کتابخانه‌های عمومی؛ سرمایه اجتماعی و فرهنگی کشور

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، در این روز‌های پر التهاب جنگ، علاوه بر میراث فرهنگی و بنا‌های تاریخی، کتابخانه‌های عمومی نیز نیاز به مراقبت و ساز و کاری برای حفظ و نگهداری دارند.

مسئول کتابخانه عمومی و تاریخی شهید آیت‌الله دستغیب شیراز که سال ۱۴۰۳ بازسازی، بازپیرایی و استحکام بخشی شد نیز بیان کرد: در شرایط بحرانی جامعه یا احتمال بروز جنگ، کتابخانه‌های عمومی صرفاً محل امانت کتاب نیستند، بلکه بخشی از سرمایه اجتماعی و فرهنگی کشور به‌شمار می‌آیند. در چنین شرایطی، اولویت نخست کتابخانه‌ها حفاظت از منابع و تجهیزات کتابخانه به‌ویژه گنجینه‌های کمیاب است.

محمدرضا ابراهیمی گفت: در این راستا تدابیر حفاظتی ویژه اتخاذ می‌شود؛ از جمله تقویت حفاظ‌های فیزیکی کتابخانه و بسته‌بندی تخصصی و انتقال موقت منابع ارزشمند به مخازن امن، یا نگهداری در فضا‌های مقاوم‌تر در برابر خطرات فیزیکی، مشابه آنچه در موزه‌ها انجام می‌شود. البته این اقدام بسته به سطح تهدید، امکانات هر کشور و نوع کتابخانه متفاوت است.

وی افزود: کتابخانه شهید آیت الله دستغیب شیراز که به کتابخانه ملی نیز شناخته می‌شود با توجه به قرار گرفتن در بافت تاریخی شیراز و محور زندیه به‌عنوان میراث تاریخی و فرهنگی این شهر یکی از جاذبه‌های گردشگری است. این کتابخانه در کنار باغ موزه تاریخی و مصفای پارس قرار دارد و سالانه هزاران دوستدار کتاب و گردشگر را به سوی این بنای تاریخی می‌کشاند.

به گفته این کارشناس کتابداری و دانش اطلاع رسانی، در کنار حفاظت فیزیکی، دیجیتال‌سازی منابع، پشتیبان‌گیری از داده‌ها و تقویت امنیت اطلاعات نیز از مهم‌ترین راهکار‌های کاهش آسیب در شرایط بحرانی به‌شمار می‌آید.

ابراهیمی خاطرنشان کرد: افزون بر این، کتابخانه‌های عمومی نقشی مهم در اطلاع‌رسانی صحیح و آموزش عمومی ایفا می‌کنند و می‌توانند با ارائه منابع قابل اعتماد، راهنما‌های آموزشی، و همکاری با نهاد‌های رسمی، به ارتقای آگاهی عمومی کمک کنند.

وی همچنین برگزاری برنامه‌های آموزشی ساده با موضوعاتی مانند مدیریت استرس، سواد رسانه‌ای، تفکیک خبر درست از نادرست و حفظ آرامش روانی جامعه را از دیگر کارکرد‌های کتابخانه‌ها در این دوران دانست و افزود: کتابخانه‌های عمومی در دوران بحران، علاوه بر صیانت از منابع، می‌توانند به‌عنوان پایگاه‌های آرامش، آموزش، آگاهی و تاب‌آوری فرهنگی جامعه ایفای نقش کنند.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس  نیز از آغاز به کار سامانه مشارکت مردمی ۳۱۳۱ در جهت حفظ آثار تاریخی فارس خبر داد و گفت: یک اقدام مهم حفاظتی در حوزه حفظ آثاریخی و میراث فرهنگی انجام شده است.

بهزاد مریدی با توجه به اینکه سامانه از این پس به عنوان درگاه ملی مشارکت مردمی در حفظ میراث فرهنگی استان فارس و گزارش‌دهی آسیب‌های وارده به آثار تاریخی و فرهنگی استان فعال شده است، افزود: بر اساس این سامانه، تمامی شهروندان می‌توانند در هر ساعت از شبانه‌روز به صورت کاملاً رایگان، هرگونه فعالیت غیرمجاز، حفاری غیرقانونی، تخریب یا آسیب‌های وارده به آثار ارزشمند تاریخی را گزارش دهند.

به گفته مریدی، بلافاصله پس از دریافت گزارش، تیم‌های یگان حفاظت و معاونت میراث در محل حاضر شده و اقدامات لازم را انجام خواهند داد. در شرایط جنگی که کشور در آن قرار دارد، برخی سودجویان ممکن است قصد آسیب به اماکن تاریخی را داشته باشند از همه مردم درخواست می‌کنیم که حافظان میراث روستا، شهر و استان باشند و از این سامانه استفاده کنند.

در طول بیش از ۴ هفته‌ای که از جنگ می‌گذرد، دامنه حملات هوایی در شهر‌های ایران گسترده شده و روزی نیست که این حملات موجب تخریب مجموعه‌های فرهنگی و هنری نشود. بنابر این توجه به این مهم باعث شد اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس برای مدتی بنا‌های تاریخی و فرهنگی زیر مجموعه خویش را بسته نگه دارد تا ضمن حفظ جان شهروندان، بتواند از این اماکن به‌عنوان میراثی گرانبها نگهداری کند.