مروری بر زندگی سیاسی یادگار امام

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ سیداحمد خمینی، در ۲۴ اسفند ۱۳۲۴ در قم به دنیا آمد. او پس از اخذ دیپلم از دبیرستان حکیم نظامی قم با اشاره پدر (حاج آقا روح‌الله خمینی) تحصیلات حوزوی را شروع کرد. سیداحمد ۱۹ سال داشت که امام خمینی به ترکیه و به عراق تبعید شد، به همین دلیل ادامه دروس حوزه را در نجف نزد پدر و برادر بزرگترش آیت‌الله حاج آقا مصطفی خمینی پی گرفت. سپس مقطع سطح حوزه را در قم نزد آیات عظام ابطحی، صادقی، محمد فاضل و سلطانی گذراند.
حجت الاسلام سیداحمد خمینی در این دوره نقش مهمی در تنظیم روابط امام و انقلابیون بر عهده داشت. نقشی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی به شکل موثرتری در تنطیم و مدیریت ارتباطات حضرت امام خمینی پدیدار شد. تا اینکه سرانجام در ۲۵ اسفند ۱۳۷۳ پس از چند روز بیماری به لقاءالله پیوست. 

۱. قبل از انقلاب ۱۳۵۷،
۱.۱- نقش مبارزاتی
نقش سیاسی و مبارزات حاج احمد آقا، در مبارزات امام خمینی (ره) از مهر سال ۱۳۴۱ تا تبعید در آبان ۱۳۴۳ با توجه به حضور آیت‌الله سید مصطفی خمینی، تحت‌الشعاع نقش برادر بزرگتر قرار داشت. اما پس از تبعید امام خمینی در ۱۳ آبان ۱۳۴۳ به ترکیه و سپس نجف، سید مصطفی خمینی دستگیر شد، و نقش سید احمد در انتقال اخبار و اطلاعات نهضت به امام خمینی نقش پررنگتری پیدا کرد و در واقع در کانون شبکۀ ارتباطی نهضت امام خمینی در ایران قرار گرفت.

۱.۲- سفر به عراق و لبنان
سید احمد آقا در اواخر سال ۱۳۴۴ مخفیانه به نجف رفت و پس از سه ماه، بنا به توصیۀ امام خمینی به ایران بازگشت، و از آن پس ارتباطات و فعالیت‌هایش بیش از پیش تحت‌نظر مأموران امنیتی قرار گرفت. در همین مقطع بود که به توصیۀ امام خمینی در حوزه علمیه قم به تحصیل علوم اسلامی مشغول شد.
اواخر سال ۱۳۴۵ برای دومین بار به طور مخفیانه از راه خرمشهر به نجف رفت. در این سفر او به دست امام خمینی عمامه بر سر گذاشت و با پوشیدن لباس روحانیت دوره تازه‌ای در فعالیت‌های خود را آغاز کرد. 
سید احمد آقا در هشتم تیر ۱۳۴۶ هنگام عبور از قصر شیرین توسط ساواک شناسایی و دستگیر شد. اما بعد از مدتی به دلیل فقدان مدارک، ساواک مجبور شد وی را آزاد کند.
سومین سفر حاج احمد آقا به نجف در اردیبهشت ۱۳۵۲ صورت گرفت. زمانی که همراه با همسرش به قصد زیارت حج از ایران خارج شد و پس از مدتی اقامت در نجف راهی مکه مکرمه شد. در بازگشت از مکه به لبنان رفت و در منزل امام موسی صدر اقامت گزید و نزد شهید دکتر مصطفی چمران به فراگیری آموزش‌های نظامی پرداخت. 
در تیرماه سال ۱۳۵۶ بار دیگر کوله بار سفر را بست و به همراه همسر و فرزندان رهسپار عراق شد. در این سفر هم، چون سفر قبلی مدتی به سوریه و لبنان رفت.

۱.۳- فصلی نو در حیات سیاسی 
سید مصطفی در ۱ آبان ۱۳۵۶ در ۴۷ سالگی در نجف اشرف از دنیا رفت و با شهادت برادر بزرگتر، فصل جدیدی از حیات سیاسی حجت‌الاسلام سید احمد خمینی آغاز شد. در پانزدهم آبان همان سال، امام خمینی ایشان را وصی خود قرار داد. با اوج گرفتن قیام مردم ایران در سال ۱۳۵۷، محدودیت‌ها و فشار‌های دولت عراق بر امام خمینی بیشتر شد، و ایشان در ۱۳ مهر راهی کویت شد، پس از خودداری کویت از پذیرش امام، سید احمد آقا در مشورت با برخی نزدیکان، پاریس را به عنوان مقصد بعدی امام خمینی پیشنهاد کرد و امام نیز این پیشنهاد را پذیرفت.
سیداحمد آقا در پاریس نقش اساسی در برنامه ریزی‌ها، مصاحبه‌ها و دیدار‌های امام خمینی با مبارزان و فعالان سیاسی ایران و رسانه‌های گروهی جهان بر عهده داشت. بعلاوه وظیفۀ حفاظت از امام خمینی و حفظ شبکۀ ارتباطی نهضت اسلامی هم با وی بود. 
در بازگشت امام خمینی به ایران، حاج احمد آقا ضمن شرکت در جلسات تصمیم‌گیری، وظیفه تنظیم ملاقات‌ها، انتقال پیام‌های امام، انعکاس لحظه به لحظۀ رخداد‌ها و تحولات انقلاب به وی و حفاظت از جان ایشان را برعهده داشت.

۲. بعد از انقلاب ۱۳۵۷،
۲.۲- مهم‌ترین اقدامات حجت‌الاسلام سید احمد خمینی 
- حمایت از اقدام دانشجویان پیرو خط امام در ماجرای تسخیر سفارت آمریکا در تهران در ۱۳ آبان ۱۳۵۸. 
- کسب اطلاعات دقیق روزمره از آخرین وضعیت نیرو‌های خودی و دشمن در جبهه‌های جنگ و اوضاع سیاسی و اجتماعی جامعه و موضع افراد و گروه‌ها در قبال امور و مسائل جنگ.
- تنظیم و جمع‌بندی آخرین اطلاعات از مواضع سیاسی و نظامی کشور‌های خارجی و مجامع بین‌المللی و رسانه‌های گروهی کشور‌های دیگر.
- رساندن به موقع همۀ اطلاعات به امام خمینی(ره).
- ابلاغ پیام‌های سری و علنی امام خمینی(ره) به مدیران کشوری و لشکری و نهاد‌ها و سازمان‌ها.
- ارتباط مستمر با شورای عالی دفاع و فرماندهان نظامی. 
- مسئولیت اداره و سیاست گذاری مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
- نمایندگی امام خمینی (ره) در مجمع تشخیص مصلحت نظام.
- تولیت مرقد حضرت امام خمینی (ره).

۲.۲- ارتحال حجت‌الاسلام سید احمد خمینی.
سید احمد خمینی صبحگاه روز ۲۱ اسفند ۱۳۷۳ به دلیل عارضۀ قلبی در تهران بستری شد و پنج روز بعد در شامگاه ۲۵ اسفند ۱۳۷۳ ندای حق را لبیک گفت. پیکر حاج احمد آقا، وصی و یادگار حضرت امام خمینی (ره) که فداکاری‌ها و تلاش‌های خستگی ناپذیرش در مقاطع قبل و بعد از انقلاب در یاد و خاطره ملت ایران همواره ماندگار است در کنار بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، آرام گرفت.

نویسنده و پژوهشگر: فرشته مقدم