جهان فرصت گفتگو با فرهنگ ایرانی اسلامی را قدر بداند

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما ، دکتر صالحی در نشست هم اندیشی استادان و کارشناسان در مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت افزود : بدون تردید یکی از ابتکارات و افتخارات ماندگار رهبر فرزانه انقلاب اسلامی که بیانگر درایت و فراست ایشان است ، طرح مبحث الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت و پرداخت به بن مایه های نظری و فرهنگی مورد نیاز جهت دستیابی به توسعه پایدار و همه جانبه است.

آقای صالحی با بیان این که هدف از الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت در حقیقت "احیای مجد و عظمت اسلام و ایران در پرتو خردورزی و معنویت گرایی" است گفت: البته بدیهی است که مقصود نهایی از دستیابی به هدف یاد شده ، تأمین آسایش انسان در عرصه حیات مادی و نیز تأمین آرامش باطنی و معنا بخشیدن به بعد روحانی زندگی اوست.

وی با اشاره به این که برای دستیابی به این اهداف نیازمند یافتن زمینه ها و بسترهای فرهنگی مناسب هستیم افزود: از آنجا که جامعه ما براساس مبانی اعتقادی خود ، انسان را موجودی برخوردار از ابعاد مادی و معنوی می داند ، ضروری است تا در پرتو سه مولفه اساسی "اسلام" ، "ایران" و "تحول" به تبیین زمینه های پیشرفت و توسعه همه جانبه با توجه به واقعیات و مقتضیات زمانه بپردازیم.

رئیس سازمان انرژی اتمی افزود: امروزه بخش مهمی از حوزه تمدن بشری ، با عنوان "جهان اسلام" یاد می شود و همزمان با طلوع خورشید اسلام بسیاری از مضامین و مفاهیم ریشه ای مانند ایمان به پروردگار متعال ، باور به روز واپسین ، عدالت و اخوت و نیز احسان و ایثارگری در قالب ارزش های یک تمدن مبتنی بر ارزش های آسمانی به بشریت تقدیم شد گفت: بواسطه سازگاری این مفاهیم با فطرت انسانی و جستجوگری ذاتی او حقایق وحی الهی و شریعت محمدی (ص) در فتح قلوب مردمان توفیقی اعجاز آمیز یافت  اما متأسفانه پس از فاصله گرفتن از عصر زرین تاریخ اسلام ، بسیاری از بظاهر عالمان در سرتاسر بلاد اسلامی یا بواسطه وقوف نیافتن بر جامعیت تعالیم اسلامی و یا به منظور توجیه قدرت خلفای زمان خود ، تلاش کردند تا گنجینه پایان ناپذیر آموزه های آخرین دیانت الهی را در محدوده منافع و مصالح خویش محصور کنند که در چنین اوضاع و احوالی ، پویایی و سرزندگی تمدن جهانی اسلام دچار فتور و ایستایی شد و تعصب و تصلب جایگزین اجتهاد و ابتکار شد که این محدود به اسلام نیست. 

وی در ادامه با اشاره به اینکه در این اوضاع جریان فکری و فرهنگی که در اطراف پیامبر گرامی اسلام و در حوزه فرهنگی خاندان پاک و مطهر  ایشان ، بویژه در وجود قدسی و آسمانی امیر مومنان بروز و ظهور یافت ، توانست میان فتح نظامی و فتح قلوب ، اتحاد و یگانگی ایجاد کند که همزمان با وفاداری به ظواهر احکام و شریعت اسلامی از این توانایی برخوردار بود تا از رهگذر آگاهی ژرف به باطن تعالیم و آموزه های دینی ، دستاوردهای خود را برای جان های تشنه تبیین کند.

وی افزود: بنابراین، این میراث گرانقدر که یکی از بن مایه ها و مولفه های اساسی فرهنگ اصیل اسلامی در مفهوم وسیع آن است به طور طبیعی یکی از زیرساخت های بنیادین الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت است.

این استاد دانشگاه در ادامه با تاکید بر این که به هنگام سخن گفتن از ایران باید به این نکته توجه داشت که ایران فرهنگی به هیچ روی قابل محدود شدن در قلمرو ایران به مفهوم سیاسی آن نیست و باید دانست که سخن گفتن از میراث بی بدیل فرهنگ ایرانی ، به معنای تکیه بر برتری های موهوم نژاد آریایی و گرفتار آمدن در چنبره گزافه گویی های نژادپرستانه نیست خاطر نشان کرد : زمانی که به میراث فرهنگ ملی اشاره می کنیم ، مقصود ما توجه به تکیه بزرگان این سرزمین به ضرورت خردورزی و خردمندی ، توصیه به پرهیز از افراط و تفریط و تلاش برای ایجاد نظم و نظام اجتماعی در گستره حیات جمعی است.

وی گفت:بر مبنای این پیشینه عظیم فرهنگی، برای نمونه نیاکان ارجمند ما نخستین بار توانستند یک نمونه قابل ارائه از حکمرانی خوب را به جهان عصر تابستانی ارائه کنند.

صالحی با اشاره به اینکه ایرانیان به تعبیر هِگل، فیلسوف نامور و بلند آوازه مغرب زمین ، نخستین امپراطوری جهان را بنیاد نهادند و یک دستگاه دیوان سالاری ، گسترده و نظامند را در قالب کلاسیک آن به تاریخ بشریت تقدیم کردند و ظهور اسلام دراین سرزمین ، جایگاه تمدن یونان در گسترش علوم عقلی و زمینه سازی برای بروز خلاقیت و نوآوری در ساخت اندیشه را به خود اختصاص داده است اضافه کرد: علاوه بر این ملت ایران در زمره اقوام و مللی قرار دارند که میراث سترگ خود را - که به سنت ایرانشهری نامبردار است - در راه بنا نهادن کاخ بلند تمدن اسلامی به خدمت گرفتند و از رهگذر همراهی و همگامی با سایر گروههای قومی و نژادی و با بهره گیری از مفاهیم و آموزه های جاویدان فرهنگ اسلامی ، زمینه بروز و ظهور تمدنی را فراهم آوردند که گسترده ای عظیم را از مرزهای چین تا اندلس درقلب اروپا را دربر می گرفت 

وی گفت: از درون این تمدن بزرگ دانشمندان ، مهندسان ، صنعتگران و پزشکانی گرانمایه و ارجمند سر برکشیدند ومایه فخر و افتخار فرهنگ بشری شدند.

رئیس سازمان انرژی اتمی در ادامه با بیان اینکه امروزه بسیاری از پژوهشگران و محققان برجسته در مراکز علمی و تحقیقاتی مغرب زمین به این حقیقت شهادت می دهند که میراث فرهنگی و تمدن اسلامی بخش عظیمی از فرهنگ انسانی را تحت تاثیر قرار داده و آثار آن تاکنون برجای مانده است گفت: باید به این پرسش پاسخ داد که چگونه ایرانیان توانستند به بزرگترین حامیان و حاملان تخت و بخت تمدن اسلامی تبدیل شوند که به نظر می رسد ریشه این واقعیت تاریخی را باید در معنویت گرایی و خردگرایی موجود در فرهنگ اسلام و ایران جستجو کرد .

وی یکی از برجسته ترین خصوصیت های ملت ایران در طول قرون و اعصار متمادی را تعامل و همکنشی فعال با دیگر تمدن های عهد باستانی در عین پافشاری بر هویت ملی و استقلال سیاسی ایران دانست و گفت:‌ ایرانیان حتی به اقتضای تامین مصالح ملی و در زمان مقتضی به دفع فتنه دشمنان از طریق قدرت نرم پرداختند و در حکایات و روایات ملی ایران ، همواره از سوی بزرگانی مانند بزرگمهر بر این نکته تاکید شده است که باید به لطایف الحیل ، دشمن را از تجاوز بازداشت و به منظور تامین امنیت باید در اندیشه توسعه روابط با دیگران بعنوان عامل بازدارنده بود.

معاون رئیس جمهور با بیان اینکه در صدر اسلام نیز پیامبر گرامی ما نمونه ای بی مانند و بی مثال از قدرت گرایی و مصلحت اندیشی سیاسی با هدف تعامل با دشمنان قسم خورده خود را بر صفحات تاریخ بشریت ثبت و ضبط کرد گفت: شاید بسیاری از ما آیه مبارکه انا فتحنا لک فتحا مبینا را قرائت کرده و یا از زبان بزرگان خود شنیده باشیم که در شان نزول آن باید گفت ‌این آیه برخلاف پندار بسیاری از ما،‌مربوط به هیچ یک از فتوحات نظامی مسلمانان نیست،‌بلکه خداوند متعال پس از انعقاد پیمان نامه صلح حدیبیه میان پیامبر اسلام و مشرکان مکه این آیه را برقلب مبارک رسول اکرم (ص) نازل فرمودند و از این صلح بعنوان فتح مبین یاد کرده است درحالی که بسیاری از مسلمانان ازجمله برخی از صحابه جلیل القدر ، به هنگام ثبت مفاد پیمان نامه صلح برآشفتند و تعامل با مشرکان و پذیرش شروط آنان را مایه وهن اسلام و توهین به خدا و رسول او می دانستند.

اقای صالحی ادامه داد: در تشریح عناصر دو مولفه اصلی هویت جمعی مردمان این سرزمین (اسلام و ایران) به مواردی همچون ایمان به پروردگار متعال، باور به روز واپسین، عدالت و اخوت و نیز احسان و ایثار گری از یک سو و از سوی دیگر به ارزش هایی مانند تاکید برخردورزی و خردمندی، توصیه به پرهیز از افراط و تفریط و تلاش برای ایجاد نظم نظام اجتماعی در گسترده حیات جمعی بر می خوریم. 

وی گفت: اگر چه به برکت میراث عظیم اسلامی و ایرانی، موارد بر شمرده شده که از لوازم مورد نیاز برپایی یک تمدن نوین می باشد- در اختیار ما قرار گرفته است،‌اما نمی توان به یک مولفه اصلی دیگر تحت عنوان «تحول» بی توجه ماند.

صالحی با بیان اینکه با پیدایش نهضت اسلامی و پیروزی انقلاب اسلامی، توجه به بعد روحانی وجود انسان در کنار بُعد مادی آن بار دیگر به صورت حقیقتی اجتناب ناپذیر احیا شد افزود: بر ماست تا با پذیرش حدود توانایی خود در اعمال تغییرات و اجرای اصلاحات راه حلی معقول و توجیه پذیر برای ایجاد آشتی و همکنشی میان ارزشها و آموزهای متعالی عصر سنت و مفاهیم و ساز و کارهای دوران جدید بیابیم.

وی با اشاره به اینکه تاکنون این باور در بسیاری از جوامع انسانی پذیرفته شده که پیشرفت جوامع مرهون سه عامل نیروی انسانی، پول و مدیریت بوده است ، گفت : اما به اعتقاد ما اکنون باید از نیاز بشر به سه عامل دیگر سخن گفت که ما از آن به عنوان «SIf» یاد می کنیم و این سخن بدین معناست که افزون بر سه عامل یاد شده باید به عواملی دیگر مانند ایثار آرمانگرایی و ایمان اندیشید تا با هدف استقرار حکمرانی خوب بتوانیم در پرتو خردورزی، عدالت و شایسته سالاری، نیازهای مادی و رفاهی انسان را تامین کنیم.

این استاد دانشگاه افزود: با عنایت به نکات یادشده و با توجه به دریافت و رهیافت جدید دولت جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر «تقویت مبانی هویت ملی و دینی» از یک سو و «تعامل سازنده با جهان» از سوی دیگر ما برآنیم تا ضمن تبیین مولفه های الگوی بومی حکمرانی خوب و نیز از رهگذر همکاری با دیگر کشورهای جهان، به راهبرد ترسیم شده از سوی رهبر فرزانه انقلاب برای برپایی تمدن نوین اسلامی عینیت بخشیم.

صالحی افزود: از این منظر، امیدواریم تا کشورهای دیگر از این فرصت برای رفع ابهامات بهره گیرند و به دیگر سخن، طرف های مقابل باید از فرصت موجود برای دریافت تصویری دقیق و منطبق با واقع از مسائل ایران بهره بگیرند و «دیپلماسی» را به عنوان گزینه ای بی بدیل و بدون جایگزین مورد توجه قرار دهند.

معاون رئیس جمهور با تاکید بر اینکه ریاست محترم جمهوری طی دو سال گذشته در بیان مواضع ملت ایران و تبیین رویکرد نظام اسلامی همواره در آمادگی کشورمان برای تعامل سازنده با جهان بر پایه منافع مشترک تاکید کرده است گفت:‌ از این رو  بهره نگرفتن از این فرصت مغتنم برای اعتماد سازی با ملت ایران و جبران مافات در حقیقت نادیده گرفتن اشتیاق به وجود آمده برای همراهی و همگامی با جامعه فرهیخته و جوان ایران است و چنین غفلتی بدون تردید خسران بزرگی است. 

به گفته صالحی در عرصه داخل نیز باید با تکیه بر عناصر یاد شده و تکیه بر اتحاد و انسجام ملی و تاکید روزافزون بر اصالت فرهنگ و تربیت نسل جدید بر پایه ارزش های فرهنگ ملی و دینی مورد اشاره ، از به هدر رفتن این فرصت تاریخی برای احیای مجد و عظمت اسلام و ایران ممانعت بعمل آوریم زیرا امروز زمان انتخاب است و فردا بسیار دیر خواهد بود.