اسناد ناب لانه سیزده آبان در کتاب «آن سوی دیوار»

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما راوی آن سوی دیوار در نشست نقد وبررسی کتابش که عصر امروز در حوزه هنری برگزار شد افزود: اکنون که ۴۰ سال از آن روز‌ها می‌گذرد، شاید نوشتن درباره وقایع تاریخی کمی سخت‌تر باشد، اما زنده کردن این اسناد به نسل جدید کمک می‌کند تا تاریخ معاصر را بشناسند.

حسن بهشتی پور پژوهشگر تاریخ و منتقد این نشست نیز، به کمبود‌ها و محدودیت منابع در پرداخت به ماجرای تسخیر سفارت آمریکا اشاره کرد و از این حیث انتشار «آن سوی دیوار» را نقطه عطفی در ثبت حقیقت دانست.

وی ادامه داد: این کتاب، سراغ فردی رفته که دست‌اندرکار در تسخیر سفارت آمریکا بوده و در این واقعه نقش‌آفرینی کرده است. در کتاب «آن سوی دیوار»، ثبت سند تاریخی انجام شده است.

این پژوهشگر تاریخ با یادآوری این که کتاب «آن سوی دیوار» ۹ فصل دارد که در بخش نخست به معرفی حبیب‌الله بیطرف پرداخته شده تا مخاطب متوجه شود که با چه کسی مواجه است و چطور شد که وی در تسخیر سفارت نقش‌آفرینی کرده است.

وی ادامه داد: در این کتاب صداقت موج می‌زند به طوریکه حتی مخالفان هم به این نکته اذعان دارند که وقتی آن را می‌خوانند تحت تاثیر آن قرار می‌گیرند. همچنین نام کتاب هم برگرفته از تاویلی است که سیداحمد خمینی از زبان امام (ره) مطرح کرده و به این نکته اشاره دارد که تسخیر سفارت عبور از دیوار سلطه محسوب می‌شود و این واقعه بیشتر یک نمایش سیاسی بزرگ و اعلان جنگ به ابرقدرت در عرصه نماد‌ها بوده است.

بهشتی پور در بخشی از سخنانش به مستندات در پیوست کتاب که آن را از شکل گزارش شفاهی خارج کرده انتقاد کرد و افزود که «آن سوی دیوار» نه صرفا داستان و نه صرفا به بیان تاریخ پرداخته بلکه در این کتاب نقش راوی و نویسنده مکمل هم بوده است.

وی همچنین در بخش دیگری از سخنانش به مشکلات این کتاب اشاره کرد و گفت: ذات کتاب با یک نفر است و در حال طرح کردن موضوع بزرگ گروگان‌گیری و ۱۳ آبان برای مخاطب است. کتاب با یک راوی که مسلط به موضوع است، عظمت واقعه را بیان می‌کند. آنچه باید به آن توجه شود بخش بین‌الملل آن و تاثیراتی است که تسخیر سفارت در سطح بین‌الملل دارد و جا دارد در کتاب به آن نیز پرداخته شود.

این منتقد افزود: در بحث پاورقی هم برداشت من این است که تاریخ شفاهی باید با معیار مهمی برای گویاسازی همراه باشد و موضوع اصلی کتاب را پرورش دهد یا در بهتر جاافتادن موضوع کمک کند در حالیکه اکثر پاورقی‌های کتاب «آن سوی دیوار» مختص افرادی است که ربط مستقیمی با موضوع ندارند.

وی نکته مهم دیگر که باید در کتاب به آن پرداخته می‌شد را تعیین تکلیف نسبت به خوب یا بد بودن گروگان‌گیری دانست.

حسن بهشتی پور در ادامه بیان کرد که راوی موضوع گروگان‌گیری را به شکل لطیفی مطرح کرده و نویسنده با هوشمندی موضوع گروگان‌گیری را برای مخاطب جاانداخته و گفته که این حرکت، کاملا امنیتی بوده چراکه احساس شده که آمریکا در حال توطئه، مداخله و تهدید بوده و تسخیر سفارت اقدامی کاملا پیشگیرانه بوده است.

وی همچنین در خصوص نام این کتاب تشریح کرد که دیوار نمادی از سلطه، بی‌اعتمادی و وابستگی به آمریکا است و عنوان «آن سوی دیوار» به رهایی از وابستگی و سلطه تاکید دارد.

محمد محبوبی نویسنده کتاب «آن سوی دیوار» این اثر را محصول مصاحبه‌هایی دانست که ۲۰ سال پیش فخرزاده و بهشتی پور انجام داده‌اند.

وی با اشاره به کتاب‌های غربی‌ها درباره بحران گروگان‌گیری به این نکته پرداخت که «آن سوی دیوار» دو خلا را به خوبی پوشش داده اول پرداختن به روایتی کمتر گفته شده از تسخیر سفارت و دیگری روایت جنبش دانشجویی است.

نویسنده «آن سوی دیوار» پاورقی این کتاب را در راستای اشاره به دانشجویان مسلمان که در تسخیر سفارت آمریکا دست داشته‌اند و نامشان در جایی برده نشده دانست.

حمید قزوینی تاریخ‌پژوه نیز در بخش دیگری از این نشست به متن ساده، روان و یک دست کتاب اشاره کرد که نشان می‌دهد راوی اهل اغراق نیست و دچار هیجان‌زدگی هنگام روایت نشده و منصفانه روایت را انجام داده است.

وی همچنین به تسلط نویسنده نسبت به موضوع پرداخت و از تعامل خوب راوی و نگارنده اثر سخن گفت.

این تاریخ پژوه همچنین عنوان کرد: راوی آرشیو شخصی خود را با اسناد و مدارک ارائه داده و اینها اتفاقات خوبی در شکل‌گیری و ارتقای اثر است. کتاب حشو و زوائد ندارد و همان چیزی است که حبیب الله بیطرف در ذهن دارد.

وی در بخش دیگری از سخنانش از پاورقی دفاع کرد و گفت: «آن سوی دیوار» کتاب تسخیر لانه جاسوسی نیست بلکه اشاره به بخشی از جنبش دانشجویی است که به عنوان سند تاریخی می‌تواند در راستای مستندسازی باشد. ضمن اینکه به مخاطب این امکان را می‌دهد که بفهمد راوی چطور به ماجرا وارد شده است.

قزوینی به حفظ لحن و ادبیات راوی در کتاب اشاره کرد و یادآور شد که «آن سوی دیوار» شخصیت راوی را به خوبی بازتاب داده است.