سالک ، زخم ماندگار پاییز در دامغان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان سمنان ، سالک یک بیماری انگلی تک یاخته ای است که پشه خاکی آن را به انسان منتقل و ایجاد زخم پوستی می کند.
در ایران سالانه بیش از 26 هزار نفر به 2 نوع سالک شهری و روستایی مبتلا می شوند.
سالکی که در دامغان شایع است ، از نوع روستایی است که به آن سالک مرطوب هم می گویند ، مخزن این بیماری موش صحرایی دم جارویی است و در اثر گزش پشه خاکی و سپس گزش انسان، بیماری به فرد مبتلا منتقل می شود.
ضایعه پوستی سالک بهبود یافته ولی جای زخم آن ماندگار است.
کانون بیماری سالک در استان سمنان روستاهای شرق و جنوب شهرستان دامغان است.

 

افزایش شمار مبتلایان به سالک در دامغان
بر اساس آمار شبکه بهداشت و درمان دامغان ، امسال بیش از 200 نفر از مردم این شهرستان که بیشتر در روستاهای جنوبی ساکن هستند ، به سالک مبتلا شدند ، 40 تا 50 نفر بیشتر از پارسال !
این درحالیست که رییس شبکه بهداشت و درمان دامغان خبر از مبارزه با بیماری سالک در 100 روستای این شهرستان را می دهد .
بهراد پورمحمدی می گوید : چهار مرحله طرح مبارزه با مخازن جوندگان در 100 روستا ، سمپاشی کوره ها ، توزیع لوسیون و نیز اطلاع رسانی مردم در 40 روستا و توزیع هزار کیلوگرم طعمه آغشته به سم برای از بین بردن جوندگان اجرا شده و بیش از هفت هزار خانوار روستایی در قالب طرح مبارزه با بیماری سالک ، آموزش دیدند.
با این حال چرا سالک در دامغان امسال رو به افزایش گذاشته است ؟

ورود ممنوع به تیم های لانه کوب
اولویت مبارزه با مخزن سالک، شعاع 500 متری محل سکونت مردم است، وسعتی که ممکن است در باغ، مزرعه یا ملک شخصی افراد باشد و این موضوع را به بزرگترین چالش مبارزه با سالک تبدیل کرده است .
بهراد پور محمدی مدیر شبکه بهداشت و درمان شهرستان دامغان می گوید: بر اساس قانون تیم های لانه کوب اجازه ندارند برای اتلاف موش ها وارد محوطه شخصی مسکونی یا باغ و مزرعه افراد شوند و بسیاری از روستاییان با همین دلیل ، اجازه لانه کوبی در ملک شخصی شان را نمی دهند.
پور محمدی افزود: این اتفاق باعث شده تعداد زیادی از موش های صحرایی که در این مکان ها لانه دارند به زندگی ادامه دهند و مخزن اصلی شیوع سالک باشند.
اما اینکه چرا برخی روستاییان به رغم دانستن لزوم لانه کوبی ، اجازه نمی دهند خانه موش ها در ملک شخصی شان تخریب شود را باید در برخی پرونده های قضایی جستجو کرد.
برخی روستاییان معتقدند سمومی که برای کشتن موش ها استفاده می شود بلای جان گوسفندانشان می شود .
نمونه ای از این موارد ، پرونده ای است که در آن یک دامدار مدعی شده سمی که برای لانه کوبی و طعمه گذاری موش ها استفاده شده باعث بیماری اسهالی گوسفندان و خسارت به دامداری وی شده است .
پرونده هایی از این دست است که پور محمدی مدیر شبکه بهداشت و درمان شهرستان دامغان هم وجود آنها را تایید و تاکید می کند : این مسائل روند طرح های پیشگیری از سالک را تحت تاثیر قرار داده است.

سفر ناآشنایان به روستاهای کانون سالک
علت دیگر شیوع سالک در دامغان ، سفر و اسکان شهری ها در روستاهای کانون این بیماری است ؛ سفر افرادی که با روش های در امان ماندن از سالک آشنا نیستند و خود را در معرض خطر ابتلا قرار می دهند.
 رییس شبکه بهداشت و درمان دامغان می گوید : 85 درصد افرادی که امسال سالک گرفتند ، اصلا ساکن روستاهای کانون بیماری نبودند بلکه افرادی هستند که در روستا خانه باغ دارند و یا برای شرکت در مراسم های خاص مذهبی و تفریحی به این روستاها آمده و اسکان یافتند.

 

آموزش برای مبارزه با پشه هایی که سالک می آورند
علاوه بر لانه کوبی ، برنامه های ده گردشی و بازدید از خانه روستاییان ، طرح دیگری است که برای پیشگیری از شیوع سالک در روستاهای دامغان اجرا می شود.
در این برنامه ها نحوه استفاده از پشه بندهای مخصوص سالک ، چگونگی نگهداری دام در محیط خانه های روستایی و رعایت بهداشت محیط به مردم آموزش داده می شود.
مریم آقامحمدی یکی از آموزش دهندگان است که می گوید : از آنجا که نمی توان سالک را ریشه کن کرد، آموزش های پیشگیری از ابتلا به سالک در روستاها به طور جدی پیگیری می شود.مثلا مهم است که دامداری در خانه شخصی افراد نباشد ولی با توجه به اینکه معیشت روستاییان به وجود دام بستگی دارد ، جدا کردن آغل گوسفندان از محل زندگی برخی از آنها سخت شده و این ساکنان را در معرض جدی نیش پشه و ابتلا به سالک قرار داده است.
با این حال ، کارهایی نریختن زباله ها و نخاله های ساختمانی در اطراف منازل، استفاده از پشه بندهای آغشته به سم که پنج سال کارکرد دارد ، نصب توری بر در و پنجره ها، استفاده از لباس های به طور کامل پوشیده با آستین بلند و شلوار بخصوص هنگام غروب و در طول شب، استفاده از پمادهای دور کننده حشرات و نگهداری نکردن از دام ها در نزدیکی محل سکونت ، تنها راه حل دور کردن پشه ها از ساکنان روستاها و در امان نگه داشتن آنها از پشه خاکی های ناقل سالک است.

 

گریز از درمان !
سالانه 60 میلیون تومان برای اجرای طرح های پیشگیری و درمان مبتلایان به سالک در دامغان اختصاص می یابد و همه برنامه های درمانی سالک شامل سرمادرمانی و تزریق آمپول گلوکانتیوم ، کاملا رایگان است ، برخی مبتلایان از اعلام ابتلا به سالک سرباز می زنند 
بر اساس اعلام شبکه بهداشت و درمان دامغان، امسال 35 درصد مراجعه کنندگان به مراکز درمانی صرفا با چند جلسه سرمادرمانی ، از بزرگ شدن زخم سالک آنها جلوگیری شد و نیازی به تزریق آمپول هم پیدا نکردند.
رییس شبکه بهداشت و درمان دامغان می گوید:50 درصد از مبتلایان به سالک با این رویکرد که تزریق آمپول عوارضی دارد برای درمان مراجعه نمی کنند و این خود باعث بزرگ شدن زخم سالک و نیاز حتمی به تزریق می شود.
وی افزود: در طرح بیماریابی خانه به خانه ، پس از شناسایی مبتلایان به آنها توضیح لازم درباره بی خطر بودن آمپول ها داده و بیان می شود اگر شخص بیمار دو هفته پس از ایجاد زخم به مراکز درمانی مراجعه کند ، مشکل وی  تنها با روش سرمادرمانی ، رفع می شود.
 
قانون برای دیگری، اجرا فقط با یکی
بر اساس ماده 55 قانون شهرداری ها و دهیاری ها ، وظیفه مبارزه با جوندگان ، حشرات ناقل بیماری و سگ های ولگرد با شهرداری ها و در روستاها با دهیاری هاست ، این درحالیست که دانشگاه علوم پزشکی سمنان با همکاری شبکه بهداشت و درمان شهرستان دامغان ، هر سال این طرح را اجرا می کند.
از سال 1378 که با اپیدمی بیماری سالک در دامغان، هزار نفر از مردم شهر و روستاهای این شهرستان به سالک مبتلا شدند، اجرای طرح های پیشگیرانه آغاز و پس از چند سال کنترل شد ولی هیچ گاه متوقف نشد .
سالک بیماری است که ریشه کن نمی شود ولی کنترل آن علاوه بر آموزش و حفاظت شخصی و محلی ، نیازمند همکاری بین بخشی فرمانداری ها ، بخشداری ها ، شهرداری ها و دهیاری ها ، دامپزشکی ، منابع طبیعی و آبخیزداری ، جهاد کشاورزی و شوراهای شهر روستاست.