نگاه تحلیلی قرآن به سرگذشت پیشینیان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ به نقل از معاونت فرهنگی و روابط عمومی وزارت دفاع، آیین اختتامیه سی و سومین دوره مسابقات قرآن کریم آقایان شاغل و وظیفه نیرو‌های مسلح با حضور فرماندهان لشکری به میزبانی سازمان عقیدتی _ سیاسی وزارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح برگزار شد.
این مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن توسط وحید براتی، حائز رتبه نخست این دوره از مسابقات در رشته قرائت تحقیق، پخش سرود جمهوری اسلامی ایران و صلوات خاصه حضرت علی‌بن موسی الرضا (ع) آغاز شد. سپس حجت‌الاسلام علی سعیدی، رئیس دفتر عقیدتی ـ سیاسی فرماندهی کل قوا اظهار کرد: مقام معظم رهبری بر درک و فهم قرآن تأکیدات فراوانی دارند. یکی از ابعاد فهم قرآن، توجه به تحلیل‌های سیاسی قرآن است. قرآن، کتاب تاریخی نیست و وقایع‌نگاری نمی‌کند، بلکه چرایی را بیان می‌کند.
حجت الاسلام سعیدی در ادامه افزود: بسیاری از تاریخ‌نویسان، وقایع نگاری کرده‌اند و به چرایی حوادث کمتر نگاه می‌کنند. قرآن به وقایع به هدف چرایی می‌نگرد. بخشی از قرآن براساس بیان تاریخ و طی حوادث گذشته و با رویکرد تحلیلی همراه است. چنانکه در قرآن ۱۳۲ بار از موسی‌بن‌عمران سخن می‌گوید. از عیسی‌بن‌مریم تا پیامبر (ص) ۵۷۰ سال است و ۴۰ بار از حضرت نوح (ع) در قرآن سخن به میان آمده است.
وی با اشاره به اینکه باید به دنبال این باشیم که چرا قرآن حوادث را به هم وصل می‌کند و به هم پیوند می‌زند و چرا قرآن این حوادث را به تفصیل بیان می‌کند، افزود: سؤال مهم و اساسی این است که آیا تحولات تاریخی و فراز و فرود تمدن‌ها و حکومت‌ها، تصادفی است؟ یا جبری است؟ یا براساس قانون و یک سنت است؟ برای پاسخ به این سؤالات سه نظریه مطرح است، برخی معتقدند تحولات تاریخی تصادفی است لذا به دنبال دلیل نگردید. نظریه دوم این است که تحولات تاریخی، جبری است و انسان‌ها در این تحولات نقش اختیاری ندارند این همان نظریه ماکس است و انسان‌ها نمی‌توانند در حوادث تاریخی نقش‌آفرینی کنند. نظریه سوم این است که تحولات تاریخی، قانونمند است و هیچ اتفاقی نمی‌افتد مگر اینکه بر اساس قانون باشد.
رئیس دفتر عقیدتی ـ سیاسی فرماندهی کل قوا تصریح کرد: یکی از مهمترین دستاورد‌های تبلیغی برای تاریخ، مطالعه تاریخ گذشتگان و عبرت‌گیری از آن‌ها است، چنانکه در قرآن آمده است «یا بَنِی إِسْرائِیلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِیَ الَّتِی أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَی الْعالَمِینَ»، این فراز و صعود است و در جای دیگر می‌فرماید: «ضُرِبَتْ عَلَیْهِمُ الذِّلَّةُ أَیْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ» که این نزول است.
سعیدی بیان کرد: نظر قرآن این است که تحولات تاریخی قانونمند هستند و قرآن ما را به سه دلیل ارجاع می‌دهد. یکی ارجاع به تاریخ پیشینیان است که اگر حوادث تاریخی جبری بود آن هنگام ارجاع چه معنا دارد «لَقَدْ کَانَ فِی قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِی الْأَلْبَابِ». دلیل دوم تحلیل انقلاب‌ها و بعثت‌های گذشته به طور خاص بوده است. قرآن به پیامبر (ص) می‌گوید: «به امتت بگو به گذشته‌ات نگاه کن»، یعنی این حوادث قابل تکرار است و دلیل سوم این است که قرآن برای انسان در تحولات تاریخی نقش قائل است. چنانکه می‌خوانیم «لَهُ مُعَقِّباتٌ مِن بَینِ یَدَیهِ وَمِن خَلفِهِ یَحفَظونَهُ مِن أَمرِ اللَّهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتّىٰ یُغَیِّروا ما بِأَنفُسِهِم». اینکه می‌گویم قانونمند است.
وی به فرمایش از امام باقر (ع) اشاره کرد و ادامه داد: در آنجا از حضرت سؤال کردند که چه شد و دختر پیامبر بین در و دیوار قرار گرفتند؟ آنجا جواب می‌دهند اگر حمزه و جعفر بودند، اجازه نمی‌دادند چنین اتفاقی بی‌افتد. یعنی دو نفر می‌توانستند تحولات تاریخی را تغییر دهند.
حجت الاسلام سعیدی در بخش دیگر از سخنانش به بحث آقازاده‌ها اشاره کرد و گفت: آقازاده‌ها دو نوع هستند مثبت و منفی؛ چنانکه در آیه ۲۷ سوره مائده آمده است: «وَاتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ ابْنَیْ آدَمَ» به همه بگویید راه هابیل را بروند و راه قابیل را نروند و به جوان‌ها بگو راه یوسف را بروند و راه بقیه را نروند. به انقلابیون بگو بنی‌اسرائیل اشتباه کرد و یک حکومت جهانی را در مقابل خواسته‌هایی، چون خیار، عدس و پیاز از دست داد «وَ إِذْ قُلْتُمْ یا مُوسی‏ لَنْ نَصْبِرَ عَلی‏ طَعامٍ واحِدٍ فَادْعُ لَنا رَبَّکَ یُخْرِجْ لَنا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِها وَ قِثَّائِها وَ فُومِها وَ عَدَسِها وَ بَصَلِها قالَ أَ تَسْتَبْدِلُونَ الَّذی هُوَ أَدْنی بِالَّذی هُوَ خَیْرٌ اهْبِطُوا مِصْراً فَإِنَّ لَکُمْ ما سَأَلْتُمْ وَ ضُرِبَتْ عَلَیْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْکَنَةُ» چرا که از اوج فرود آمدند.
وی تأکید کرد: مناسب‌ترین بحث برای جامعه امروز، بیان تحلیل قرآن است. قرآن چند عامل برای پیروزی انقلاب و ۹ عامل برای سقوط انقلاب ذکر می‌کند و این عوامل در همه زمان‌ها قابل تکرار است. دین و کیان حفظ اسلام، اوجب واجبات است.
حجت الاسلام سعیدی با اشاره به اینکه هرچه درباره تدابیر رهبری بگویم کم است، گفت: سایر کشور‌ها از عظمت قدرت تحلیل ایشان نسبت به معادلات جهانی و بین‌المللی، زبان اعتراف گشوده‌اند و تعجب کرده‌اند. ایشان فرمودند «ایستادگی کنید این تحریم شکسته می‌شود» امروزه سخنگوی وزارت خارجه می‌گوید: «تشت رسوایی از بام کاخ سفید به زمین افتاده و صدای این رسوایی در دنیا پیچیده است» و این نقش ایستادگی ملت ما در کنار رهبر انقلاب است.
وی در پایان سخنانش اظهار کرد: ذکر چهار نکته مهم است؛ اول، تاریخ آیینه‌ای تمام‌نما برای عبرت است. دوم فراز و فرود انقلاب‌ها و تمدن‌ها، قانون‌مند است. نکته سوم این است که قرآن مستندترین و غنی‌ترین منبع برای تحلیل حوادث گذشته است و چهارم انسان چه مثبت و چه منفی در تحولات تاریخی و فراز و فرود تمدن‌ها نقش دارد.