبی کنونی در کشور، شاید بتوان گفت احیای قنات‌ها و نیز ساخت قنات‌های جدید در مناطقی که این امکان در آن‌ها وجود دارد همچون کوه‌پایه‌ها، بهترین راه برای کنترل و احیاء منابع آبی است.

احیای و بازسازی قنات‌ها و وارد کردن آن‌ها به مدار تامین منابع مصرفی آب کشور در کنار استفاده از شیوه‌های جدید آبیاری در کشاورزی که بیشترین حجم مصرفی آب در کشور را به خود اختصاص داده، می‌تواند بحران آبی کشور را تا حد زیادی مهار و از فرآیند بیابان‌زایی در کشور جلوگیری کند.

قنات‌ها در ایران با پیشینه سه هزار و سیصد ساله، راهکار تکنولوژیکی پیشینیان ما برای حفظ سفره‌های آب زیرزمینی و استفاده بهینه از این منابع محدود بوده‌اند.

۳۴ کشور با الگوبرداری از قنات‌های ایرانی، از این طریق بهره‌برداری از منابع آبی خود را مدیریت کردند و به این ترتیب مصرف آب را به بهترین شکل ممکن تحت کنترل خود درآوردند.