بررسی نقش اصناف در تولید و اشتغال

· اصناف با تامین یک سوم تولید ناخالص ملی و اشتغالزایی مستقیم برای ٦ میلیون نفر، بخش مهمی از اقتصاد ملی را برعهده دارند.

· نزدیک به 89 درصد از کل ارزش افزوده بخش بازرگانی از سوی اصناف تامین می شود .

· نقش موثر موثر و زیربنایی اصناف در رسیدن کشور به «رشد اقتصادی فقر زدا» و «کاهش ضریب جینی» قابل توجه است.

پژوهش خبری صدا وسیما: اصناف به دلیل ارتباط مستقیم با مردم، اهمیت ویژه ­ای در پویایی اقتصاد مردمی دارند. اصناف ایران در چارچوب قانون نظام صنفی تحت مدیریت کلان وزارت بازرگانی سابق و طی سنوات اخیر با برنامه ریزی و نظارت وزارت صنعت، معدن و تجارت با سیاست­ گذاری که ازسوی هیات عالی نظارت سازمان­ های صنفی که در عمل، هیات دولت در امور اصناف تلقی می ­گردد، متشکل از ۲۰ عضو که ۶ نفر وزرا هفت نفره هیات رئیسه اتاق اصناف ایران ، روسای اتاق بازرگانی ایران و اتاق تعاون ،دو نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و بقیه اعضا از مسئولین ارگان­ ها و نهادها فعالیت می ­نمایند. پژوهش حاضر نگاهی دارد به اهمیت و نقش اصناف در اقتصاد کشور و به ­ویژه تولید ناخالص­ ملی.

آمار و نحوه تفکیک واحدهای صنفی 

حدود هشت هزار و 64 اتحادیه مرتبط با واحدهای صنفی، در سراسر کشور مشغول به فعالیت هستند که هماهنگی بین آنها نیز از سوی 370 اتاق اصناف در سطح کشور صورت می ­گیرد. در این میان، اتاق اصناف ایران یک تشکل مرکزی محسوب می­ شود که پل ارتباطی میان اصناف، مردم و سایر نهادهای مصرفی و توزیعی است. همچنین حدود 3 میلیون واحد صنفی در فعالیت های نختلف وجود دارد که در ذیل به آنها اشاره شده است:

نقش اصناف در اشتغال

گستره اصناف در سطح کشور، باعث شده این بخش در بحث اشتغال نیز اثرگذار باشد. به طوریکه، اگر میانگین نیروی کار هر واحد صنفی را 5 / 2 نفر در نظر بگیریم، با احتساب واحدهای صنفی بدون جواز حدود 7 تا هفت و نیم میلیون نفر و با احتساب آمار رسمی حدود 6 میلیون نفر اشتغالزایی مستقیم، در واحدهای صنفی نیروی کار فعال وجود دارد که با احتساب خانواده ­های آنها، می­ توان گفت، در کشور جمعیتی حدود 25 میلیونی وابسته به اصناف هستند. این در حالی ­است که اصناف از هیچ­گونه امکانات و تسهیلات دولتی و بانکی استفاده نمی ­­کنند و اگر در طول حیات خود از تسهیلاتی به ­خصوص در بخش بانکی استفاده کرد ه­ ­اند، به واسطه سرمایه­ گذاری­ ها و پس­ اندازهایی بوده که توسط خود آنها در منابع بانکی ایجاد شده است. 

· نزدیک به 89 درصد از کل ارزش افزوده بخش بازرگانی از سوی اصناف تامین می شود و این قشرنقش موثر و زیربنایی در رسیدن کشور به «رشد اقتصادی فقرزدا» و «کاهش ضریب جینی» دارند.

· تعداد قابل توجهی از اصناف بویژه اصناف تولیدی در زنجیره تامین نیازهای واحدهای صنعتی و برخی واحدهای صنفی دیگر قرار دارند که کارکرد نامناسب آنها می تواند زنجیره های تأمین (از جمله قطعه سازان خودرو) را دچار اختلال کند.

· ایجاد هر فرصت شغلی در اصناف به مراتب ارزان تر و سهل تر بوده و این مهم برای روستاها از اهمیت بیشتری برخوردار است.

· اصناف، نقش قابل توجه و اثربخشی در شفاف و روان­سازی نظام توزیع و نظام قیمت­ گذاری و همچنین اصلاح و نوین ­سازی شبکه­ های توزیع دارند.   

· برنامه راهبردی اتاق اصناف

تشکل ها و واحدهای صنفی می‌توانند به ثبات اقتصادی کمک کنند. اتاق اصنافایران برنامه راهبردی «توانمندسازیاصنافو اعتمادسازی مردم» را در سال‌ جاری بر همین مبنا تنظیمکرده و تلاش دارد تا از یک سو با بازگرداندن بنگاه‌های کوچک اقتصادی به عرصه تولید با کیفیت و از سوی دیگر جلب اعتماد عمومی به تولیدات ایرانی متناسب با ذائقه مردم را در حوزه بازار و بنگاه‌های کوچک مورد توجه قرار دهد. 

کارشناسان معتقدند اصناف می­ توانند با هزینه ­ای بین 20 تا 100 میلیون تومان یک شغل ایجاد کنند. حدود 3 میلیون واحد صنفی که در کشور وجود دارد، نشان دهنده وجود پتاسیل عظیمی است که با توانمندسازی اصناف تولیدی با رویکرد رقابت­ پذیری، باید مورد توجه بیشتر قرارگیرد . با توجه به اینکه برنامه ­ریزی در راستای اجرای سیاست های کلان اقتصاد مقاومتی با تکیه برشفافیت و روان سازی نظام توزیع، ارتقا سطح خدمات رسانی به مردم ،کاهش هزینه های مبادلاتی از تولید تا مصرف و همچنین شناسایی مشکلات و موانع توسعه و ارتقا فعالیت های صنفی و تلاش و همکاری جهت رفع این موانع برای اتحادیه ها از جمله وظایف اتاق اصناف است، این امر اهمیت کار ایشان را در سال تولید و اشتغال دوچندان می­ کند. بسیاری از کشورهای جهان بیشترین اشتغال را در بنگاه­ های صنفی کوچک و متوسط ایجاد کرده ­اند و این امر حمایت همه­ جانبه مسئولین را می­ طلبد.

پژوهش خبری صدا وسیما//تینا صالحی