گشایش افق‌های تازه در دیپلماسی علمی ایران و ترکیه

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ نشست مشترک توسعه همکاری‌های علمی و دانشگاهی ایران و ترکیه با حضور احسان قبول, رئیس مرکز همکاری‌های علمی و بین‌المللی، حجاجی کرلانقیچ سفیر جمهوری ترکیه در ایران، محتشم اوعورلو دبیر سوم سفارت ترکیه در ایران و اوموت باشار رایزن آموزشی سفارت ترکیه، قنبری معاون بورس و امور دانشجویان خارج سازمان امور دانشجویان و اخوان، رئیس مرکز خدمات آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد.

در این نشست، ظرفیت‌ها، چالش‌ها و چشم‌اندازهای پیش‌روی همکاری‌های علمی، پژوهشی و آموزشی دو کشور به‌صورت جامع مورد بررسی قرار گرفت و طرفین بر ضرورت طراحی سازوکارهای جدید برای تعمیق دیپلماسی علمی تأکید کردند.

دیپلماسی علمی، محور روابط آینده ایران و ترکیه

احسان قبول، رئیس مرکز همکاری‌های علمی و بین‌المللی وزارت علوم، در ابتدای این نشست با اشاره به اقدامات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در حوزه بین‌الملل، اظهار داشت: در این جلسه تلاش می‌کنیم ضمن مرور سیاست‌ها و اقدامات انجام‌شده، پیشنهادهایی عملی برای گسترش روابط علمی و فرهنگی ایران و ترکیه ارائه دهیم تا در سال ۱۴۰۵، افق‌های تازه‌ای در دیپلماسی علمی دو کشور گشوده شود.

وی با اشاره به حضور نمایندگان وزارت علوم و وزارت بهداشت در این نشست، افزود: هدف ما ایجاد یک زیست‌بوم علمی مشترک است که از آموزش عالی تا پژوهش‌های کاربردی و فناوری‌های نوین را در بر بگیرد.

پیشنهاد راهنمایی مشترک پایان‌نامه‌ها و پروژه‌های دوجانبه

قبول، یکی از محورهای کلیدی همکاری را تمرکز بر پایان‌نامه‌ها و رساله‌های مشترک دانست و گفت: حضور دانشجویان دوزبانه ایرانی و ترکیه‌ای فرصت ارزشمندی برای پرداختن به مسائل مشترک دو کشور فراهم کرده است. اگر پایان‌نامه‌ها بر این موضوعات متمرکز شوند و استاد راهنمای دوم یا مشاور از دانشگاه‌های برتر کشور مقابل انتخاب شود، به‌تدریج یک زیست‌بوم علمی مشترک شکل خواهد گرفت.

وی با اعلام آمادگی دانشگاه‌های برتر ایران که در رتبه‌بندی‌های معتبر جهانی حضور دارند، تصریح کرد: این همکاری‌ها می‌تواند منجر به افزایش تولید مقالات مشترک و ارتقای جایگاه علمی دو کشور در نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی شود.

فراخوان مشترک پروژه‌های تحقیقاتی و تبادل دانشجو

قبول همچنین بر ضرورت برگزاری فراخوان مشترک پروژه‌های تحقیقاتی، به‌ویژه در قالب برنامه‌های TUBITAK تأکید کرد و افزود: تمرکز بر مسائل مشترک زیست‌محیطی، صنعتی و فناورانه می‌تواند منافع متقابل قابل توجهی برای دو کشور ایجاد کند.

وی در ادامه، تبادل دانشجو و اعطای بورسیه‌های متقابل را از دیگر محورهای مهم همکاری دانست و گفت: هیچ محدودیتی برای ارائه بورسیه به دانشجویان ترکیه‌ای در ایران وجود ندارد و انتظار می‌رود ترکیه نیز به‌صورت متقابل بورسیه‌هایی برای دانشجویان ایرانی در نظر بگیرد.

طراحی برنامه‌های درسی مشترک

رئیس مرکز همکاری‌های علمی و بین‌المللی وزارت علوم، طراحی برنامه‌های درسی مشترک را گامی راهبردی توصیف کرد و اظهار داشت: می‌توان از رشته‌های زبان و ادبیات فارسی و زبان و ادبیات ترکی استانبولی آغاز کرد و با الگوبرداری از طرح‌هایی مانند بولونیا و اراسموس، امکان تحصیل مشترک دانشجویان در دو کشور را فراهم ساخت.

وی تأکید کرد: این مدل علاوه بر تقویت پیوندهای فرهنگی، از مهاجرت طولانی‌مدت دانشجویان جلوگیری کرده و به بومی‌سازی آموزش کمک می‌کند.

توازن نداشتن آماری دانشجویان و ضرورت شفاف‌سازی رتبه‌بندی‌ها

در ادامه نشست، قنبری، معاون بورس و امور دانشجویان خارج سازمان امور دانشجویان، با ارائه آماری از وضعیت دانشجویان، با اشاره به تمرکز این دانشجویان در دانشگاه تبریز و رشته‌هایی مانند حقوق، زبان فارسی و علوم ورزشی، بر لزوم افزایش حضور دانشجویان ترکیه‌ای در ایران تأکید کرد.

قنبری همچنین موضوع رتبه‌بندی دانشگاه‌ها را یکی از چالش‌های اصلی دانست و پیشنهاد داد: ایجاد یک نظام شفاف با دسته‌بندی دانشگاه‌ها در سطوح سبز، زرد و قرمز می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه دانشجویان کمک کند و اطمینان لازم را برای تحصیل در کشور مقابل فراهم آورد.

همکاری‌های علوم پزشکی و ظرفیت‌های مشترک در بخش دیگری از نشست، دکتر اخوان، رئیس مرکز خدمات آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، با اشاره به ساختار متفاوت آموزش پزشکی در ایران، گفت: « در حال حاضر بیش از ۱۳۰ دانشجوی ترکیه‌ای در رشته‌های پزشکی در ایران تحصیل می‌کنند و آمادگی داریم این تعداد را افزایش دهیم.» وی افزود: دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران از ظرفیت بالایی در آموزش علوم پایه، بالینی و دوره‌های تخصصی و فوق‌تخصصی برخوردارند و می‌توان از طریق تفاهم‌نامه‌های مشترک، مدارک تحصیلی مشترک صادر کرد.

دیدگاه سفارت ترکیه؛ لزوم معرفی بهتر دانشگاه‌های ایران

در پایان نشست، حجاجی کرلانقیچ سفیر ترکیه در ایران، با قدردانی از ارائه توضیحات جامع درباره نظام آموزش عالی ایران، اظهار داشت: دانشگاه‌های ایران در ترکیه به‌اندازه کافی شناخته‌شده نیستند و این موضوع نیازمند معرفی و تبلیغ علمی گسترده‌تر است.

وی بر ضرورت حل مشکلات دانشجویان، به‌ویژه در حوزه ویزا و معادل‌سازی مدارک، تأکید کرد و افزود: ایجاد سازوکارهای شفاف و قابل پیش‌بینی، می‌تواند اعتماد دانشجویان و خانواده‌ها را افزایش دهد.

چشم‌انداز آینده؛ از هفته علم تا پارک‌های فناوری مشترک

در جمع‌بندی این نشست، طرفین بر تدوین یک چشم‌انداز بلندمدت دیپلماسی علمی ایران و ترکیه تأکید کردند؛ چشم‌اندازی که شامل برگزاری «هفته علم ایران و ترکیه»، نشست‌های مستمر دانشگاه‌های برتر، توسعه پروژه‌های مشترک و حتی ایجاد پارک‌های علم و فناوری مشترک، به‌ویژه در مناطق مرزی و آذربایجان، خواهد بود. این نشست، گامی مهم در مسیر تعمیق همکاری‌های علمی و دانشگاهی ایران و ترکیه و نشانه‌ای روشن از عزم دو کشور برای بهره‌گیری از علم و آموزش به‌عنوان پیشران روابط دوجانبه در سال‌های آینده ارزیابی می‌شود.