نوجوانی و دگرگونی های شخصیتی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خوزستان ،  خانم مهرنوش قنبری، روانشناس، اصلی‌ترین ویژگی‌های دوره نوجوانی را تغییرات جسمی ، تغییرات شناختی ، جستجوی هویت ، خود مرکزیت ، تصور آسیب ناپذیری خود ، پادشاهان ذهنی شدن همسالان و کاهش علاقه به درس عنوان کرد . 

خانم قنبری می گوید : شاید اولین تغییری که در دختر نوجوانتان ببینید، تغییرات جسمی است که در اثر تغییر و تحولات هورمونی در بدن او رخ می‌دهد. دخترتان ظاهری زنانه پیدا می‌کند، اما رفتارهایش گاهی هنوز کودکانه است. شاید یکی از بزرگترین وظایف مادرانه شما آگاهی دادن و صحبت کردن با دخترتان در مورد تغییرات جسمی او باشد. در مورد پسران هم این وظیفه، به عهده پدران است.

این روانشناس اضافه کرد : هوش نوجوان در این دوره حالت انتزاعی دارد. می‌تواند قواعد و قضایای منطقی را درک کند و قدرت استدلال کردن دارد؛ بنابراین گاهی ممکن است با شما بحث کند و شما و افکار و عقایدتان را به چالش بکشد. حتی در مورد افکار خودش هم شک دارد. دیگرخواسته‌های شما را به راحتی نمی‌پذیرد، بلکه بایدبرایش دلیل بیاورید و استدلال کنید. این همه شک و بحث و تردید برای مقابله و دعوا با شما نیست، بلکه می‌خواهد همه چیز را از اول و بر اساس استدلال و منطق خودش بازسازی کند.

وی گفت : یکی از ویژگی‌های نوجوانی به دنبال هویت گشتن و رسیدن به پاسخ سوال «من کیستم؟» است. او به دنبال کسب شناخت از خودش در همه ابعاد زندگی است. تلاش می‌کند به یک من مستقل دست یابد. خلاصه کلام اینکه می‌خواهد خودش را تعریف کند.

قنبری با اشاره به خود مرکزیت پنداری نوجوانان ادامه داد : اکثر نوجوانان در دوران بلوغ تصور می‌کنند زیر ذره بین دیگران مخصوصا همسن و سال‌های خودشان هستند و به همین دلیل وقت زیادی را صرف تفکر در مورد خصوصیات ظاهری خود می‌کنند و زمان زیادی را روبروی آینه می‌گذرانند. دختران فکر می‌کند هنگام رفتن به مهمانی همه به او نگاه می‌کنند و اگر یک لکه کوچک روی لباسش باشد همه متوجه خواهند شد!

این روانشاس می گوید: تصور آسیب ناپذیری خود از دیگر تغییرات دوران نوجوانی است و نوجوانان در این سن فکر می‌کنند اتفاقات بد فقط برای دیگران می‌افتد و فقط دیگران آسیب می‌بینند. آن‌ها به اندازه کافی عاقل هستند و به خوبی می‌توانند از مشکلات بگریزند. این توهم می‌تواند پایه خطرات و انحرافات بسیاری در دختر نوجوان شما باشد. مثلا «اگر سوار ماشین یک غریبه هم باشم برای من هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. من می‌دونم چطوری باید رفتار کنم.»

قنبری ادامه داد : در این سنین دوستان و همسالان برای فرد اهمیت زیادی پیدا می‌کنند و برای پذیرفته شدن و تعلق داشتن به همسالان خود، همنوایی و شبیه شدن با آن‌ها را انتخاب می‌کنند، به طوری که بودن در میان همسالان و تشابه با آنان به یک نیاز اساسی در دوران نوجوانی تبدیل می‌شود. نگران نباشید! بودن در گروه همسالان و اهمیت و نفوذ همسالان برای دختر یا پسر شما، یک ویژگی طبیعی دوران نوجوانی است. نوجوان با بودن در گروه همسالانش، احساس استقلال را خواهد آموخت.

 

وی کاهش علاقه به درس را از دیگر نشانه های نوجوانی دانست و گفت : معمولا اکثر نوجوانان با افت تحصیلی روبرو می‌شوند. یکی از اصلی‌ترین دلایل این افت تحصیلی ورود فعالیت‌ها و موقعیت‌های جدید به زندگی است. باید در کنار او باشید. به او کمک کنید تا استعداد و علائق تحصیلی و توانایی‌های خود را بشناسد.

 

خانم قنبری در ادامه، درباره چگونگی ارتباط با نوجوانان برایمان می‌گوید: مهمترین اصل در برخورد با یک نوجوان، حفظ ارتباط با نوجوان است؛ لذا با تهدید، تحقیر و اتهام زدن، این ارتباط را قطع نکنید و تحت هیچ شرایطی آمرانه و مستبدانه با نوجوان برخورد نکنید، زیرا نوجوان بواسطه ویژگی‌های رشدی دوره بلوغ در برابر برخورد‌های خشن، آمرانه و مستبدانه، واکنش نشان می‌دهد و خود را یک فرد برخوردار از عقل، شعور و قدرت انتخاب می‌بیند؛

بنابراین بهترین راه حل این است که والدین، در مورد قوانین خانواده و عرف اجتماع با نوجوان به آرامی صحبت کنند و بدون آنکه نوجوان را مجبور به پذیرش یا اطاعت کنند، نظر خود را ارائه دهند و دلایل او را نیز در مورد این قوانین بشنوند.

او گفت : دستور دادن به نوجوان، بدون در نظر گرفتن حق انتخاب او و شنیدن نظراتش، باعث شروع یک بازی خطرناک از جانب نوجوان برای ابراز وجود و اثبات خود به خانواده می‌شود؛ بی آنکه به عاقبت آن فکر کند؛ و با رفتار‌های تکانشی به والدین پاسخ می‌دهند.

 

رعایت احترام، پذیرش بی قید و شرط، گفتگوی دوستانه متناسب با روحیات و ویژگی‌های دوره بلوغ و نوجوانی و به دور از هر گونه توهین، تحقیر و اتهام، تنها چیزی است که می‌تواند والدین یک نوجوان را، به نتیجه برساند

خانم قنبری در ادامه در مورد تکنیک‌های رفتار با نوجوانان می‌گوید: راز داری نیز یکی از عواملی است که می‌تواند اعتماد نوجوان را بر والدین تقویت کند.

 

والدین ضروری است بکوشند که رازدار خوبی برای فرزندان شان باشند و حرف‌های آن‌ها را خواسته یا ناخواسته در جمع مطرح نکنند، و اگر عدم اطمینان و اعتماد در نوجوان شکل گیرد؛ اوحرف هایش را به دیگرانی که شاید به دلسوزی و با تجربگی و آگاهی شما نباشند؛ خواهد زد و چه بسا راهنمایی نادرستی انجام شود و باعث معضلات بیشماری گردد.

قنبری ادامه داد : علت اصلی پنهان کاری جوانان، عدم پذیرش بسیاری از امور از سوی والدین است. در این حالت احساس ترس نسبت به واکنش والدینش پیدا می‌کندو نمی‌تواند به والدین خود اعتماد کند و مسائل خود را با آن‌ها در میان گذارد.

 

 

به خصوص در مورد مسائل مربوط به بلوغ، وضعیتی محدودتر در خانواده‌ها حاکم است. والدین بایستی بانهادینه کردن ارزش‌های اخلاقی در نوجوانان از بروز انحرافات اخلاقی و رفتار‌هایی خارج از استاندارد ارزشی خانواده و همچنین جامعه جلوگیری به عمل اورند.