میزان آسیب سیل به بافت تاریخی یزد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز یزد، مجید علومی گفت: آثار شاخص یزد همچون مسجد جامع، مجموعه میدان امیرچقماق، مدرسه‌ها و بقعه‌های تاریخی آسیبی ندیده و سالم هستند، اما حدود ۲۰۰ خانه تاریخی از یک تا ۵۰ درصد تخریب شده است.

وی افزود: این پایگاه، گروهی از مرمتگران، دانشجویان رشته مرمت، تشکل‌های مردم‌نهاد و گروه‌های مردمی، بدون هیچ چشم داشت و با همراهی هم، درحال انجام پایش هستند.

علومی با بیان اینکه شهر تاریخی یزد در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، تأکید کرد: باید گزارشی از وضعیت موجود و آسیب‌های وارد شده از سیل برای یونسکو تهیه و ارائه کنیم. ضرورت دارد برای پیشگیری و جلوگیری از تکرار حادثه، آسیب‌شناسی لازم صورت گیرد.

وی با استناد به پایش‌هایی که تا کنون صورت گرفته و گزارش درحال تهیه برای یونسکو، افزود: برخلاف آنچه شایع شده، آثار شاخص شهر جهانی یزد در سیل آسیبی ندیده است؛ مسجد جامع و مجموعه امیرچقماق، باغ دولت‌آباد، مدرسه‌ها، بقعه‌های تاریخی، همگی سالم هستند.

معاون پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد گفت: با وجود آن‌که خیابان مسجد جامع دچار سیلاب و آبگرفتگی شده بود، اما، چون مسیر قنات باز بود، آب به مسجد نیفتاد. مسیر عبور آب در بافت تاریخی یزد نیز مشخص و باز است، برای همین خسارت زیادی وارد نشده است.

علومی، میزان تخریب بافت تاریخی شهر یزد را تا کنون حدود "یک درصد" برآورد کرد و افزود: از حدود ۲۰ هزار خانه تاریخی در عرصه و حریم میراث جهانی شهر یزد، حدود ۲۰۰ خانه از یک تا ۵۰ درصد تخریب شده است.

به گفته او، بیشتر خسارت‌ها در بخش‌های غیرمسکونی و مجهول‌المالکِ بافت تاریخی بوده است. خانه‌های مسکونی، چون قبلا اقدامات حفاظتی به‌ویژه روی بام و ناودان را انجام داده‌اند، عموما آسیبی ندیده‌اند.

معاون پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد با انتقاد از اعلامیه تخلیه بافت تاریخی این شهر در زمان سیل، افزود: این اقدام بیشتر به «بافت‌هراسی» منجر شد. درحالی‌که سیل به بخش‌های جدیدتر شهر خسارت بیشتری وارد کرده است.

علومی گفت: بیشتر آسیب‌ها و مشکلات ناشی از سیل به طرح توسعه شهر یزد در پنجاه سال اخیر مربوط می‌شود.

معاون پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد افزود: برخی مسؤولان شهری در گذشته به خیابان‌کشی، تعریض خیابان و ساخت پارکینگ درون محلی در بافت تاریخی اقدام کرده‌اند که همین کار‌ها باعث شده مسیر عبور آب در بخش‌هایی از بافت مسدود شود.

علومی گفت: بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد خانه‌هایی که قبلا تخریب شده و فضای آن‌ها به پارکینگ تبدیل شده‌اند، به علت نداشتن زیرسازی درست، عامل نفوذ و انتقال آب به داخل خانه‌های دیگر بوده‌اند.

معاون پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد افزود: در جریان اجرای طرح توسعه شهری، مسیر برخی قنات‌ها نیز مسدود شده است، درحالی‌که قنات «زارچ» یزد با توجه به زنده بودن و مسیر باز آن، در سیل هیچ مشکلی پیدا نکرد. همچنین در مسیلِ تاریخی شهر یزد نیز ساخت‌وساز شده است که اگر این مسیل باز بود شاهد چنین سیلابی در بافت تاریخی و شهر یزد نبودیم.

علومی با ابراز بی‌اطلاعی از میزان خسارت و آسیب‌های وارد شده به بنا‌های تاریخیِ در اختیار اوقاف نیز، گفت: دَرِ این بنا‌ها بسته است و ما هنوز موفق نشدیم وارد این بنا‌ها شویم تا وضعیتشان را پایش و بررسی کنیم. معاون پایگاه میراث جهانی شهر تاریخی یزد افزود: متاسفانه نبود مدیریت یکپارچه شهری مهمترین آسیب بافت‌های تاریخی است.

علومی گفت: برای تعیین وضعیت و میزان دقیق آسیب‌ها و تخریب‌های ناشی از سیل در بافت و بنا‌های تاریخی یزد باید صبوری کرد. به محض رفع آبگرفتگی و سیلاب و مشخص‌تر شدن خسارت‌ها و آسیب‌ها می‌توان گزارش دقیق‌تری از آنچه در یزد اتفاق افتاده است ارائه کرد.

یزد، به عنوان یکی از نخستین شهر‌های خشتی دنیا و نخستین شهر تاریخی ایران و بیست‌ودومین اثر تاریخی کشور ۱۸ تیرماه سال ۱۳۹۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.