زمینه های شادی در زندگی

بسم الله الرحمن الرحیم

شاید تا به حال دست کم یک بار هیزم ها را آتش زده باشی و دیده باشی که در ابتدا چه دودی به پا می کنند. و هم دیده ای که هر چه دود بیشتر باشد روشنایی و نور بیشتری هم به دنبال خواهند داشت.
غم ها ٬ غصه ها و ناراحتی ها درست شبیه همان دود هیزم است ٬ آن ها را علامت نور و  روشنایی و گشایش و فرح بدان و با دیدن و آمدن آن ها در زندگی غمگین مباش ٬ بلکه گاه زمینه شادی و شادمانی تو را فراهم می کنند.

منبع؛ مثل شاخه های گیلاس( محمد رضا رنجبر) ٬ ص۲۸۹

( تمثیل؛ زندگی قرآنی)
بسم الله الرحمن الرحیم

گل را به هر رنگی می توان در آورد ٬ به شرط آن که با ساقه چیده شود و پس از تشنگی کامل آن را در ظرف آبرنگ فرو کنیم ٬ اینجاست که آبرنگ را به خود جذب کرده و به همان رنگ در می آید.
قرآن نیز ظرف آبرنگ است . هم آب است چون مایه حیات است و هم رنگ است چون رنگ خدایی است.
« وَ مَنْ أحْسَنُ مِنَاللهِ صِبْغَةً ؛ و از رنگ خدا زیباتر چیست ؟ » بقره/۱۳۸
 و ما هم وقتی می توانیم آیات این کتاب را با تمام وجود هضم کنیم که تشنه باشیم. یعنی خود را با آب های آلوده و گل آلودِ دیگر سیراب نکرده باشیم.
همان طور که اگر ساقه گل را که سیراب باشد در ظرف آب زمزم هم فرو کنی ٬‌نه تنها قطره ای نمی نوشد بلکه در همان آب می پوسد.

منبع؛ مثل شاخه های گیلاس( محمد رضا رنجبر) ٬ ص۲۷۹



( داستان ؛ اوج قساوت در زنده به گور کردن دختران )
بسم الله الرحمن الرحیم

قیس بن عاصم در ایام جاهلیت از اشراف و روسای قبائل بود. پس از ظهور اسلام ایمان آورد. وی در سنین پیری به منظور جست و جوی راه جبران خطاهای گذشته٬ به حضرت رسول اکرم(ص) رسید و گفت: در گذشته جهل٬ بسیاری از پدران را بر آن داشت که با دست خود دختران بی گناه خود را زنده به گور سازند. من دوازده دخترم را در جاهلیت به  فاصلهٔ نزدیک به هم زنده به گور کردم. سیزدهمین دخترم را زنم به دور از چشم من زایید و چنیین وانمود کرد که نوزاد مُرده به دنیا آمده ٬ اما در پنهانی او را نزد قوم خود فرستاد. سال ها گذشت تا روزی ناگهان از سفری بازگشتم٬ دختری خردسال را در خانه ام دیدم. چون شباهتی به فرزندانم داشت٬ به تردید افتادم و بالاخره دانستم او دختر من است. بی درنگ دختر را که زار زار می گریست٬ کشان کشان به نقطهٔ دوری بردم و از ناله های او متأثر نمی شدم و زنده به گورش کردم. وقتی عاصم به عمل پلید خودش اعتراف می کرد٬چشمان پیامبر خدا(ص) پر از اشک شد و فرمود:« مَنْ لا یَرْحَمُ لا یُرْحَمُ؛ هر که رحم نداشته باشد٬ بر او رحم نخواهد شد»البته عده ای نیز نوزادان دختر را می خریدند و از مرگ نجات می دادند. از آن جمله صعصعة بن ناجیه٬ جد فرزدق شاعر است. او به رسول خدا(ص) گفت: ۳۶۰ دختر را از این راه نجات داده ام. پیامبر خدا(ص) در چنین شرایطی که بدترین اهانت ها و اذیت ها به دختران و زنان می شد٬ چنین سیره و سنتی را پایه گذاری کردند

منبع : //  تفسیر نمونه ٬ ج۱۱ ٬ ص۲۷۳   //  یکصد موضوع ٬‌پانصد داستان ج۱ ٬ص۱۸۸  //  اسدالغابة فی معرفة الصحابة ٬ ج ۲ ٬ ص۴۰۴

محبت زنان و کودکان( حبیب الله فرحزاد) ص ۲۵

 

( داستان ؛ اهل محبت بودن طرفداران حضرت علی (ع)  )
بسم الله الرحمن الرحیم

در تاریخ آمده است: چند نفر به محضر پیامبر خدا آمدند و گفتند ما از این کارها( زنده به گورکردن دختران) کرده ایم. یکی از آن ها هم همین دومی بوده است از اول هم خشن بود. ابن ابی الحدید معتزلی می گوید: من نمی دانم چه سرّی است که طرفداران حضرت امیر(ع) اهل محبت و عاطفه و احساس هستند٬ ولی طرفداران دومی خشن اند. شما الان هم که مدینه می روید٬ در اطراف قبر پیامبر(ص)٬ خشونت آن ها را مشاهده می کنید. اما امیرالمؤمنین(ع) به قاتل خودش٬ ابن ملجم هم ترحّم می کند٬چون اسیر است.

منبع؛ محبت زنان و کودکان( حبیب الله فرحزاد) ص۲۴

 

( داستان ؛ دعا برای نجات از عذاب قیامت )
بسم الله الرحمن الرحیم

شخصی زمان پیامبر(ص)مسجد آمده بود که نماز بخواند ٬پیامبر(ص)راجع به قیامت و عذاب صحبت می کرد. این شخص خیلی ترسید ٬ بعد ازآنکه نمازش تمام شد ٬دستهایش را بلند کرد وگفت:خدایا من طاقت عذاب وآتش را ندارم٬تقاضا می کنم هر خلافی که کردم و هر گناهی که انجام دادم٬ نگذار کار من به برزخ و قبر بکشد٬ در همین دنیا هر بلایی می خواهی سر من بیاوری بیاور٬مریضی می خواهی بدهی ٬فقر می خواهی بدهی٬ گرفتاری می خواهی بدهی بده.به خانه آمد مریض شد و به بستر افتاد٬ پیغمبر(ص) به ملاقاتش آمد٬فرمود:تو که خوب بودی٬ دیروز مسجد بودی٬چه شد که مریض شدی؟عرض کرد:یا رسول الله  !خودم دعا کردم واز خدا خواستم گناهانم را در همین دنیا با مریضی و سختی ببخشد تا کار به قیامت نکشد٬حضرت فرمود:بد کاری کردی٬ چرا این چنین دعا کردی؟ مگر نعوذبالله خدا بخیل است که تو گفتی آنجا من را عذاب نکن و به جایش در دنیا مریضم کن. می بایست در دعا به پیروی از قران بگویی:«ربنا اتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخرة حسنه و قنا عذاب النار»آنگاه پیامبر(ص) برای او دعا  کرد و او از بیماری نجات یافت.

قران کریم دستور می دهد که بگو خدایا! من طاقت عذاب ندارم و طاقت فشار قبر ندارم٬گناهانم را ببخش«ربنا لا تؤاخذنا ان نسینا» ما یک چیزهایی را فراموش کردیم ما را مؤاخذه نکن «اواخطأنا»اگر خطا کردیم«ربنا و لا تحمل علینا اصرا»بار سنگین روی گردنمان نگذار «ربنا و لا تحملنا ما لا طاقة لنا به»چیزی که ما طاقتش را نداریم مثل مریضی٬ سختی٬ فقر و گرفتاری به ما نده٬«واعف عنا»ببخش٬ «واغفر لنا»نادیده بگیر٬«و ارحمنا»به ما رحم کن.

منبع؛ بقره/۲۰۱  // داستان های صاحبدلان ٬ج۲ ٬ص ۱۸۳  // بقره/۲۸۶

سخنرانی های استاد رفیعی( ویژه خانواده ها)ج۲ ٬ ص۴۸

 

( حدیث؛ محبت کردن نشانهٔ بلوغ فکری)
بسم الله الرحمن الرحیم

حضرت داوود(ع) وقتی خواست فرزندش٬ حضرت سلیمان (ع) را بیازماید و رشد و بلوغ فکری او را بسنجد پرسید:« اَیُّ شَیءٍ أَحْلي؟؛ شیرین ترین چیزها چیست؟» سلیمان در پاسخ گفت:« اَلْمَحَبَّةُ هِیَ رَوْحُ اللهِ بَیْنَ عِبادِهِ؛ محبت که آسایش خدا میان بندگان اوست.» و داوود(ع) از این پاسخ شادمان شد و تبسم بر لبانش نقش بست.

منبع؛ دوستی در قرآن و حدیث ٬ ص ۳۸ ٬ ح ۳۸ ٬ به نقل از جامع الاحادیث قمی ٬ ص ۱۹۳ 

محبت زنان و کودکان( حبیب الله فرحزاد) ص۱۶

 

( آیه؛ دعا برای خانواده)
بسم الله الرحمن الرحیم

« وَ الَّذينَ يَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقينَ إِماماً ؛ و آنان كه مى‏گويند: پروردگارا! ما را از سوى همسران و فرزندانمان خوشدلى و خوشحالى بخش، و ما را پيشواى پرهيزكاران قرار ده »   فرقان/۷۴

تفسیر نور؛

نكته‏ها:
ايمان بايد بر اساس آگاهى وبصيرت باشد. در قرآن مى‏خوانيم: «وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا» يعنى مؤمنان خردمند، ابتدا در آفرينش آسمان‏ها و زمين فكر مى‏كنند، سپس اقرار مى‏نمايند كه پروردگارا! تو اينها را بيهوده نيافريدى. در اين آيه نيز مى‏فرمايد: مؤمنان، چشم وگوش بسته عبادت نمى‏كنند.
پيام‏ها:
1- تعبّد وبصيرت، از اوصاف عباد الرّحمن است. إِذا ذُكِّرُوا ... لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْها صُمًّا وَ عُمْياناً بندگان رحمن، آگاهانه به سراغ دين مى‏روند.
2- انسان در برابر همسر و فرزند و نسل خود متعهّد است و بايد براى عاقبت نيكوى آنها تلاش و دعا كند. رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا ...
3- در تربيت علاوه بر علم وتلاش بايد از خدا نيز كمك خواست. رَبَّنا هَبْ لَنا...
4- فرزند صالح، نور چشم است. «قُرَّةَ أَعْيُنٍ»
5- تشكيل خانواده وداشتن همسر و فرزند و دعا براى بدست آوردن آنها، مورد توجّه اسلام است. رَبَّنا هَبْ لَنا ...
6- در دست گرفتن مديريّت جامعه، آرزوى عبادالرحمن است، زيرا عهده‏دار شدن امامت و رهبرى متّقين، ارزش است. «وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماماً»
7- در دعا به حداقل اكتفا نكنيد، بلند همّت باشيد. «وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماماً» (خدايا ما را در رسيدن به كمال، رهبر متّقين قرار ده، نه آنكه تنها از متّقين باشيم)
8- بندگان خدا، وحدت هدف و وحدت كلمه دارند. «إِماماً» و نفرمود:/ «ائمة».

(ممكن است كلمه «امام» به جاى «ائمة»، رمز آن باشد كه در جامعه اسلامى رهبر بايد يك نفر باشد)

منبع؛ نرم افزار جامع التفاسیر٬ ترجمه انصاریان ٬ تفسیر نور

 

تفسير نمونه؛
يازدهمين ويژگى اين مؤمنان راستين آن است كه توجه خاصى به تربيت فرزند و خانواده خويش دارند و براى خود در برابر آنها مسئوليت فوق العاده‏اى قائلند" آنها پيوسته از درگاه خدا مى‏خواهند و مى‏گويند پروردگارا از همسران و فرزندان ما كسانى قرار ده كه مايه روشنى چشم ما گردد"! (وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ‏).
بديهى است منظور اين نيست كه تنها در گوشه‏اى بنشينند و دعا كنند، بلكه دعا دليل شوق و عشق درونيشان بر اين امر است، و رمز تلاش و كوشش.
مسلما چنين افرادى آنچه در توان دارند در تربيت فرزندان و همسران و آشنايى آنها به اصول و فروع اسلام و راههاى حق و عدالت، فروگذار نمى‏كنند و در آنجا كه دستشان نمى‏رسد دست به دامن لطف پروردگار مى‏زنند و دعا مى‏كنند اصولا هر دعاى صحيحى بايد اين گونه باشد، به مقدار توانايى تلاش كردن و خارج از مرز توانايى دعا نمودن.
" قرة عين" معادل نور چشم است كه در فارسى مى‏گوئيم، كنايه از كسى كه مايه سرور و خوشحالى است اين تعبير در اصل از كلمه قر (بر وزن حر) گرفته شده كه به معنى سردى و خنكى است، و از آنجا كه معروف است (و بسيارى از مفسران به آن تصريح كرده‏اند) اشگ شوق همواره خنك، و اشكهاى غم و اندوه داغ و سوزان است، لذا قرة عين به معنى چيزى است كه
مايه خنك شدن چشم انسان مى‏شود، يعنى اشك شوق از ديدگان او فرو مى‏ريزد، و اين كنايه زيبايى است از سرور و شادمانى‏.
مساله تربيت فرزند و راهنمايى همسر، و وظيفه پدران و مادران در برابر كودكان خود از مهمترين مسائلى است كه قرآن روى آن تكيه كرده و به خواست خدا شرح آن را ذيل آيه 6 سوره تحريم بيان خواهيم كرد.
و بالآخره دوازدهمين وصف برجسته اين بندگان خالص خدا كه از يك نظر مهمترين اين اوصاف است اينكه آنها هرگز به اين قانع نيستند كه خود راه حق را بسپرند بلكه همتشان آن چنان والا است كه مى‏خواهند امام و پيشواى جمعيت مؤمنان باشند و ديگران را نيز به اين راه دعوت كنند.
آنها چون زاهدان گوشه‏گير و منزوى، تنها گليم خويش را از آب بيرون نمى‏كشند، بلكه سعيشان اين است كه بگيرند غريق را! لذا در پايان آيه مى‏فرمايد: آنها كسانى هستند كه مى‏گويند:" پروردگارا ما را امام و پيشواى پرهيزگاران قرار ده" (وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماماً).
باز توجه به اين نكته لازم است كه آنها فقط دعا نمى‏كنند كه تكيه بر جاى بزرگان به گزاف زنند بلكه اسباب بزرگى و امامت را آن چنان فراهم مى‏كنند كه صفات شايسته يك پيشواى راستين در آنها جمع باشد، و اين كارى است بسيار مشكل با شرائطى سخت و سنگين.
حتما فراموش نكرده‏ايم كه اين آيات صفات همه مؤمنان را بيان نمى‏كند بلكه اوصاف گروه ممتاز مؤمنان را كه در صف مقدم قرار دارند تحت عنوان" عباد الرحمن" شرح مى‏دهد، آرى آنها بندگان خاص رحمانند، و همانگونه كه رحمت عام خدا همگان را فرا مى‏گيرد، رحمت اين بندگان خدا نيز از جهاتى عام است، علم و فكر و بيان و قلم و مال و قدرتشان پيوسته در مسير هدايت خلق خدا كار مى‏كند.
آنها الگوها و اسوه‏هاى جامعه انسانى هستند.
آنها سرمشقهايى براى پرهيزگاران محسوب مى‏شوند.
آنها به چراغهاى راهنمايى در درياها و صحراها مى‏مانند كه گم گشتگان را به سوى خود مى‏خوانند و از فرو غلتيدن در گرداب، و افتادن در پرتگاهها رهايى مى‏بخشند.
در روايات متعددى مى‏خوانيم كه اين آيه درباره على ع و ائمه اهل بيت ع وارد شده، و يا در روايت ديگرى از امام صادق ع مى‏خوانيم كه:" منظور از اين آيه مائيم".
بدون ترديد ائمه اهل بيت ع از روشنترين مصداقهاى آيه مى‏باشند، اما اين مانع از گسترش مفهوم آيه نخواهد بود كه مؤمنان ديگر نيز هر كدام در شعاعهاى مختلف امام و پيشواى ديگران باشند.
بعضى از مفسران از اين آيه چنين استفاده كرده‏اند كه تقاضاى رياست معنوى و روحانى و الهى نه تنها مذموم نيست، بلكه مطلوب و مرغوب نيز مى‏باشد.
ضمنا بايد توجه داشت كه واژه" امام" هر چند مفرد است گاه به معنى جمع مى‏آيد و در آيه مورد بحث چنين است.

 

برگزيده تفسير نمونه ؛
(آيه 74)- يازدهمين ويژگى اين مؤمنان راستين آن است كه توجه خاصى به تربيت فرزند و خانواده خويش دارند و براى خود در برابر آنها مسؤوليت فوق‏العاده‏اى قائلند «و آنها پيوسته (از درگاه خدا مى‏خواهند و) مى‏گويند:
پروردگارا! از همسران و فرزندان ما كسانى قرار ده كه مايه روشنى چشم ما گردند»! (وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ).
بديهى است منظور اين نيست كه تنها در گوشه‏اى بنشينند و دعا كنند، بلكه دعا دليل شوق و عشق درونيشان بر اين امر است، و رمز تلاش و كوشش.
و بالاخره دوازدهمين وصف برجسته اين بندگان خالص خدا كه از يك نظر مهمترين اين اوصاف است اين كه آنها هرگز به اين قانع نيستند كه خود راه حق را بسپرند بلكه همّتشان آن چنان والاست كه مى‏خواهند امام و پيشواى جمعيت مؤمنان باشند و ديگران را نيز به اين راه دعوت كنند.
آنها چون زاهدان گوشه گير و منزوى، تنها گليم خويش را از آب بيرون نمى‏كشند، بلكه سعيشان اين است كه بگيرند غريق را! لذا در پايان آيه مى‏فرمايد: آنها كسانى هستند كه مى‏گويند: «پروردگارا! ما را امام و پيشواى پرهيزكاران قرار ده» (وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماماً).
آرى! آنها بندگان خاص رحمانند، و همان گونه كه رحمت عام خدا همگان را فرا مى‏گيرد، رحمت اين بندگان خدا نيز از جهاتى عام است، علم و فكر و بيان و قلم و مال و قدرتشان پيوسته در مسير هدايت خلق خدا كار مى‏كند. آنها سر مشقهايى براى پرهيز كاران محسوب مى‏شوند.

 

تفسير قرآن مهر ؛
نكته‏ها و اشاره‏ها:
1. بندگان خاص خدا، داراى آرزوهاى بلند و همّتى عالى هستند. آنان در مورد خانواده و رهبرى جامعه‏ى خويش نقشه‏هاى عالى مطرح مى‏كنند و نه تنها خود در اين راه مى‏كوشند، بلكه در دعاهاى خود از خدا مى‏خواهند كه آنان را در اين موارد يارى رساند.
2. بديهى است كه مقدمه‏ى درخواست همسران و فرزندان نيكويى كه نور چشم انسان و مايه‏ى افتخار جامعه باشند، آن است كه افراد در تربيت خانواده‏ى خويش همّت گمارند و آنها را با معارف عالى اسلام و قرآن آشنا سازند تا زمينه‏ى استجابت دعاى خود را فراهم آورند.
3. «قُرة اعيُن» در اصل به معناى سردى و خنكى چشم است و در اين جا كنايه از كسى است كه مايه‏ى سرور انسان شود. معادل فارسى اين عبارت نور چشم يا چشم روشنى است.
4. بندگان خاص خدا در مورد رهبرى جامعه‏ى اسلامى طرح‏هاى بلندى دارند و از خدا مى‏خواهند كه آنان را پيشواى پارسايان قرار دهد.
بديهى است كه مقدمه‏ى اين درخواست آن است كه اسباب و لوازم‏ پيشوايى را در خود فراهم و خود را الگوى جامعه سازند تا بتوانند هم خود هدايت شوند و هم ديگران را راه‏نمايى كنند.
5. در برخى احاديث از اهل بيت عليهم السلام روايت شده كه اين آيه (و امامت مطرح شده در آن) در مورد امام على عليه السلام يا امامان بعد از اوست.
البته مقصود اين گونه احاديث بيان مصداق كامل آيه است، و گرنه بندگان خاص خدا و امامت آنها منحصر در امامان اهل بيت عليهم السلام نيست، و شامل هر انسان شايسته‏اى كه به مقام بندگى خاص خدا برسد مى‏شود.
البته روشن است كه هر كس به اندازه‏ى شعاع وجودى خود مى‏تواند پيشوايى برخى از مردم را در جهتى خاص به عهده گيرد.
6. پيشوايى مردم براى خدمت به آنان مطلوب است، اما اين پيشوايى هنگامى نيكوست كه منصبى الهى باشد و مردم افرادى باتقوا و خودنگه‏دار باشند، چراكه رهبرى غير الهى غالباً قدرت‏طلبى و فساد به دنبال دارد و مردم بى‏تقوا براى رهبر خود مشكل‏آفرين و پرزحمت هستند.
آموزه‏ها و پيام‏ها:
1. در مورد خانواده، نسل آينده و رهبرى جامعه‏ى اسلامى دعا كنيد.
2. در مورد خانواده، آيندگان و رهبرى مردم، طرح‏ها و آرزوهاى بلند داشته باشيد.
3. تقاضاى رياست معنوى و امامت الهى بر پارسايان، مذموم نيست، بلكه مطلوب است (چراكه اين عشق به خدمت است نه تشنگى قدرت).