شکاف بیش از پیش در غربالگری و تشخیص پوکی استخوان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، دکتر باقر لاریجانی با تبیین اینکه از آغاز همه گیری جهانی کووید-۱۹ در دسامبر ۲۰۱۹ تاکنون جهان با چالش بی سابقه‌ای روبرو بوده است افزود: همه گیری جهانی (پاندمی) کووید-۱۹ را تنها نمی‌توان به عنوان همه گیری یک بیماری عفونی در نظر گرفت. این همه گیری بر همه بخش‌های جامعه جهانی از جمله سلامت، اقتصاد، فرهنگ و سیاست تاثیر عمیق داشته است که تاثیر آن تا مدت‌ها ادامه خواهد داشت.
وی ادامه داد: تلاش‌های گسترده سال‌های اخیر برای کنترل و پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر نیز تا حدود زیادی تحت الشعاع این پاندمی قرار گرفته است. از یک طرف مبتلایان به بیماری‌های غیرواگیر در صورت ابتلا به بیماری کووید-۱۹ فرم‌های شدید‌تر بیماری را تجربه خواهند کرد و از طرف دیگر به دلیل اختلالاتی که در ارائه خدمات پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر رخ داده است، مرگ و ناتوانی ناشی از بیماری‌های غیرواگیر در دوران همه گیری افزایش چشم گیری داشته که انتظار می‌رود این تاثیر در دوران پس از کووید نیز ادامه داشته باشد.
نایب رئیس کمیته ملی پیشگیری و مدیریت بیماری‌های غیرواگیر با بیان اینکه نتایج یک پیمایش سریع که توسط سازمان جهانی بهداشت انجام شده است نشان داد که در بیش از ۷۵% کشور‌های جهان خدمات پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر بطور کامل یا تا حدودی دچار اختلال شده است خاطرنشان کرد: مراجعه نکردن بیماران برای دریافت خدمات سرپائی به دلیل ترس از ابتلا برای دریافت خدمات، کاهش نرخ بستری بیماران در بیمارستان‌ها به دلیل لغو اعمال جراحی الکتیو، شیفت تمام یا بخشی از زمان کار کارکنان بخش سلامت در برنامه‌های مبارزه با کووید ۱۹، محدودیت‌های منع رفت و آمد و اختلال در سامانه حمل و نقل عمومی و تعطیلی خدمات غربالگری مبتنی بر جمعیت از شایع‌ترین دلائل اختلال در خدمات بیماری‌های غیرواگیر هستند.
رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم مهمترین رویکرد‌هایی را که نظام‌های سلامت برای مقابله با این اختلالات اتخاذ کرده اند شامل تریاژ بیماران بر حسب اولویت‌های ارائه خدمات، ارائه خدمات از راه دور پزشکی (تله مدیسین) به جای خدمات حضوری، تغییر و واگذاری نقش‌ها و مسئولیت‌ها و راهکار‌های نوآورانه برای زنجیره تامین خدمات، دارو‌ها و تجهیزات مورد نیاز دانست و تصریح کرد: اختلال خدمات پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر در کشور نیز بخصوص در اوائل همه گیری چشمگیر بوده است که با گذشت زمان بخشی از این اختلال با اتخاذ رویکرد‌های مختلف جبران شده، ولی بخش‌هایی از آن کماکان دچار اختلال است.
دکتر لاریجانی در خصوص خدمات پیشگیری، تشخیص و درمان استئوپروز گفت: این مساله بهداشتی نیز همانند سایر بیماری‌های غیرواگیر در تمام جهان متاثر از پاندمی کووید-۱۹ بوده است و در حالی که شکاف بزرگی برای تشخیص و درمان استئوپروز حتی قبل از دوران همه گیری وجود داشته است، این شکاف در این دوران عمیق‌تر شده است.
وی ادامه داد: در یک مطالعه در بریتانیا نشان داده شده است که تعداد موارد خطر سنجی شکستگی با استفاده از ابزار فرکس در جهان در دوران پاندمی به کمتر از یک دوم در مقایسه با زمان مشابه قبل از هه گیری جهانی رسیده است که نشان دهنده اختلال شدید در دریافت خدمات معاینه و مشاوره است.
دکتر لاریجانی افزود: در مطالعه دیگری در شمال ایتالیا در یک مرکز درمانی نشان داده شده است که موارد انجام دانسیتومتری در دوران اوج همه گیری به کمتر از ۲۰% زمان مشابه رسیده و در مقاطعی حتی به صفر نزدیک شده است.
وی ادامه داد: انجمن‌ها و سازمان‌های بین المللی در تلاش برای پاسخ به سوالات و ابهامات فراوانی که در این حوزه وجود دارد اقدام به انتشار راهنما‌های بالینی برای ارائه خدمات مرتبط با درمان استئوپروز و پیشگیری از شکستگی کرده اند تا اختلال ایجاد شده تا حدودی جبران شود. اتخاذ سیاست‌ها و راهبرد‌های متناسب با شرایط همه گیری جهانی با هدف حفظ تامین خدمات ضروری تشخیص و درمان استئوپروز و پیشگیری از شکستگی از اولویت‌های فعلی کشور در این زمینه است.
نایب رییس کمیته ملی پیشگیری و کنترل بیماری‌های غیرواگیر با اشاره به عزم استوار وزارت بهداشت در کنترل بیماری‌های غیرواگیر، گفت: پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم با همکاری دفتر مدیریت بیماری‌های غیر واگیر وزارت بهداشت و دفتر آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت وزارت بهداشت هر ساله در هفته‌های منتهی به روز جهانی پوکی استخوان فعالیت‌هایی را به منظور کاهش بار این بیماری در کشور از جمله برگزاری وبینار و دوره‌های آموزشی تخصصی، برگزاری پویش، تهیه و توزیع کتابچه ها، پمفلت و پوستر آموزشی برای عموم انجام می‌دهد. این پژوهشگاه به عنوان یکی از اعضای فعال بنیاد بین المللی استئوپروز، خدمات جامعی را نیز به بیماران ارائه می‌دهد.
رئیس پژوهشگاه علوم غددو متابولیسم از برگزاری نشست تصویری (وبینار) پیشگیری و درمان استئوپروز پنجشنبه اول آبان خبر داد و گفت:مرکز تحقیقات استئوپروز پژوهشگاه طرح‌های مهمی همچون نظام ارائه خدمات یکپارچه شکستگی در قالب کلینیک‌های FLS با مشارکت وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، نظام ثبت داده‌های استئوپروز، مطالعه چند مرکزی استئوپروز ایرانیان (آیموس) را در دست دارد.