جشنواره شعر فجر یکنواخت شده است

مصطفی محدثی خراسانی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما درباره هجدهمین دوره جشنواره بین المللی شعر فجر گفت: آقای علیرضا قزوه بنیان گذار این جشنواره که در اولین دوره دبیر آن هم بود، بعد از ۱۷ سال دوباره به عنوان دبیر جشنواره هجدهم انتخاب شده است که این موضوع را به فال نیک می‌گیرم و امیدوارم با توجه به خلاقیت‌ها و انرژی فوق العاده او سالی متفاوت برای همه فضای ادبی، فرهنگی و هنری کشور تحت تاثیر جشنواره شعر فجر به وجود بیاید.

وی به چالش‌های جشنواره اشاره کرد و افزود: جشنواره شعر فجر سال ها، شکل‌های مختلف برگزاری را تجربه کرده است؛ فراخوان شعر، کتاب و مجموعه‌های آماده چاپ بخشی از فعالیت‌های آن بوده و در سال‌های اخیر هم به یک روال معمول برگزاری رسیده است. هر سال هم آثار و کتاب‌های چاپ شده سال قبل گردآوری می‌شوند که بنده در جلسات آسیب شناسی موضوع یکنواختی آن را مطرح کرده ام.

این داور سابق جشنواره شعر فجر تاکید کرد: جشنواره فجر باید از فضای یکنواختی در برگزاری خارج شود، تا بتواند فعالیت‌های بیشتر و متنوع تری در برگزاری و حتی در طول سال داشته باشد، چون کاری که در آن انجام می‌شود، به نوعی می‌تواند انتخاب کتاب سال باشد. شعر نیازمند توجه بیشتری در سال است و امیدوارم با دبیری آقای قزوه در این دوره روح تازه‌ای در فضای شعری دمیده شود.

چالش‌های جشنواره فجر

محدثی با اشاره به نقاط ضعف و قوت جشنواره شعر فجر خاطرنشان کرد: در جشنواره‌ای ملی که فضای ادبیات کشور و گرایش‌ها و سلایق را پوشش می‌دهد، طبق روال تعدادی از آثار انتخاب و بخشی هم کنار گذاشته می‌شوند. با این طیف وسیع از مخاطب، طبیعی است که عده‌ای ناراضی باشند و نارضایتی خود را به گونه‌های مختلفی ابراز کنند که منجر به تلاقی‌ها می‌شود، اما در مجموع جشنواره شعر فجر در طی این سال‌ها مفید و موثر بوده است.

وی افزود: شعر هنر و ثروت ملی و نیز اولین هنر بومی ما محسوب می‌شود، بنابراین نیاز دارد، برای اجرای برنامه هایش پشتوانه قوی در دولت و نظام فرهنگی کشور داشته باشد.

انتخاب اعضای شورای شعر همزمان با جشنواره

عضو شورای عالی شعر صدا و سیما با اشاره به تشکیل شورای شعر در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در اوایل انقلاب یادآور شد: این شورا بعد‌ها به بررسی آثاری پرداخت که قرار بود به موسیقی تبدیل شود و شورای شعر عامی نداشتیم، اما در چند روز اخیر شنیده ام که هشت نفر از شاعران به عنوان اعضای شورای شعر وزارت ارشاد معرفی شده اند که این موضوع همزمان با برگزاری جشنواره فجر، حتما سال بهتری را برای فضای شعری کشور رقم می‌زند.

جایگاه شعر در وزارتخانه تعریف شود

محدثی با بیان اینکه باید جایگاهی در شان شعر در وزارت ارشاد تعریف شود، تاکید کرد: در وزارتخانه اداره کل موسیقی، معاونت سینمایی و قرآنی و اداراتی از این قبیل وجود دارد، اما برای شعری چنین جایگاهی تعریف نشده است. فقط دفتر شعری وجود دارد که باید تبدیل به اداره کل یا حتی معاونت ادبیات شود تا بتواند در حد شعر وارد عمل شده و کار‌های درازمدت، میان مدت و مقطعی انجام دهد.

وی افزود: تشکیل شورای شعر و دبیرخانه جشنواره فجر باید فعالیتی مدام و سالانه داشته باشند. تلاش‌هایی هم در این خصوص شده است، اما کافی نیست. موجی که در این چند ماه برای جشنواره ایجاد می‌شود، باید به بهانه‌های مختلف در جشنواره‌های شهرستانی و منطقه ای، برگزاری همایش‌ها و کارگاه‌های آموزشی پررونق و مستمر باشد.

این شاعر پیشکسوت گفت: این موج باید در طول سال و در سراسر کشور منتشر شود، چون یکی از بزرگترین انگیزه‌های نسل جوان برای سرودن، وجود چنین فضا‌هایی است که آنها را سر ذوق بیاورد، اما با وجود همه کاستی ها، شعر کارنامه درخشانی داشته است و به روزترین هنر محسوب می‌شود.

پشتیبانی از شعر

وی با اشاره به اینکه شعر در لحظه و در همه عرصه‌ها حضور داشته است، یادآور شد: شعر خیلی خوب توانسته است، تاریخ معاصر، انقلاب، دفاع مقدس و موارد دیگر را در آیینه خود ثبت و ضبط کند تا بتوانیم چهره شفافی از این رویداد‌ها در این چند دهه داشته باشیم. برای اینکه این فضا درخشان‌تر و عمیق‌تر استمرار داشته باشد، ضمانت‌های اجرایی کلانتری نیاز دارد تا بتواند از شعر پشتیبانی و جریان سازی کند.

محدثی افزود: فضای نقد، آموزش، انتشار و پل ارتباطی شاعران با رسانه‌ها باید تقویت شود و جریان شفاف تری داشته باشد تا این هنر بتواند با مخاطبان ارتباط بیشتری برقرار کند. شعر عام‌ترین هنر ماست و به برنامه سازی کارشناسی و گسترده تری در رسانه ملی نیاز دارد، نه اینکه به مشاعره و گزارشی از یک شب شعر محدود شود.

وی گفت: شعر می‌تواند دستمایه برنامه سازی‌های بسیار، متنوع، جذاب و گیرایی برای توده‌های مختلف مردم باشد که نیازمند سرمایه گذاری‌های لازم و کار‌های کارشناسی است.

الهام بخشی شعر

این شاعر پیشکسوت خاطرنشان کرد: در گذشته بسیاری از مسائل ملی، مذهبی، تاریخی، آئینی، اخلاقی، فرهنگی و معرفتی در محمل شعر منتشر شده و به دست ما رسیده است و امروز هم با توجه به اینکه شعر رقبای جدی پیدا کرده، الهام بخش حوزه‌های معرفتی، فرهنگی و هنری در رسانه‌های تصویری، دیداری و شنیداری است.

محدثی افزود: به تعبیر منتقدان سینما فیلم مطلوب یعنی به شعر نزدیک شده است. باید قدر این منبع الهام را بدانیم، چون شعر همچنان نقش تاریخی خود را در لایه‌های زیرین معرفتی ایفا کرده است و باید از آن صیانت شود تا رشد کند.

واکنش به روز شاعران

وی درباره واکنش شاعران به مسائل اجتماعی و سیاسی تصریح کرد: در مقایسه با همه هنر‌ها شعر به خوبی توانسته است، وظیفه خود را انجام دهد. اشعاری که در این مدت و در خصوص غزه و حادثه کرمان سروده شد، به لحاظ عاطفی و تبیینی تاثیرگذار بود.

عضو شورای عالی شعر صدا و سیما افزود: آقای افشین اعلاء جوانمردانه پاسخ سلبریتی‌های خارج از کشور و وطن فروشانی را داد که در فضای مجازی تعابیری در خصوص فاجعه کرمان داشتند که به نوعی اهانت به ملت ایران و شهدای این حادثه بود.

کارنامه قبولی ناشران شعر

محدثی به وضعیت انتشار کتاب‌های شعر اشاره کرد و گفت: مشکلات چاپ و هزینه‌های سنگین کاغذ که حوزه نشر را تحت تاثیر قرار می‌دهد، شعر را هم بی نصیب نکرده است و روی کتاب‌های شعر هم تاثیر مخرب دارد، اما نشر حوزه پررونقی است. با این حال شعر چند ناشر تخصصی با کارنامه قابل قبول دارد.

وی افزود: برخی از این ناشران حدود ۳۰۰ عنوان مجموعه شعر در سال منتشر می‌کنند، اما باید امیدوار بود که همان پشتوانه‌ها و گشایش‌های اختصاصی بتواند، نشر شعر را هم رونق بهتری دهد.