بحران احترام جدی است اگر..

به گزارش خبرگزاري صدا وسيما، با یک جستجوی ساده در شبکه‌های مجازی و کامنت‌ها نیز می‌توان انبوهی از واژه‌های سخیف، توهین آمیز، بی ادبانه و بی نزاکت را دید. این همه حاکی از پدیده‌ای است که جامعه شناسان و روانشناسان اجتماعی آن را "بحران احترام" می‌نامند.

علل بحران احترام
نتایج مطالعات یک تیم تحقیقاتی در دانشگاه هاروارد که پنج سال بیش از ده هزار دانش آموز و دانشجو را مورد مطالعه قرار داده اند نشان می‌دهد که اگر چه هیچ عامل واحدی مسؤول بروز بحران احترام نیست، اما ۶ عامل در بی اثر ماندن تقویت فضیلت احترام به طور خاص نقش دارند:

۱- رفتار غیر محترمانه با کودکان
بر اساس یک اصل ثابت شده، کودک تنها زمانی به خود و به دیگران احترام می‌گذارد که با او با احترام رفتار شده باشد.
پژوهشگران دریافته اند که رابطه گرم، محترمانه و دوستانه والدین با کودکان عنصر اصلی پرورش احترام است.

۲- زوال نزاکت
جامعه شاهد رواج الفاظ بی ادبانه، فحاشی، پرخاشگری و بددهنی افراد نسبت به یکدیگر است. در خیابان‌ها رانندگان به هم فحش می‌دهند، در ورزشگاه‌ها بدترین الفاظ نثار تیم مقابل می‌شود و پرخاشگری در همه جا به چشم می‌خورد. همه این‌ها روی کودکان و نوجوانان اثرگذار هستند.

۳- کمبود الگو‌های برجسته
سرمشق دادن یکی از بهترین روش‌ها برای آموزش و تربیت کودکان است. در سال‌های اخیر، اما بروز فساد و تقلب در سطوح مختلف از هنرمند و ورزشکار و هنرپیشگان تا مقامات دولتی موجب شده که بسیاری از الگو‌های رایج اعتبار خود را از دست بدهند و جامعه با کمبود الگو و سرمش مواجه شود.

۴- افزایش شیوه بیان مستهجن
استفاده سطحی و مبتذل از زبان در رسانه ها، پدید آمدن زبان نامناسب به ویژه در بین نوجوانان و به کارگیری الفاظ زشت در شبکه‌های اجتماعی حاکی از سقوط ارزش‌های اخلاقی در زبان است. یک تحقیق دانشگاهی در تهران نشان می‌دهد که ۸۹ درصد مدیران مدارس با فحاشی و الفاظ تحریک کننده نسبت به معلمان و سایر دانش آموزان مواجه هستند.

۵- نمایش قساوت، بی تربیتی و شهوت پرستی در رسانه‌ها
در دنیای امروز عاملی وجود دارد که هیچ نسلی از نوجوانان تاکنون با آن مواجه نبوده اند: رسانه‌های متعددی که پیوسته کودکان را با پیام‌هایی که درست نقطه مقابل احترام هستند مورد هجوم قرار می‌دهند.
فیلم‌ها و کارتون‌های کودکان پر از صحنه‌های خشن، زبان سخیف و ترانه‌های مبتذل است و در شبکه‌های اجتملاعی با انبوهی از تصاویر جنسی، خشن و ... مواجه هستیم.
تمام این حقایق روند مخربی را به ما نشان می‌دهند: کودکان و نوجوانان امروزی خیلی کمتر از نسل‌های گذشته به خودشان و دیگران احترام می‌گذارند. این امر موجب شده تا کودکان ما به سادگی الفاظ نامناسب و بی ادبانه را در زبانشان به کار گیرند.

پنج اقدام برای اصلاح کودک بی ادب و بد دهن

۱- رفتار بی ادبانه را مشخص کنیم:
اولین گام در رفع بی ادبی فرزندمان این است که رفتار‌های ناشایست را مشخص کنیم. بدین ترتیب که برای کودک روشن کنیم که کدام رفتار‌ها یا الفاظ ناشایست است تا او دیدگاه روشنی نسبت به مسئله پیدا کند.
توجه داشته باشید که تنها به رفتار بی ادبانه او اشاره کنید و به شخصیت او چیزی را نسبت ندهید. مثلاً «وقتی با تو صحبت می‌کنم گفتن اینکه "جوش نیار" یا "برو بابا" بی ادبانه است. تو نباید اینطور با من صحبت کنی».

۲- وقتی بی احترامی می‌کنند با آن‌ها درگیر نشویم:

مطالعات مربوط به رشد نشان می‌دهد که اگر کودکان متوجه شوند رفتار بی ادبانه شان در جلب توجه شما مؤثر بوده به احتمال زیاد آن رفتار را تکرار می‌کنند؛ بنابراین در زمان بروز رفتار بی ادبانه بی تفاوت باشید و هیچ واکنشی نشان ندهید. آه نکشید، شانه هایتان را بالا نیندازید یا غضبناک نگاه نکنید. اگر رفتار ادامه یافت از اتاق خارج شوید یا خودتان را به کار دیگری سرگرم کنید. اما بعداً در این باره رفتار متناسب را نشان دهید.

۳- در صورت تداوم بی ادبی عواقبی برای آن وضع کنید:

اگر پس از بیان مواضع تان رفتار بی ادبانه ادامه یافت عواقبی را برای آن در نظر بگیرید. عواقبی که برای بچه‌ها واضح و دارای زمان مشخص باشد و مستقیماً به رفتار غیر محترمانه مرتبط باشد؛ و نیز متناسب با سن کودک باشد. پس از تعیین تحت هیچ عنوان از موضع خود عقب نشینی نکنید.

نمونه‌هایی از این عواقب به این قرار است:
• قلک دشنام: قلکی را برای جریمه‌ی فرزندتان به ازای هر واژه‌ی بد یا رفتار نامناسب ایجاد کنید. در ازای هر حرف بد یا رفتار از او بخواهید مبلغی از پول تو جیبی اش را در قلک بیندازید. توجه داشته باشید که محتوای این قلک را برای سرگرمی یا خرید تنقلات استفاده نکنید و مثلاً برای پرداخت قبض‌ها از آن استفاده کنید.

• اخراج کردن: بچه‌های زیر ۷ سال را به هنگام حرف بی ادبانه یا رفتار بی نزاکت تا زمانی که رفتار یا زبانشان را اصلاح نکرده اند باید از جمع خارج شوند.
مطمئن شوید به جایی برود که نتوان توجهی را از کسی دریافت کند. مدت زمان این اخراج به ازاء هر سال سن یک دقیقه است. برخی از والدین محل خاصی را مثلاً یک صندلی رو به دیوار را به نام صندلی تفکر برای این کار اختصاص می‌دهند.

• محرومیت از روابط خانوادگی یا دوستان: در کودکان بالای ۱۰ سال می‌توان آن‌ها را از حضور در میهمانی‌ها یا دورهمی‌های دوستانه اش محروم کرد. برای چند ساعت، روز یا هفته.

• محرومیت از مکالمات تلفنی یا استفاده از تلویزیون و کامپیوتر: برای بچه‌های بین ۱۲ تا ۱۶ سال می‌توان از محرومیت تماس با دوستان، تماشای تلویزیون یا استفاده از کامپیوتر بهره گرفت.

• در خانه ماندن: اگر رفتار بی ادبانه به گستاخی، سرکشی و بی ادبی مطلق تبدیل شد می‌توان فرزند نوجوان تان را در خانه نگه دارید و از یک تا سه روز و از همه امکانات منزل به جز خواب و خوراک و بهداشت منع و محروم کنید.
این کار به خصوص در دوران نوجوانی بسیار موثر است. اجازه ندهید خودتان یا دیگر اعضای خانواده به سادگی مورد بی احترامی قرار بگیرند.

۴- جایگزین رفتار‌های نامناسب یا واژه‌ای سخیف را آموزش دهید:
در کنار این اقدامات لازم است که رفتار‌های جدید و محترمانه یا الفاظ مناسب جایگزین را به کودکتان بیاموزید. یادتان باشد که بچه‌ها رفتار جدید را از طریق تکرار می‌آموزند پس برای تغییر رفتار به آنان فرصت دهید. هر تغییر رفتار از یک هفته تا سه هفته طول می‌کشد.


۵- محترمانه رفتار کنید و رفتار محترمانه را تشویق کنید:

ساده‌ترین راه آموزش رفتار محترمانه به فرزندانمان این است که با او و دیگران محترمانه رفتار کنیم. در مقابل انجام کاری از او تشکر کنیم و به بچه‌ها سلام کنیم. با همسر خود رفتار محترمانه داشته باشیم و از ناسزا گفتن خودداری کنیم. همچنین فرزندمان را بابت رفتار و گفتار محترمانه و مؤدبانه اش تشویق کنیم.