سامانه بارشی مونسون چیست؟

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز یزد، مونسون (Monsoon) برگرفته از واژه موسم از زبان عربی به معنای فصل است (نامی برای باد‌های فصلی)؛ تعریف سنتی مونسون تابستانه هند به بارش ماه‌های ژوئن، جولای، آگوست و سپتامبر گفته می‌شود.

علت اصلی شکل گیری مونسون، تغییر سالانه بسیار زیاد دما در مناطق بزرگ خشکی در مقایسه با سطوح اقیانوس‌های همسایه است.

ناحیه اقیانوسی حاره ای، به ویژه دریای عرب، خلیج بنگال و اقیانوس هند مهمترین منبع دمایی و رطوبتی هستند که انرژی لازم برای ادامه گردش بزرگ مقیاس مونسون و فعالیت پیوسته آن برروی شبه قاره هند را فراهم می‌کند.

باران‌های موسمی تابستانی آسیا، برای حدود یکصد روز، تقریبا همزمان با باد‌های ۱۲۰ روزه سیستان، از روز‌های پایانی خردادماه آغاز شده و در روز‌های آغازین مهرماه به پایان می‌رسد که با تأخیر زمانی چند هفته آثار فعالیت آن در جنوب شرقی ایران (سیستان و بلوچستان) نیز مشاهده می‌شود.

چنانچه سیستم مونسونی هند بسیار فعال بوده و از رطوبت خیلی زیادی برخوردار باشد به عرض‌های شمالی و غربی‌تر متمایل گردیده و در استان‌هایی مانند کرمان، هرمزگان، فارس، یزد و اصفهان نیز بارندگی رخ خواهد داد، اما در مواقعی که رطوبت انتقالی کم باشد، در این نواحی با ایجاد ابر‌های جوششی کم ضخامت تر، طوفان گرد و خاک و افزایش نسبی دما پدید می‌آید.

به نظر می‌رسد با چاشنی گرمایش زمین و تغییر اقلیم، رفتار مونسون امسال به شکل تقریبا استثنایی تغییر کرده و موجب بارش‌های فراسنگین در قسمت‌های وسیعی از نیمه جنوبی کشور می‌شود.

با توجه به خشکی بیش از حد زمین و عدم وجود پوشش گیاهی مناسب در این مناطق، بارش‌های رگباری شدید می‌تواند منجر به جاری شدن روانآب و حتی سیلاب در برخی نقاط شود.