همدلی و اخوت، مهمترین سرمایه برای وحدت امت اسلامی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آیت الله العظمی جعفر سبحانی از مراجع معظم تقلید شیعه در نوشتاری با موضوع «وحدت امت اسلامی آورده‌اند؛ «اخوت اسلامی» یک سرمایه عظیم اجتماعی و فرهنگی است که تحقق آن، جامعه را به سوی رشد، امنیت، معنویت و عزت سوق می‌دهد. پایبندی به این اصل، ضامن رحمت الهی، سلامت روانی جامعه و تقویت حس مسئولیت‌پذیری در میان مسلمانان خواهد بود و زمینه‌ساز پیشرفت و سربلندی امت اسلامی می‌گردد.

بقای اسلام و استواری جامعه اسلامی در گرو تحقق «اخوت و برادری» میان مسلمانان است. این اصل الهی که ریشه در قرآن و سنت دارد، نه‌تنها پیوند‌های عاطفی و اجتماعی را تقویت می‌کند، بلکه با ایجاد همدلی و مهربانی، جامعه را در برابر تهدید‌های بیرونی مقاوم ساخته و امید دشمنان را به یأس تبدیل می‌نماید.

وحدت و همبستگی اجتماعی از بدیهی‌ترین و ضروری‌ترین نیاز‌های زندگی بشر است؛ زیرا اجتماعِ متفرق و پراکنده، فاقد قدرت و تأثیرگذاری است، اما با پیوستن نیرو‌های کوچک، قدرتی بزرگ و تحول‌آفرین شکل می‌گیرد. با این حال، تجربه نشان داده است که عوامل ظاهری مانند نژاد، زبان، تاریخ مشترک یا سرزمین، هرچند در ایجاد نوعی اتحاد نقش دارند، اما، چون بر پایه امور مادی و غیرارادی‌اند، نمی‌توانند ضامن وحدت پایدار باشند. این‌گونه اتحاد‌ها معمولاً موقتی‌اند و پس از رسیدن به اهداف مشترک، اختلاف‌ها دوباره سر برمی‌آورد.

اسلام در برابر این دیدگاه‌ها، راهکاری عمیق‌تر و پایدارتر ارائه می‌دهد و آن «وحدت بر محور ایمان و عقیده» است. بر اساس این نگرش، مسلمانان در پرتو ایمان به خداوند، به‌عنوان اعضای یک پیکر واحد به هم پیوند می‌خورند و اصل «اخوت اسلامی» را محقق می‌سازند. قرآن کریم با صراحت می‌فرماید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» و از مؤمنان می‌خواهد که این رابطه برادرانه را حفظ کرده و در جهت اصلاح و تقویت آن بکوشند. این تعبیر نشان‌دهنده عمیق‌ترین نوع پیوند انسانی است که بر پایه اشتراک در ایمان و هدف شکل می‌گیرد.

در سنت نبوی نیز این معنا به‌روشنی تبیین شده است؛ پیامبر اسلام (ص) مؤمنان را همچون اعضای یک بدن معرفی می‌کند که رنج یکی، دیگران را نیز متأثر می‌سازد. همچنین در تاریخ صدر اسلام، پیمان برادری میان مسلمانان، عامل اصلی از بین رفتن اختلافات قبیله‌ای، نژادی و فرهنگی و ایجاد یک امت واحد شد. این نشان می‌دهد که اخوت اسلامی، صرفاً یک مفهوم نظری نیست، بلکه راهکاری عملی برای ایجاد جامعه‌ای متحد و پیشرو است.

آثار و پیامد‌های این اصل مهم، بسیار گسترده است. مهم‌ترین آن «همدلی و مهربانی» است که موجب انسجام اجتماعی و حرکت هماهنگ جامعه در مسیر اهداف الهی می‌شود. همچنین «امنیت همه‌جانبه» از دیگر دستاورد‌های آن است؛ به‌گونه‌ای که جان، مال و آبروی افراد در جامعه اسلامی محترم شمرده می‌شود. افزون بر این، روحیه «ایثار و غم‌خواری» در میان افراد تقویت شده و هر فرد خود را نسبت به مشکلات دیگران مسئول می‌داند. چنین جامعه‌ای به‌طور طبیعی در مسیر خیرات و فضائل پیشگام خواهد بود.

با این حال، دشمنان اسلام همواره درصدد تضعیف این پیوند مستحکم بوده‌اند و با ایجاد اختلافات فکری، سیاسی و قومی، تلاش کرده‌اند وحدت مسلمانان را از بین ببرند. استمرار نزاع‌ها در برخی جوامع اسلامی، نشانه‌ای از موفقیت نسبی این توطئه‌ها و غفلت از اصل اخوت اسلامی است.

در جمع‌بندی می‌توان گفت «اخوت اسلامی» یک سرمایه عظیم اجتماعی و فرهنگی است که تحقق آن، جامعه را به سوی رشد، امنیت، معنویت و عزت سوق می‌دهد. پایبندی به این اصل، ضامن رحمت الهی، سلامت روانی جامعه و تقویت حس مسئولیت‌پذیری در میان مسلمانان خواهد بود و زمینه‌ساز پیشرفت و سربلندی امت اسلامی می‌گردد.