آنچه باید از ارتباط استرس با بیماری‌های قلبی بدانید

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، دکتر مهرداد شریفی با بیان اینکه بیماری‌های قلبی و عروقی از جمله شایع‌ترین بیماری‌های غیرواگیر در جهان محسوب می‌شوند که سالانه میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهند، اظهار کرد: این بیماری‌ها نه تنها موجب مرگ و میر گسترده می‌شوند، بلکه کیفیت زندگی افراد را نیز به شدت کاهش می‌دهند.

وی با تاکید بر اینکه عوامل متعددی از جمله سبک زندگی ناسالم، رژیم غذایی پرچرب، عدم فعالیت بدنی، مصرف دخانیات و فشار خون بالا در ایجاد و تشدید این بیماری‌ها نقش دارند، افزود: در این میان، یکی از عواملی که کمتر مورد توجه عموم مردم قرار گرفته، اما اثرگذاری چشمگیری دارد، استرس روانی است.

دکتر شریفی تصریح کرد: استرس اگرچه یک واکنش طبیعی بدن در برابر چالش‌ها و تهدیدهاست، اما در صورت مزمن و کنترلنشده بودن می‌تواند سلامت قلب و عروق را به شدت تهدید کند. با این حال، مدیریت صحیح استرس نه تنها از اثرات منفی آن میکاهد بلکه میتواند در پیشگیری و بهبود بیماری‌های قلبی و عروقی نقش مهمی ایفا کند.

استرس و مکانیسم‌های بیولوژیک

رئیس مرکز بهداشت خوزستان بیان داشت: استرس واکنشی است که بدن برای سازگاری با شرایط جدید یا تهدیدآمیز بروز می‌دهد. در شرایط استرس زا، سیستم عصبی سمپاتیک فعال شده و هورمون‌هایی مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح می‌شوند.

وی می‌گوید: این هورمون‌ها با افزایش ضربان قلب، بالا بردن فشار خون و تسریع جریان خون، بدن را برای واکنش سریع آماده میکنند. در کوتاهمدت این واکنش‌ها میتوانند مفید باشند، اما اگر به صورت مزمن ادامه یابند، منجر به فشار مداوم بر سیستم قلبی-عروقی خواهند شد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز تصریح کرد: تحقیقات نشان داده‌اند که استرس طولانی مدت باعث افزایش التهاب در بدن می‌شود. التهاب یکی از عوامل اصلی ایجاد و پیشرفت تصلب شرایین (سخت و تنگ شدن رگها) است که خطر سکته قلبی و مغزی را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، ترشح مداوم کورتیزول میتواند به مقاومت به انسولین و افزایش چربی خون منجر شود که هر دو از عوامل مهم خطرزای قلبی به شمار می‌روند.

نقش مدیریت استرس در پیشگیری

دکتر مهرداد شریفی اضافه کرد: مدیریت استرس یکی از ارکان اساسی پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی است. رویکرد‌های متعددی وجود دارند که می‌توانند در کاهش تأثیرات منفی استرس بر بدن مؤثر باشند:
۱. تنظیم فشار خون: افرادی که استرس خود را به خوبی مدیریت میکنند، معمولاً فشار خون پایدارتر و ضربان قلب منظمتری دارند.
۲. کاهش سطح التهاب: مدیریت استرس از طریق تکنیک‌های آرامسازی میتواند سطح نشانگر‌های التهابی در بدن را پایین بیاورد.
۳. بهبود رفتار‌های بهداشتی: افراد تحت استرس کنترلنشده بیشتر به رفتار‌های ناسالم روی میآورند، در حالی که مدیریت استرس به انتخاب سبک زندگی سالمتر کمک میکند.
۴. بهبود عملکرد روانی و اجتماعی: کاهش اضطراب و افسردگی ناشی از استرس به افزایش کیفیت روابط اجتماعی و حمایت خانوادگی منجر میشود که خود عاملی محافظتی برای قلب است.

وی تصریح کرد: مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده‌اند افرادی که به طور مداوم تحت فشار‌های روانی شدید قرار دارند، تا دو برابر بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به بیماری‌های قلبی هستند، همچنین پژوهش‌ها ثابت کردهاند که استفاده از مداخلات روانشناختی مانند درمان شناختی-رفتاری، یوگا و تمرین‌های ذهنآگاهی میتواند منجر به کاهش علائم فیزیولوژیک استرس و در نتیجه کاهش خطر مشکلات قلبی گردد.

راهکار‌های عملی مدیریت استرس

دکتر شریفی افزود: برای پیشگیری از اثرات منفی استرس بر سلامت قلب، مجموعه‌ای از راهکار‌های عملی پیشنهاد می‌شوند:

• فعالیت بدنی منظم: ورزش‌های هوازی نه تنها استرس را کاهش میدهند بلکه مستقیماً سلامت قلب را بهبود میبخشند.
• تکنیک‌های آرامسازی: تمرین مدیتیشن، یوگا و تنفس عمیق باعث کاهش تنش روانی و فیزیولوژیک میشوند.
• خواب کافی: خواب ناکافی خود میتواند به عنوان یک عامل استرسزا عمل کند و سلامت قلب را تهدید نماید.
• حمایت اجتماعی: ارتباط مؤثر با خانواده و دوستان نقش مهمی در کاهش احساس تنهایی و استرس دارد.
• آموزش مهارت‌های مقابله ای: یادگیری مهارت‌هایی مانند مدیریت زمان، حل مسئله و جرئتورزی به افراد کمک میکند تا در مواجهه با فشار‌ها مقاوم‌تر باشند.

وی بیان کرد: استرس یک بخش جدایی ناپذیر از زندگی روزمره است، اما اثرات آن بر سلامت جسم و روان بسته به نحوه مدیریت آن متفاوت خواهد بود. در حوزه بیماری‌های قلبی و عروقی، شواهد علمی نشان میدهند که استرس مزمن میتواند یکی از عوامل کلیدی در بروز این بیماری‌ها باشد. بنابراین، پیشگیری از بیماری‌های قلبی نباید تنها به اصلاح رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی محدود شود، بلکه مدیریت استرس نیز باید به عنوان یک مؤلفه مهم در سیاست‌های بهداشت عمومی و برنامه‌های آموزشی در نظر گرفته شود. در نهایت، ترکیب مداخلات روانشناختی با شیوه‌های سالم زندگی میتواند رویکردی جامع و مؤثر برای ارتقاء سلامت قلب و عروق فراهم آورد.