توقف متروی قم در ایستگاه بی تدبیری

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز قم؛ در بحبوحه خبر‌هایی که می‌گفت در حال کار است و دیگر خبر‌ها حاکی از توقف منوریل قم بود. یک خبر قمی‌ها را به تسهیل در رفت و آمد از این سر شهر به آن سرش خوشحال می‌کرد، و آن خبر کلنگ زنی طرح مترو بود. مترو قم یک سامانه قطار شهری زیرزمینی است که در ۳ خط طراحی شده که خط یک آن با برگزاری مناقصه ساخت، در بهمن سال ۱۳۸۹ آغاز شد.

شهریور ۹۲ بود که بالاخره دستگاه حفار TBM در مسیر تونل مترو در قسمت قلعه کامکار مستقر شد.

حفاری تونل مترو قم سال ۱۳۹۵ به پایان رسید و آماده سازی خط نخست مترو قم به طول ۱۴.۸ کیلومتر از قلعه کامکار تا مسجد مقدس جمکران با ۱۴ ایستگاه کار خود را آغاز کرد.

۹ سال برای رسیدن به خط A

امسال که ۹ سال از زمان آغاز به کار این طرح می‌گذرد، خبر‌هایی در راه است، خبر‌هایی که حاکی از تعطیلی مترو قم از ابتدای تابستان می‌دهد، این در حالیست که استاندارد سال ساخت یک چنین طرحی در کشور پنج سال است.

برای دانستن ماجرا ابتدا باید با مسئولان قطار شهری قم تماس می‌گرفتم، مدیرعامل سازمان آقای درویشی است که با من مصاحبه نکرد، اما مدیر روابط عمومی قطار شهری گفت: این طرح در حال اجراست.

این جمله مرا برای پیگیر نشدن قانع نکرد، این بار با یک منبع مطلع که نخواست نامی از او ببرم گفتگو کردم، او گفت: مترو قم از تیرماه امسال تعطیل است و کارگران آن به مرخصی اجباری رفته اند.

دوباره با آقای نادی، مدیر روابط عمومی قطار شهری تماس گرفتم، او این موضوع را دوباره تکذیب کرد و گفت می‌توانید برای بازدید از مترو تشریف بیاورید و خودتان از نزدیک روند کار را ببینید.

من پذیرفتم و قرار شد با مدیرانم بازدیدی از این طرح داشته باشیم که مدت‌ها بود پای هیچ خبرنگار به آن باز نشده بود، و این ممنوعیت‌ها هم از زمان فوت یک خانواده سه نفره در میدان کشاورز اعمال شده بود که به دلیل سست شدن زمین ناشی از حفاری ها، باریدن باران و نشست زمین یک زوج و فرزندشان را به کام خود برد.

معاون فنی و مهندسی سازمان قطار شهری میزبان ما بود تا در نبود مدیر عامل در مورد روال کار برای ما توضیح دهد.

آقای قاسمی از رو به راه بودن همه چیز می‌گفت، از خرید واگن ها، تجهیزات و مصالح برای ادامه کار، اما بازدید میدانی ما و تجربه حضور در طرح‌های مختلف چیز دیگری می‌گفت، به خصوص وقتی به دو سه کارگری که گماشته بودند تا هر طرف که ما هستیم همان جا مشغول کار باشند.

هنوز خیلی از اتفاقات با هم جور در نمی‌آمد، اینکه چرا پیمانکار بر سر کار نیست؟ اینکه چرا تنها سه نفر در این طرح عظیم مشغول کار هستند؟ اما پاسخ این بود، اگر صبح می‌آمدید حتما می‌دیدیدشان.

این پاسخ، سوالات را در ذهن من بیشتر و بیشتر می‌کرد، این بار خواستم با پیمانکار این طرح که حالا قرارگاه خاتم بود، گفتگو کنم، متاسفانه قرارگاه خاتم هم حاضر به مصاحبه نشد.

۶۰ میلیارد تومان بدهی قرارگاه در طرح مترو
‌
می‌ماند افراد مطلع که می‌توانستند راه گشا باشند، مترو قم قرار بود به گره گشایی از ترافیک شهری در خیابان‌ها و چهار راه‌ها کمک کند، اما حالا خودش تبدیل به گره دیگری شده است.

یکی از آن منبع‌هایی که نخواست نامش فاش شود، گفت: با تغییر مدیریت قطار شهری که این بار مستقیم از سوی استاندار قم انتخاب شد، همه معادلات به هم خورد، بودجه به طرح نرسید و خرید‌های اعتباری پیمانکار هم بیشتر و بیشتر شد به طوری که تاکنون بدهی قرارگاه خاتم الانبیا برای خرید مصالح مترو قم  ۶۰ میلیارد تومان شده.

بعد از این کمبود بودجه، تهاتر، تنها راه توافق  میان پیمانکار و کار فرما بود، یعنی دادن زمین و ملک به پیمانکار برای خرید مایحتاج طرح، پیمانی که در اسفند پارسال بنا نهاده شد، اما تا خرداد ماه امسال معطل ماند، و همین مسئله در کنار مقروض شدن پیمانکار و تورم‌های بسیار، قرارگاه را وادار به اعلام تعطیلی کرد، چیزی که انگار برای کسی اهمیتی نداشت.

این خبر‌ها به گوش نمایندگان شهر هم رسیده بود، و من این بار باید به سراغ آن‌ها می‌رفتم، آقای امیرآبادی می‌گفت: دو روز دیگر با حضور پیمانکار و کارفرما جلسه داریم آن موقع شما هم حاضر شوید.

در این جلسه آقای درستی مدیر عامل موسسه حرا که زیر نظر قرارگاه خاتم الانبیا فعالیت می‌کند، گفت: ملاک‌هایی که برای تامین بودجه به ما معرفی شده بعد از کار کارشناسی مشاعی از آب در آمده و تجربه قبلی از اینگونه ملک‌ها و مشکلات آن، سبب شده که دیگر زمین مشاعی را نپذیریم.

او به صراحت گفت: پول برای خرید شن و ماسه هم نداریم به همین خاطر پروژه تعطیل شده است.

اعتبار مورد نیاز این طرح در دو بخش تامین می‌شود، یکی در بخش کشوری که اعتبارات دولتی را دارد برای تامین تجهیزات و دیگری اعتبارات استانی که در سال جاری به صورت نقدی و غیر نقدی (املاک) تبدیل شده است.

حالا مشکل این است که در سال جاری تنها ۲۴ میلیارد تومان از ۱۳۰ میلیارد تومان به پیمانکار پرداخت شده، موضوعی که مهم‌ترین طرح عمرانی استان را به تعطیلی کشیده است.

نیاز ۱۰۰۰ میلیارد تومانی مترو به بودجه

آقای درستی می‌گفت: این طرح برای گذر از نخستین مرحله، به هزار میلیارد تومان بودجه نیاز دارد، رقمی که روز به روز کنتور می‌اندازد و بیشتر و بیشتر می‌شود.

در پایان این جلسه، آقای زاکانی، نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی گفت: تعیین تکلیف مبلغ ۳۴ میلیارد تومان از بدهی پیمانکار ظرف دو هفته آینده در یک گروه سه نفر متشکل از نماینده قطار شهری، قرارگاه خاتم، با نظارت یکی از اعضای شورای شهر، تعیین تکلیف می‌شود؛ همچنین قرار است بدهی‌های معوق (تاخیر در پرداخت) و تعیین تکلیف مالکیت tbm  و هفت ست قالب سگمنت، در یک هیئت سه نفر متشکل از نماینده پیمانکار، نماینده کارفرما و یک شخص بی طرف در ۱۵ روز آینده بررسی شود.

حالا یک ماه از آن جلسه گذشته، طرحی که تاکنون ۸ پیمانکار به خود دیده، اما هنوز هم کمیتش می‌لنگد، هم از نظر مالی و هم از نظر برنامه ریزی.

از این طرح‌های ناتمام شهر قم زیاد دارد، مثال همیشگی آن همان منوریل با ستون‌های استوارش در رودخانه قم است، طرح سه سطحه شهرک قائم، فرودگاه قم و بسیاری دیگری را هم می‌توان به آن اضافه کرد؛ و دود همه این‌ها به چشم مردمی می‌رود که سالهاست منتظر به بار نشستن طرح‌هایی هستند که بخشی از هزینه‌های بر باد رفته اش یا از جیبشان رفته یا از بیت المالشان.

سمیه حاجی احمدی_ خبرگزاری صدا و سیما_ قم