راهکار‌های منظم کردن کودک

به گزارش گروه وبگردی خبرگزاری صدا و سيما، والدین به سه گروه تقسیم می‌شوند.

گروه اول مستبد و اقتدارطلب هستند و قوانین بی انعطاف وضع می‌کنند و اگر مقررات اجراء نشود خاطی را مجازات می‌کنند.

گروه دوم پدر و مادران آسان گیر که به کودک اجازه می‌دهند هر کاری را انجام دهد، زیرا آن‌ها معتقدند محدودیت به روان کودک آسیب می‌رساند.

گروه سوم پدر و مادر آگاه نام دارند که به اقتضاء سن و سال و شرایط فرزند، از او توقعاتی دارند که فرزند به راحتی از عهده انجام آن‌ها برمی آید و تحت این شرایط هماهنگی در خانه ایجاد می‌شود.

 

بیشتر بچه‌هایی که رغبتی به مرتب کردن اتاق و وسایل شان ندارند، یک دلیل مشترک دارند: آن‌ها فقط نمی‌خواهند این کار را انجام دهند، و بچه‌های زیادی هستند که در برابرمرتب و منظم بودن گهگاه مقاومت نشان می‌دهند. برای آن‌ها معمولا چیز‌های دیگری هیجان انگیز است، مثل تماشای تلویزیون یا ارتباط با دوستان.

 

 

 

برای ایجاد انضباط در خانواده سعی کنید روی حرف خود بایستید اگر در موارد استثنائی نقطه نظرتان را تغییر دادید بهتر است حتماً علت آن را به کودک بگويید. در برنامه‌های انضباطی اگر پدر و مادر با یکدیگر همسو نباشند و از نظرات یکدیگر حمایت نکنند با شکست روبه رو می‌شوند. اختلاف پدر و مادر هر چقدر هم که زیاد باشد، بهتر است که به طور خصوصی حرف بزنند، تا کودک متوجه نشود.

بیایید از زاویه دیگری به این قضیه نگاه کنیم؛ اگر شما قرار باشد انتخاب کنید که کاری مفرح و لذت بخش انجام دهید یا کاری که برای تان مثل یک وظیفه کسل کننده است، کدام را انتخاب می‌کنید؟

 

"اتاق دختر ۱۳ ساله ام خیلی وحشتناک است، انگار همین الان طوفان به آنجا زده! وقتی از او می‌خواهم تمیز و مرتبش کند، یا حرفم را نشنیده می‌گیرد یا عصبانی می‌شود و پرخاش می‌کند. " اگر این حرف‌ها برای شما هم آشناست، بدانید که تنها نیستید. خیلی‌ها از اتاق درهم ریخته و نامرتب بچه‌های شان که حتی نمی‌شود در آن قدم گذاشت شاکی هستند، لباس‌هایی که همه جا پراکنده اند و آشغال‌هایی که باید در سطل آشغال باشند، اما هر جایی هستند غیر از داخل سطل و ...، سر و کله زدن با بچه‌ای که اهمیتی به نظم و ترتیب فضای متعلق به خودش نمی‌دهد واقعا خسته کننده و طاقت فرساست. برای شما والدین، ایده‌هایی داریم که می‌توانند مفید باشند.

یک راه خوب برای مسئول کردن بچه‌ها نسبت به انجام کار‌های مربوط به اتاق و حیطه شان این است که پاداش یا امتیازی که قرار است به او بدهید را مشروط کنید به انجام کامل کاری که از او خواسته اید.

 

یک نکته مهم: اگر نامرتبی و شلختگی فرزندتان همراه با تغییرات رفتاری، افت تحصیلی و درگیری با همسالان بود و یا به طور کلی ضعف‌هایی در عملکردهایش دیدید، توصیه می‌کنیم به پزشک متخصص مراجعه کنید تا مطمئن شوید مشکل روحی و روانی خاصی ندارد. این مطلب درمورد بچه‌هایی است که معلوم شده بیماری یا اختلالی ندارند.

 

گاهی سرپیچی از مرتب کردن و منظم بودن بخشی از کشمکشی بزرگ‌تر و مداوم‌تر است، جدالی که در آن فرزند شما نه تنها انگیزه‌ای برای تمیز و مرتب بودن ندارد بلکه مایل است در برابر شما مقاومت نشان داده و کلا حرص شما را در بیاورد! هر چه بیشتر کنترلش کنید و وادارش نمایید کاری را که شما می‌گویید انجام دهد، او بیشتر نافرمانی کرده و سرسخت‌تر می‌شود. این اتفاق باعث می‌شود شما احساس ناتوانی و شکست کنید، عصبانی شوید، و به فکر فرو بروید:" ما به سختی کار می‌کنیم تا فرزندمان خانه‌ای امن و اتاقی مستقل برای خودش داشته باشد. کمترین کاری که می‌تواند بکند این است که فضای مربوط به خودش را مرتب و تمیز نگه دارد! " هر چند این روال، ناخوشایند و آزاردهنده است، اما شما نباید این رفتار را شخصی تلقی کنید یا به عبارتی به خودتان بگیرید. بیشتر بچه‌ها شلخته و نامرتب هستند، اما ربطی به خود شما یا شیوه تربیت و رفتارتان ندارد و همه چیز به خودشان برمی گردد.

 

 

یادتان باشد هروقت که امکان دارد، در اتاقش را ببندید و "بیخیال این قضیه شوید! "، این انتخابی کاملا منطقی است که پیش روی شماست، مخصوصا زمانی که رفتار‌های چالش برانگیز زیاد دیگری وجود دارد که باید درمورد آن‌ها روی فرزندتان کار کنید. گذشته از این ها، این شلختگی مال ِ اوست و اگر دوست دارد این مدلی زندگی کند بگذارید این کار را بکند. البته این شیوه همیشه هم موثر نیست! مخصوصا وقتی که اتاق تنها متعلق به او نیست و آن قدر کثیف است که ممکن است سلامتی اش تهدید شود، مانند یک عفونت یا یک بیماری مسری. اگر داشتن یک اتاق " تمیز "، جدالی است که " شما " باید در آن برنده شوید، در اینجا چند استراتژی برای تان داریم:

 

اول از همه، اگر اتاق فرزندتان آنقدر طوفان زده و کثیف و آشفته است که حتی نمی‌توانید قدم در آن بگذارید، خیلی خوب و موثر است که اتاق را به چهار بخش تقسیم کنید و از او بخواهید در زمان‌های مجزا روی هر بخش کار کند، یا روی هر آیتم جداگانه تمرکز کند؛ مثلا اول آشغال ها، بعد لباس ها، و سپس اسباب بازی‌ها و ...

 

تقسیم یک کار بزرگ به بخش‌های کوچک‌تر برای هر تیپ بچه‌ای مفید است. خودتان را جای فرزندتان بگذارید و از دید او نگاه کرده و فکر کنید: او ممکن است نداند از کجا شروع کند و با خود بگوید: "وای، من هیچ وقت نمی‌توانم این اتاق را مرتب کنم، چرا خودم را به زحمت بیاندازم؟ " بنابراین شما باید این کار را برایش راحت کنید و نشانش دهید که چطور با برداشتن قدم‌های کوچک شروع کند.

 

 نکته‌ای دیگری که باید مدنظرتان باشد این است که فقط کمکش کنید تا شروع کند. مخصوصا بچه‌های کوچک‌تر واقعا نیاز دارند تا برای شروع کمک شان کنید. هیچ اشکالی ندارد که ۱۵ تا ۳۰ دقیقه با او در اتاقش باشید و بسته به سنش نشانش دهید که چطور باید شروع کند تا کارش کامل شود. مثلا شاید لازم باشد به او یاد دهید لباس را از روی زمین بردارد، بررسی اش کند و بعد در کمد یا سبد لباس‌های کثیف بگذارد. خیلی مهم است که بچه‌ها دقیقا بدانند شما از آن‌ها چه می‌خواهید. خیلی وقت‌ها ما فکر می‌کنیم بچه‌ها می‌دانند چه باید بکنند، اما آن‌ها واقعا نمی‌دانند؛ و نیاز دارند مسیر کارشان به آن‌ها نشان داده شود، قبل از این که اقدام کنند. کمک برای شروع، این امکان را به شما می‌دهد که برای فرزندتان نقش الگو را داشته باشید، البته جوری که فقط برای شان روشن شود از آن‌ها چه می‌خواهید، نه این که در پایان ببینید " شما " اتاقش را برایش تمیز و جمع و جور کرده اید!

 

 

اگر فرزندتان آنقدر بزرگ و بالغ است که خودش این کار را انجام دهد، لطفا شما این کار را برایش نکنید. این که وارد اتاقش شوید و آن جا را برایش تمیز و مرتب کنید، واقعا به ضرر خود شماست و نتیجه‌ی معکوس می‌گیرید. چون به او نشان می‌دهید که فکر نمی‌کنید و انتظار ندارید او خودش بتواند از عهده اتاقش بربیاید و اگر سرپیچی کند و دربرابر تان مقاومت و لجبازی نشان دهد، شما تسلیم شده و خودتان دست به کار می‌شوید. حتی به او عملا اعلام می‌کنید که او مجبور نیست آن چه شما می‌خواهید انجام دهد و آن چه بر زبان می‌آورید با هدف و منظورتان تفاوت دارد. اشتباه نکنید، وقتی بچه‌ها این پیام را دریافت کنند، صلاحیت و اختیار شما به مخاطره می‌افتد. بله، مطمئنا اگر خودتان اتاقش را مرتب کنید ظاهرا راحت‌تر هستید، اما در بلند مدت منجر به بی انگیزه شدن فرزندتان در انجام امورمربوط به خودش یا احتمالا مسئولیت پذیری اش خواهد شد. قانون مبتنی بر تجربه این است که، وقتی فرزندتان دوران ابتدایی اش را می‌گذراند باید بتواند بیشتر امور مربوط به اتاقش را انجام دهد. شما فقط باید او را مسئول بدانید واین نکته را به او یادآوری کنید.

 

 یک راه خوب برای مسئول کردن بچه‌ها نسبت به انجام کار‌های مربوط به اتاق و حیطه شان این است که پاداش یا امتیازی که قرار است به او بدهید را مشروط کنید به انجام کامل کاری که از او خواسته اید؛ بنابراین اگر تصمیم گرفته اید امروز باید تمام لباس‌ها مرتب شوند، تا زمانی که این کار انجام نشده از کامپیوتر خبری نیست! برای فردا هم روی چیز دیگری کار کنید. ایده خوبی است که برای تمیز و مرتب کردن اتاق، یک برنامه هفتگی داشته باشید، این یعنی؛ برنامه تفریحی و آزاد آخر هفته شان شروع نخواهد شد مگر این که اتاقشان مرتب و تمیز باشد. آیا این شیوه واقعا تضمین می‌کند که فرزندتان دیگر برای همیشه اتاقش را مرتب نگه دارد؟ خیر! اما سیستم پاداش دهی مشروط، به او کمک خواهد کرد به مرور زمان رفتار‌های مطلوب را یاد بگیرد. به گفته جیمز لِمان:" شما می‌توانید یک اسب را به سمت آب هدایت کنید، اما نمی‌توانید وادارش کنید آب بخورد، ولی مطمئنا می‌توانید تشنه اش کنید! "