گزارش مکتوب: «الموت» بهشت ناشناخته ایران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز قزوین، این منطقه زیبا و بکر سردسیری در شمال شرق شهرستان قزوین، هم مرز با استان‌های مازندران وگیلان است.

الموت دارای محیطی آرام و زیبا و دور از آلودگی‌های صنعتی و همچنین بصری برای دوستداران طبیعت است، اما متاسفانه سختی راه دسترسی و کمبود زیرساخت‌های رفاهی موجب شده تا این منطقه، کمتر مورد توجه گردشگران قرار گیرد.

 

خوشبختانه با جاده‌های در دست ساخت قزوین - الموت - تنکابن (در استان مازندران) که حدود ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و مسیر قزوین - الموت - کلاچای (در استان گیلان) امید می‌رود این منطقه (الموت) از بن بست و ناشناخته بودن خارج شود.

مناظر زیبا و چشم انداز‌های شگفت انگیز همچون آبشار‌ها و چشمه سارها، کوه‌های سربه فلک کشیده پوشیده از برف حتی در ماه مردادماه، دشت‌های سرسبز و گلزارها، صخره‌های سنگی زیبا، چشمه‌های آبگرم و معدنی، دره‌های مه آلود و پوشش جنگلی متراکم در کنار روستا‌هایی با بافت سنتی و معماری پلکانی این مکان را به بهشت طبیعت گردی تبدیل کرده است.

 

 

وجود کاروانسرای شاه عباسی «پیچ بن» مربوط به دوره صفوی و قلعه‌ها الموت (حسن صباح)، «نویذر شاه» و لمبسر مربوط به دوره اسماعیلیان و بافت سنتی روستا‌های منطقه همچون روستای پلکانی «کلایه»، «آتان» و «هنیز» و جاذبه‌های طبیعی فراوان همچون رود‌ها مانند شاهرود و خارود و چشمه سار‌ها و جنگل‌ها باعث شده تاریخ و طبیعت در این منطقه بکر، با هم پیوند زده شود.

 

الموت با وجود جاذبه‌های منحصر به فرد از قطب‌های اصلی گردشگری طبیعی استان قزوین به شمار می‌رود، اما نیازمند تقویت زیرساخت‌های رفاهی است.

یکی از گردشگران حاضر درمنطقه که از تهران به الموت سفر کرده است می‌گوید: گردشگران وقتی به این منطقه زیبا و طبیعی می‌آیند انتظار امکانات گردشگری که در شهر‌ها موجود است را ندارند، اما به عنوان مثال آنتن دهی تلفن همراه و داشتن اینترنت انتظار بی جایی نیست و این نقص باید توسط مسئولان برطرف شود.

کمبود امکانات مانند سرویس بهداشتی، راه دسترسی نامناسب و غیرایمن و نبود سیستم حمل و نقل مطلوب و کمبود امکانات رفاهی همچون رستوران و مجتمع‌های بین راهی و اماکن اقامتی را باید از دیگر کمبود‌های این منطقه از سرزمین تاریخی ذکر کرد.

 

 

 

 گردشگرانی که به الموت سفر می‌کنند در واقع با یک تیر، دونشان می‌زنند، زیرا هم به تماشای طبیعت و هم به تماشای تاریخ می‌نشینند چرا که این منطقه را باید تلاقی تاریخ و طبیعت، دانست.

 

طبیعت دل انگیز و روح بخش، هوای معتدل و تمیز در کنار آثار تاریخی زیبا سفر به الموت را مطمئنا به سفری جذاب و به یادماندنی برای گردشگران تبدیل می‌کند.

 

صخره‌های رفیع و دره‌های عمیق که درختان بلند قامت در آن جای خوش کرده اند، دریاچه، آبشار، چشمه سار‌ها و رودخانه ها، باغ‌های زغال اخته، گیلاس و فندق و امامزاده‌ها و قلعه‌های تاریخی چیز‌هایی هستند که گردشگران با سفر به الموت آن‌ها را به تماشا می‌نشینند.

 

در کنار این‌ها خیلی از روستا‌های الموت به معنای واقعی کلمه هنوز روستا هستند و بافت معماری و اجتماعی خود را حفظ کرده اند، خانه‌هایی با مصالح محلی و با سقف‌های چوبی و برخی خانه‌های پلکانی و با نمای کاهگل و همچنین پوشش سنتی زنان و مردان این منطقه بر هیجان و جذابیت‌های سفر به الموت می‌افزاید.

 

 

برخی روستا‌های الموت دارای معماری و بافت منحصر به فردی است، از جمله این روستا‌ها باید به روستای کلایه اشاره کرد.

 

گردشگران با دیدن این روستای زیبا و خانه‌های پلکانی و کاهگل و باغ‌های اطراف آن ناخودآگاه به یاد ماسوله گیلان می‌افتند، البته برخی دیگر از روستا‌های الموت مانند هنیز، هیر و آتان نیز دارای ساختار پلکانی و یا بافت تاریخی زیبایی هستند که مشهورترین آن روستای کلایه است. بافت تاریخی این روستا در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 

روستای اندج از دیگر روستا‌های الموت است که دیدن آن به گردشگران پیشنهاد می‌شود، صخره‌های تند و تیز با اشکال عجیب مجاور این روستا که در کنار رودخانه قرار گرفته اند، آن را به منظره‌ای دلنواز برای گردشگران تبدیل کرده است.

 

در کنار بافت تاریخی روستا‌های یاد شده، گردشگران می‌توانند از شالیزار‌های برنجی که در امتداد رودخانه شاهرود به ویژه در روستا‌های همجوار با رازمیان مرکز الموت غربی وجود دارد، لذت ببرند و با عطر و بوی نم شالیزار‌ها حال و روح خود را جلا ببخشند.

 

همچنین گردشگران با رفتن به روستا‌های اندج، گازرخان، خشکچال، زرآباد و گرمارود درالموت شرقی با طبیعتی بکر و جنگلی و کوهستانی و باغات زیبای گیلاس روبه رو می‌شوند که بی شباهت با شمال کشور نیست.

 

ماهیان خوراکی که از رود خانه شاهرود ویا مزارع پرورش ماهی اطراف این رودخانه تکثیر و تولید می‌شوند ازدیگر ظرفیت منطقه الموت است.

 

 

گلیم الموت از شهرت زیادی برخوردار است و یکی از صنایع دستی مطرح و سوغات مهم این منطقه محسوب می‌شود.

 

از خیلی از روستا‌های الموت می‌توان گلیم به عنوان سوغات و صنایع دستی تهیه کرد، اما مرکز تهیه این محصول روستای اندج است که به عنوان روستای ملی صنایع دستی در بخش گلیم انتخاب و معرفی شده است.

 

الموت قطب تولید برخی محصولات باغی در ایران است، این منطقه بیشترین تولید زغال اخته و فندق در ایران را داراست و همچنین از قطب‌های تولید گیلاس در کشور به شمار می‌رود و انار هم در برخی نقاط آن از محصولات غالب است، اگر در فصل تازه خوری این محصولات به الموت سفر کنید می‌توانید آن را از باغ‌های در کنار جاده‌ها و روستا‌ها تهیه کنید و اگر در فصول دیگر یا نوروز به این منطقه سفر کنید می‌توانید این میوه‌ها را به شکل خشک شده و آجیلی خریداری کنید.

 

در فصل تابستان جشن برداشت محصول در برخی روستا‌های منطقه الموت برگزار می‌شود که زمان خوبی برای سفر و همچنین تهیه سوغاتی و میوه‌های ارگانیک است.

 

در کنار گلیم و میوه‌های یاد شده، گردشگران می‌توانند عسل تازه الموت را نیز از زنبورداران محلی در منطقه تهیه کنند.

 

الموت همچنین از قطب‌های تولید گیاهان دارویی در سطح منطقه به شمار می‌رود و این سرزمین مملو از گیاهان دارویی اعجاب انگیز است.

 گیاهان دارویی در کنار محصولات باغی مختلف سوغات گردشگران از سفر به این منطقه است.

 علاوه بر گردشگران هم میهن که خیلی از استان‌ها از تهران، البرز و استان‌های همجوار به دیدن زیبایی‌های خلقت به این سرزمین سفر می‌کنند، همه ساله گردشگرانی از کشور‌های مختلف بویژه شمال و مرکز اروپا همچون هلند، بلژیک، سوئد، سوییس، آلمان، فرانسه، چک و حتی از استرالیا و چین به این منطقه سفر می‌کنند.

 فقط در نوروز معمولا یک هزار گردشگر خارجی از این منطقه دیدن می‌کنند که البته با توسعه زیرساخت‌ها و معرفی هرچه بیشتر جاذبه‌های الموت شرقی این تعداد می‌تواند به رقم بسیار بیشتری برسد.

 در سفرمسئولان به ویژه استاندار قزوین در نشست کارگروه گردشگری مصوبات خوبی برای تقویت گردشگری در این منطقه بتصویب رسیده است که با اجرای آن‌ها زیرساخت‌های مرتبط با حوزه گردشگری در این منطقه تقویت میشود.

 در نقشه آمایش سرزمینی استان قزوین بخش گردشگری کلید توسعه الموت معرفی شده است که این مهم بیانگر ظرفیت‌های بالای این سرزمین به لحاظ برخورداری از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی است که به عنوان نمونه به دو مو رود از این جاذبه‌ها اشاره کوتاهی می‌شود.

 

 

قلعه حسن صباح که به قلعه الموت نیز شهرت دارد در واقع معروف‌ترین جاذبه گردشگری این منطقه به شمار می‌رود، معماری و مهندسی خارق العاده این بنا، بسیاری از گردشگران را از دور و نزدیک به این مکان می‌کشاند.

 

این بنای تاریخی منحصر به فرد با مساحت ۲۰ هزار متر مربع که در زمان خود قلعه و دژی دست نیافتنی بوده و در لبه یک پرتگاه مخوف ساخته شده است نه تنها مورد توجه گردشگران داخلی قرار دارد بلکه بیشترین آمار بازدید گردشگران خارجی وارد شده به استان قزوین نیز مربوط به این مکان است.

 

قلعه باشکوه حسن صباح در کنار روستای گازرخان در بخش الموت شرقی قرار دارد و دارای بیش از هزار سال قدمت است.

 

به گفته مورخان این قلعه تاریخی در سال ۲۲۶ هجری قمری به دست یکی از بزرگان سلسله علوی (حسن بن زیاد) بنا شد.

 

این قلعه در سال ۴۸۳ به تصرف حسن صباح درآمد و به یکی از پایگاه‌های مهم حکمرانی اسماعیلیان در ایران بدل شد و تا زمان سقوط این سلسله در سال ۶۵۴ مرکز فرمانروایی آنان بوده است.

 

سیستم پیچیده آبرسانی، وجود پرتگاه‌های مخوف در دورتادور قلعه، خندق‌های سنگی که برای پیشگیری از هجوم دشمنان بنا شده اند و همچنین انبار‌های ذخیره آب و غذا از ویژگی‌های این قلعه منحصر به فرد محسوب می‌شود. چشم انداز فرهنگی قلعه الموت در فهرست میراث جهانی اسلام به ثبت رسیده است.

 

 

اُوان را باید جزو زیباترین دریاچه‌های ایران نام برد، دریاچه‌ای که آب آن شیرین است و وجود ارتفاعات و باغات میوه در گرداگردش، شکوه و زیبایی آنرا دوچندان کرده است.

 

دریاچه اُوان از نزدیک‌ترین دریاچه‌های طبیعی به تهران و یک مکان ایده آل برای تفریح و گردش یکروزه و البته بیشتر به شمار می‌رود.

 

گردشگرانی که برای دیدن قلعه حسن صباح به الموت سفر می‌کنند می‌توانند از این دریاچه که فاصله زیادی از قلعه ندارد نیز دیدن کنند.

 

دریاچه اُوان ۷۰ هزار متر مربع مساحت دارد و در ارتفاع هزار و ۸۱۰ متری از سطح دریا قرار گرفته است و همچنین عمق این دریاچه تا به هفت و نیم متر می‌رسد.

 

جالب است بدانید که این دریاچه از رودخانه‌ای آب نمی‌گیرد بلکه آب خود را از طریق چشمه‌های زیرزمینی و همچنین آب باران دریافت می‌کند، قلیان دایمی آب این دریاچه موجب شده تا آب آن همیشه صاف و زلال باشد.

 

در سال‌های اخیر با جذب سرمایه گذار در دریاچه اُوان ایجاد زیرساخت‌های گردشگری در این مجموعه در دستور کار قرار گرفته است و در حال حاضر علاوه بر خانه‌های بوم گردی اطراف دریاچه امکان اقامت در جوار نیز فراهم است.

 

البته در روستا‌های مختلف الموت اقامتگاه‌های بوم گردی زیادی وجود دارد که گردشگران می‌توانند شب را در آن‌ها اقامت داشته باشند.

 

 الموت در شمال شرقی استان قزوین دارد و منطقه‌ای متشکل از ۲ بخش به نام‌های الموت غربی به مرکزیت رازمیان واقع در ۵۵ کیلومتری و الموت شرقی به مرکزیت معلم کلایه واقع در ۸۶ کیلومتری قزوین است.

 

دیدن الموت در هر فصل و زمانی خالی از لطف نیست، با توجه به نزدیکی الموت به تهران این مکان می‌تواند بهترین مقصد برای سفر‌های کوتاه مدت پایتخت نشین‌ها باشد.

 

البته همانگونه که در گزارش به آن‌ها تاکید شد ناگفته نماند برای رونق گردشگری الموت باید زیرساخت‌های این حوزه تقویت شود، بهسازی راه الموت-قزوین، گسترش خانه‌های بوم گردی و ایجاد مجتمع‌های رفاهی در این منطقه باید در دستور کار جدی مسوولان قرار گیرد تا این بهشت گمشده ایران بیش از پیش شناخته شود.

 

نویسنده: علی صفری الموتی