غربالگری تیروئید نوزادان؛ آزمونی ساده برای پیشگیری از آسیب‌های جبران‌ناپذیر

به گزارش خبرگزاری صداوسیمامرکزکرمان،دکتر حدیثه سنجری با اشاره به بیماری کم‌کاری مادرزادی تیروئید اظهار کرد: هیپوتیروییدی مادرزادی وضعیتی است که در آن غده تیروئید نوزاد قادر به تولید کافی هورمون تیروکسین نیست؛ هورمونی که نقش اساسی در رشد مغز و سیستم عصبی دارد و کمبود آن می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری به دنبال داشته باشد.

وی افزود: کم‌کاری تیروئید نوزادان یک بیماری قابل درمان است، اما در صورت عدم تشخیص یا درمان به‌موقع، می‌تواند موجب عقب‌ماندگی شدید ذهنی و اختلال در رشد کودک شود و بار سنگینی را بر خانواده و جامعه تحمیل کند؛ در حالی که با تشخیص زودهنگام، درمان آن ساده، کم‌هزینه و بسیار مؤثر است.

مسئول بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت شهرستان کرمان با بیان اینکه غربالگری هیپوتیروئیدی نوزادان باید بین روز سوم تا پنجم پس از تولد انجام شود، تصریح کرد: این برنامه یکی از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه در سطح جهانی است که با شناسایی به‌موقع بیماران و آغاز درمان، از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و موجب حفظ ضریب هوشی طبیعی کودک می‌شود.

وی در تشریح ویژگی‌های برنامه کشوری غربالگری کم‌کاری تیروئید نوزادان گفت: این برنامه از مهرماه سال ۱۳۸۴ به‌صورت یکپارچه در شهرها و روستاها اجرا شده و با دستیابی به پوشش نزدیک به ۱۰۰ درصد، آغاز سریع درمان در تمامی بیماران شناسایی‌شده، صرفه اقتصادی قابل توجه و فراهم‌سازی بستر غربالگری سایر بیماری‌های مهم نوزادان، به عنوان برنامه‌ای کم‌نظیر در جهان شناخته می‌شود.

دکتر سنجری با اشاره به اهمیت تشخیص سریع این بیماری خاطرنشان کرد: تشخیص زودهنگام به والدین و پزشکان این امکان را می‌دهد که درمان جایگزین هورمون تیروکسین را در هفته‌های ابتدایی تولد آغاز کنند و از عوارض جدی بیماری پیشگیری نمایند.

وی در ادامه درباره علائم بیماری گفت: کم‌کاری تیروئید نوزادان معمولاً در بدو تولد بدون علامت است و تشخیص بالینی آن در هفته‌های نخست بسیار دشوار است؛ علائم به‌تدریج و تا حدود شش‌ماهگی بروز می‌کند. به همین دلیل، اتکا به علائم ظاهری بدون انجام غربالگری، منجر به تشخیص دیرهنگام و آسیب‌های جدی از جمله عقب‌ماندگی ذهنی خواهد شد.

مسئول بیماری‌های غیرواگیر مرکز بهداشت شهرستان کرمان علائم احتمالی بیماری در صورت عدم تشخیص به‌موقع را شامل زردی طول‌کشیده، یبوست مزمن، خواب‌آلودگی زیاد، گریه ضعیف، پوست خشک و سرد، فتق نافی، زبان بزرگ، رشد کند و تأخیر در نشستن، راه رفتن یا صحبت کردن عنوان کرد.

وی درباره نحوه انجام غربالگری توضیح داد: بین روز سوم تا پنجم تولد، نمونه‌ای از خون پاشنه پای نوزاد گرفته و برای بررسی میزان هورمون TSH به آزمایشگاه ارسال می‌شود. در صورت غیرطبیعی بودن نتیجه، نوزاد برای بررسی‌های تکمیلی و در صورت تأیید بیماری، برای آغاز سریع درمان فراخوانده می‌شود.

دکتر سنجری در پایان با اشاره به فواید این برنامه، از پیشگیری از عقب‌ماندگی ذهنی، تضمین رشد طبیعی کودک و کاهش هزینه‌های درمانی آینده نام برد و به والدین توصیه کرد: آزمایش غربالگری تیروئید را حتماً در سه تا پنج روزگی نوزاد انجام دهند، تماس مراکز بهداشتی برای پیگیری نتایج را جدی بگیرند و در صورت نیاز به درمان یا آزمایش مجدد، بدون تأخیر اقدامات لازم را انجام دهند.