جاذبه های گردشگری اردبیل ( قسمت یازدهم، تالاب ها)

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز اردبیل؛ بیش از ۵۲ هزار هکتار عرصه تالابی در استان اردبیل وجود دارد که همه ساله میزبان پرندگان مهاجر هستند.

تالاب‌های استان اردبیل در مسیر کوچ هزاران قطعه پرنده مهاجر از مناطق سردسیر سیبری به مناطق گرم جنوب، مناطق امنی هستند که با تلاش محیط بانان و همکاری مردم برای زمستان‌گذرانی این مهاجران فراهم شده است.
تالاب‌های دریاچه میل مغان و کشت و صنعت پارس‌آباد، تالاب توپراق کندی، سد گیلارلو، سد سبلان، سد ملااحمد، شورابیل، نئور، سد یامچی و پته‌خور از جمله مکان‌هایی هستند که پاییز و زمستان هر سال میزبان جمعیت فراوانی از انواع پرندگان مهاجر هستند.
 این تالاب‌ها همچنین به خاطر طبیعت و آب و هوای مطبوع پذیرای گردشگران و علاقمندان است.

تالاب دریاچه سد میل مغان
تالاب دریاچه سد میل مغان از جاذبه‌های گردشگری ویژه مردم محلی و توریست‌های داخلی و خارجی می‌باشد.
پشت سد میل مغان محلی برای استراحتگاه پرندگان مهاجر که شمال و سیبری به سمت جنوب در حال حرکت هستند، می‌باشد.
مساحت این تالاب ۹۹۶ هکتار است. تالاب سد میل مغان محل زندگی دائم یا چند ماهه بیش از ۳۲ هزار قطعه پرنده در قالب ۱۵۰ گونه مختلف است و از این جهت یکی از منحصر بفردترین تالاب‌های ایران به شمار می‌رود.

عقاب تالابی، عقاب شاهی، دلیچه کوچک، پلیکان پاخاکستری، اردک مرمری، اردک سرسبز، سرحنایی، ارده‌ای، کفچه نوک، کشیم کوچک، خوتکا، چنگر، باکلان کوچک و بزرگ، سهره و حواصیل و بوتیمار از جمله پرندگان مهاجر ساکن تالاب میل مغان هستند.
پرنده زنگوله بال و غاز پیشانی سفید کوچک از باارزش‌ترین پرندگان مهاجر به منطقه هستند، این پرندگان از گونه‌های در معرض خطر انقراض هستند و مورد حمایت بین المللی قرار دارند.
علاوه بر این تالاب میل مغان محل مناسبی برای تخم ریزی و پرورش گونه‌های ماهیان بومی نظیر سوف، زرده پر، سیم، سیاه ماهی، سس ماهی، سیاه کولی، اسبله و شاه کولی و گونه‌های جانوری مثل لاکپشت مهمیزدار است.
همچنین منظره پشت سد و اطراف سد به عنوان تفرجگاه مردم محلی و گردشگران می‌باشد.

تالاب توپراق کندی
تالاب توپراق کندی به عنوان یکی از زیباترین جلوه‌های طبیعت شهرستان پارس‌آباد در استان اردبیل که در حدود ۶۰ کیلومتر مرز آبی و ۲۵ کیلومتر مرز زمینی با کشور جمهوری آذربایجان قرار دارد.
این تالاب از لحاظ تنوع گونه‌های گیاهی و جانوری و زیبایی‌های بکر، زبانزد عام و خاص بوده و سالیانه میزبان هزاران پرنده مهاجر از شمال کشور روسیه نیز است.

عمق تالاب توپراق کندی ۸ متر و مساحت آن ۱۵ هکتار در ضلع جنوبی روستای توپراق کندی از توابع بخش اسلام‌آباد شهرستان پارس‌آباد قرار داشته و فاصله این روستا با تالاب در حدود یک کیلومتر می‌باشد.
عمده منبع تأمین کننده آب این تالاب رود همیشه خروشان رودخانه ارس می‌باشد. این تالاب یک تالاب نیمه‌طبیعی است که در نتیجه فعالیت‌های انسانی و ایجاد سیل‌بند در ساحل رودخانه مرزی برای جلوگیری از پیشروی فرسایشی رودخانه در خاک ایران به‌وجود آمده است.
چنگر، خوتکا، اردک سرسبز، اردک ارده ای، اردک سر حنایی، کفچه نوک، طاووسک، باکلان کوچک، باکلان بزرگ از پرندگانی هستند که در این تالاب زیست می‌کنند.
این تالاب در سال ۱۳۸۰ مورد تصویب هیئت وزیران قرار گرفته است به عنوان منطقه نمونه گردشگری در سال ۱۳۸۸ با درجه استانی، مورد تصویب هیئت دولت قرار گرفته است.

تالاب گنجگاه
این منطقه گردشگری در ۸۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر اردبیل قرار داشته و زیستگاه پرندگانی، چون چنگر، آبچلیک و... است.

تالاب نوشهر
تالاب فصلی نوشهر (نوشار) در ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر اردبیل قرار داشته و در زمستان و بهار زیستگاه گونه‌های پرندگان نادری است و در فصل‌های دیگر چراگاه دام داران رمه گردان است.
تالاب نوشهر در ۱/۵ کیلومتری شمال غرب روستای نوشهر واقع شده است. وسعت این تالاب ۴۵۰ در ۳۰۰ متر مربع است.


تالاب شور گل
این تالاب در سه کیلومتری جنوب شرقی شهر اردبیل قرار دارد و در بهار، زیستگاه پرندگان مهاجر است. وسعت این تالاب ۱۱۰۰متر می‌باشد.

تالاب قره گل
تالاب قره گل در شمال غربی دامنه‌های هرم و جنوب زیستگاه هوشنگ میدانی در بلندی دو هزار و ۸۲۰ متر از سطح دریا قرار گرفته و آبراه خروجی ندارد. این تالاب گرد به قطر حدود ۳۰۰ متر از گرد آمدن آب برف‌ها و سیلاب‌ها به وجود آمده است.

بیشترین ژرفای آن ۳ متر تخمین زده شده است. اضافه شدن خاکستر آتشفشانی به خاک بستر تالاب، دور نمای سیاه رنگی به آب تالاب بخشیده است. به همین دلیل به قَره‌گُل یعنی تالاب سیاه معروف شده است. این تالاب زیستگاه برخی از پرندگان مهاجر و زیستگاه تابستانی آنقوت است.

تالاب جیران گلی
تالاب جیران گلی تالاب کوچکی است که در زیستگاه شیروان دره سی در استان اردبیل واقع است. این تالاب در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی مشگین شهر و در نزدیکی لاهرود قرار دارد، ارتفاع آن از سطح دریا ۲۲۰۰ متر است.

 

 

شیروان دره سی دره عمیق و عریض است که بریدگی‌های دیواره‌های صخره‌ای، چشم انداز ویژه‌ای به این منطقه بخشیده‌است وسنگ‌ها در آن به صورت تندیس‌هایی دیده می‌شوند که انسان فکر می‌کند هرکدام به دست هنرمندی با ذوق تراشیده شده‌است.

تالاب ملااحمد
تالاب ملااحمد، در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل در مجاورت روستای ملااحمد واقع شده است. این تالاب، محل زیست پرندگان بومی و مهاجر از قبیل قاشقاتویوق، اردک سرسبز، اردک سرسیاه، آنقوت، مرغ کور، قیزقوشی، سار و اردک طالشی است. تالاب در ارتفاع ۱۴۸۰ متری از سطح دریا واقع است. طول تالاب در حدود ۱ کیلومتر و عرض آن ۴۰۰ متر است.

تالاب پته خور
تالاب پته خور در قسمت شرق دشت اردبیل و در غرب کوه‌های باغرو (طالش) واقع گردیده و مختصات جغرافیایی آن به شرح زیر می‌باشد.
ارتفاع این تالاب از سطح دریای آزاد ۱۳۳۰ متر است.
مساحت محدوده مطالعاتی جهت معرفی به عنوان منطقه شکار ممنوع در حدود ۵۶۰۰ هکتار می‌باشد و عمق تالاب در عمیق‌ترین نقطه بیش از ۲ متر است.

تالاب پته خور بخشی از حوزه آبریز رودخانه قره سو می‌باشد که از کوه‌های باغرو سرچشمه گرفته و سرشاخه‌های آن پس از عبور از روستا‌های کله سر، درماندرق، پته خور، گللو و اولاغان در نهایت به تالاب پته خور هدایت می‌گردد و سرریز تالاب مجددا پس از دریافت سرشاخه‌های دیگر از جمله خانقاه چایی، نمین چایی در نزدیکی روستای نوجه ده به هم دیگر متصل می‌شود.
با توجه به جنس خاک و شور بودن آن پوشش گیاهی غالب آن‌ها گیاهان شورپسند و مقاوم به شوری می‌باشد.
این تالاب در واقع شامل سه آببندان طبیعی است که حاصل زهکشی رودخانه قره سو می‌باشد؛ و در بهار سال‌های پر آبی و پر بارش، با نفوذ رودخانه قره سو به آببندان طبیعی که در اصطلاح محلی گوبی نامیده می‌شود به همدیگر متصل شده و تالاب واحدی را تحت نام پته خور تشکیل می‌دهند و بعنوان محلی دنج جهت استراحت و زمستانگذرانی پرندگان مهاجر که عمدتا از شمال و شمال غربی (سیبری و شمال اروپا) به منطقه مهاجرت می‌کنند به حساب می‌آید.
تالاب پته خور سایت درنای سیبری که از نظر مقررات بین المللی تحت حفاظت بوده و جزء گونه‌های به شدت در معرض انقراض می‌باشد. این تالاب بنا به اظهار کارشناس مرکز تحقیقات درنای سیبری، مناسبترین زیستگاه جهت استراحت موقت این گونه به شمار می‌رود.