تامین پایدار آب بوشهر با تکمیل طرح‌های توسعه منابع آب

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز بوشهر؛ کاهش شدید بارندگی و تغییرات اقلیمی در دهه‌های اخیر، چالش‌های جدی در تأمین آب شرب، کشاورزی و محیط زیست ایجاد کرده و اهمیت مدیریت دقیق منابع آبی و بهره‌برداری بهینه از روان‌آب‌ها را بیش از پیش نمایان ساخته است. 
معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه‌ای بوشهر گفت: سد شهید رئیسعلی دلواری به‌عنوان بزرگ‌ترین سد استان، هم‌اکنون در حال بهره‌برداری است. سد تنگ ارم در دشتستان، سد قیزقلعه در دشتی (سد تغذیه‌ای)، سد خاییز در تنگستان، سد باغان در جم، سد ارغون در دشتستان و سد اخند در عسلویه نیز از جمله سد‌های فعال استان به شمار می‌روند که به مرحله بهره برداری یا آبگیری رسیده‌اند.
جمشید تویل افزود: عمده آب سد رئیسعلی دلواری به کشاورزی و بخشی به آشامیدن اختصاص داده شده و سد اخند نیز علاوه بر تأمین آب شرب، بخش کوچکی از منابع خود را به کشاورزی اختصاص می‌دهد. سد‌های دیگر مثل تنگ ارم و ارغون نیز با هدف اصلی تامین آب شرب مناطق پیرامونی خود ساخته شده‌اند.
وی با اشاره به سد خاییز که طی دو سال گذشته آبگیری شده است، افزود: این سد با آبیاری چندمرحله‌ای نخلستان‌های اهرم، نقش مهمی در جلب رضایت مردم داشته است. هم‌اکنون سد باهوش در تنگستان و سد دالکی در دشتستان در حال اجرا هستند. سد دشت پلنگ در دشتی نیز برای تأمین آب شرب، صنعت و کشاورزی احداث می‌شود که بخش عمده ذخیره آن به آب شرب اختصاص خواهد یافت.
تویل تأکید کرد: با وجود محدودیت‌های مالی، هیچ‌یک از پروژه‌ها متوقف نشدند. حتی در دوره جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، فعالیت‌ها ادامه داشت و استاندار نیز از چند پروژه بازدید کرد.
وی از طرح‌های در دست مطالعه نیز خبر داد: سد دره‌گپ و رجدون و سد رستم در چهارروستایی شهرستان گناوه، سد کلاکل در شهرستان جم و سد عنبری در شهرستان دشتستان جزوطرح‌هایی هستند که مطالعات آنها پایان یافته یا رو به اتمام است و در صورت تأمین اعتبار، وارد مرحله اجرا خواهند شد.
به گفته معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه‌ای بوشهر، این استان در صنعت سدسازی در کشور پیشرو است. یکی از مهم‌ترین این پروژه ها، سد دالکی است که به‌عنوان مرتفع‌ترین سد هسته آسفالتی خاورمیانه در حال اجراست. این نخستین‌بار در کشور است که سدی با هسته آسفالتی با این ارتفاع ساخته می‌شود. همچنین سد دشت پلنگ، بزرگ‌ترین سد CSG کشور، و سد‌های باهوش و باغان از نوع RCC نشان‌دهنده بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در این بخش هستند.
تویل حجم روان‌آب‌های استان را بیش از دو میلیارد مترمکعب اعلام و تأکید کرد: بخش زیادی از این منابع بدون بهره‌برداری وارد دریا می‌شود. با توجه به تغییرات اقلیمی و سیلابی بودن عمده آوردها، مهار و ذخیره این آب‌ها در مخازن سد‌ها برای استفاده در شرب، کشاورزی و صنعت ضروری است.
او درباره اهمیت سد‌های کوچک گفت: سد دهرود در دشتستان، با وجود قرارگیری در مقیاس سد‌های متوسط و کوچک، به دلیل وابستگی معیشت مردم به کشاورزی و افت منابع زیرزمینی، اهمیت زیادی دارد.
تویل افزود: سد آب‌پا نیز به‌عنوان سد تاخیری، بیش از یک میلیون مترمکعب آب را کنترل کرده و با ورود تدریجی به رودخانه، هم به کشاورزی کمک می‌کند و هم باعث تقویت سفره‌های زیرزمینی می‌شود.
وی از یک طرح مطالعاتی مهم نیز سخن گفت: در حاشیه تغذیه مصنوعی دره آردو برازجان، چاه‌های تزریقی ایجاد خواهد شد تا آب زلال‌شده حاصل از رسوب‌گذاری سیلاب، وارد سفره‌های زیرزمینی شود. این کار می‌تواند سالانه سه میلیون مترمکعب آب باکیفیت به منابع اضافه کند.
تویل به طرح بند تنظیمی حله اشاره کرد و گفت: این سازه سال گذشته به بهره‌برداری رسید و آب رودخانه حله را با نسبت ۶۰ به ۴۰ بین شاخه‌های شمالی و جنوبی تقسیم می‌کند. اجرای این پروژه کمتر از زمان برنامه‌ریزی‌شده و به صورت ۲۴ ساعته انجام شد. شاخه جنوبی نیز به‌زودی لایروبی خواهد شد تا نیاز کشاورزان و تالاب حله تأمین شود.
به گفته معاون طرح و توسعه، در حال حاضر بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان در بخش سدسازی استان بوشهر هزینه یا سرمایه‌گذاری شده است. وی افزود: بر اساس آمار بلندمدت، با ساخت سد‌های مخزنی و تغذیه‌ای می‌توان بیش از ۷۰ درصد روان‌آب‌های استان را مهار کرد.
تویل در پایان درباره وضعیت فعلی ذخایر آبی گفت: بارندگی کم باعث کاهش ذخیره سد‌ها نسبت به سال گذشته شده است. سد خاییز ذخیره چندانی ندارد، اما سد تنگ ارم شرایطی نسبتاً مناسب دارد و نیمی از مخزن آن آب دارد.
میزان ذخیره کنونی آب سد‌های استان بوشهر شامل ۱۵۹ میلیون مترمکعب در سد رئیسعلی دلواری (که بخشی از آن به عنوان حجم پایداری قابل بهره‌برداری نیست)، ۲.۳ میلیون مترمکعب در سد تنگ ارم، ۴۰۰ هزار مترمکعب در سد خاییز و ۱.۷ میلیون مترمکعب در سد باغان است.