نگاهی اجمالی به نظام انتخاباتی کـانـادا

نظام سیاسی کانادا

کشور کانادا یکی از کشورهای مشترک ­المنافع Commonwealth است. ملکه انگلیس، نه‌ تنها ملکه کانادا بلکه رئیس دولت دیگر کشورهای مشترک‌المنافع نیز محسوب می‌شود. در نظام سیاسی کانادا دولت فدرال بر کل کشور حاکم است، اما دولت­های استانی نیز دارای قدرت زیادی هستند. دولت کانادا در سه سطح تعریف می ­شود: دولت فدرال، دولت­ های استانی و دولت­ های شهری (شهرداری ­ها). دولت فدرال کانادا از نوع دموکراسی- پارلمانی است. یعنی مردم، نمایندگان مورد علاقه خود را برای پارلمان یا همان مجلس فدرال انتخاب می­ کنند. 

حزبی که بیشترین نماینده را در پارلمان داشته باشد، حزب حاکم، و رهبر آن حزب نخست­ وزیر کانادا می­ شود. نخست ­وزیر از میان نمایندگان مجلس اعضای کابینه خود را انتخاب می­ کند. بدین ترتیب قوه مقننه و مجریه کانادا به نوعی با هم ترکیب می­ شوند. فرماندار کل کانادا با توصیه نخست‌وزیر به پادشاه و برای یک دوره 5 ساله منصوب می­ شود؛ فرماندار کل نماینده پادشاه در کانادا است و نقش وی را به عنوان نماینده و از طرف او ایفا می‌کند. وی حداقل در قانون، اختیار برکناری نخست‌وزیر را از مقام خویش دارد.[1] 

خلاصه اینکه پست­ های سیاسی مهم دولت فدرال گاه انتخابی (از طریق رأی ­گیری) و گاه انتصابی­ اند. همین روند در رده دولت­ های استانی و شهرداری­ ها هم مشاهده می­ شود.[2]

پارلمان کانادا:

مطابق اصل هفدهم قانون اساسی کانادا پارلمان مرکب از ملکه، مجلس اعلایی به نام سنا و مجلس عوام است.[3] اعضای پارلمان کانادا بر اساس نظام first-past-the-post system انتخاب می ­شوند، یعنی کاندیدایی که در هر حوزه بیشترین رأی را کسب کند، صاحب تمامی آراء آن حوزه می­ شود، کرسی حوزه خود در مجلس عوام را بدست می ­آورد و سَواری (riding) نامیده می ­شود. بر اساس جمعیت، ۳۳۸ سَواری مجلس در میان ۱۰ ایالت و سه قلمرو کانادا توزیع می ­شوند. هرچند وضع هر قانون نیازمند مصوبه هر دو مجلس است، اما مجلس عوام، مجلس غالب است. مجلس سنا از ۱۰۵ نماینده تشکیل می­ شود که از سوی حاکم کل و با مشورت نخست وزیر تعیین می­ گردند.[4]

پژوهش خبری : شرایط نامزدی در انتخابات فدرال کانادا:

شرایط عمومی انتخاب شوندگان

یک کاندیدا باید حداقل 18 سال داشته و شهروند کانادا باشد و در هر جایی از کانادا می ­تواند اقامت گزیده باشد (اقامت در حوزه­ای که کاندید شده است ضروری نیست)؛ شرایطی که برای کاندیداها درنظر گرفته شده است برای رأی­ دهندگان هم لحاظ می­ شود. فرآیند رسمی اعلام کاندیداتوری مستلزم برگه ­های نامزدی (شامل نام و آدرس کاندیدا)، وکیل کاندیدا (که قانوناً برای دریافت، پرداخت و محاسبه هزینه نامزدی در انتخابات مسئول است) و دبیر و مأمور رسیدگی کاندیدا می­ باشد. این ورقه باید اظهاراتی را که با قسم کاندیدا امضاء شده و حکایت از رضایت او برای نامزد شدن دارد، در برداشته و نیز باید توسط 100 انتخاب­ کننده که در حوزه انتخاباتی مشهور و معتبر هستند امضاء شده باشد (برای حوزه­ های انتخاباتی دوردست ۵0 نفر) و هر امضاء کننده نیز باید به وسیله اشخاص دارای صلاحیت گواهی و تصدیق شوند. 

ورقه نامزدی باید به انضمام یک سپرده یک هزار دلاری به اداره برگزارکننده تسلیم شود[5] که 28 روز قبل از روز رأی­ گیری، نیمی از سپرده مذکور برگشت داده می­ شود؛ و نیمی دیگر اگر کاندیدا حداقل 15% کل آراء‌ را بدست آورد، برگردانده می­ شود. در جایی که کاندیدا یک سند و رضایت نامه از یک حزب سیاسی ثبت نام شده دارد، باید سندی را که مدلل سازد توسط رهبر حزب امضاء شده است، همراه با ورقه نامزدی تسلیم کند. در صورت فقدان این رضایت­نامه، وی در ورقه رأی به ­عنوان کاندیدای مستقل یا بدون معرف فهرست خواهد شد.

شرایط انحصاری سلبی برای نامزدهای انتخاباتی

شخص متخلف در یک فرآیند انتخاباتی باطل و فاسد یا فرآیند انتخاباتی غیرقانونی به مدت 5 سال، فاقد صلاحیت کاندیدا شدن است. همچنین شخصی که در انتخابات قبلی کاندیدا بوده و در گزارش مأمور رسیدگی انتخاباتی یا در بیان اظهارات و تبلیغات انتخاباتی تخلفی مرتکب شده، مقامات معین همچون نماینده رسمی دولت در یک استان که مأمور اجرای قوانین و کارهای قضایی و نظارت در انتخابات و کارهای گوناگون دیگر است، دبیر صلح و وکیل پادشاه حوزه قضایی یا استانی (زیرا عضو شورای سرزمین و هیئت قانونگذاری استانی هستند) فاقد صلاحیت برای کاندیدا شدن می­ باشند. ممنوعیت ­ها علیه اشخاصی که مرتکب تخلف جرایم انتخاباتی شده­ اند، ممکن است براساس یک فرمان رفع شود.

شرایط انتخاب کنندگان

رأی ­دهندگان باید ویژگی­ های خاصی در زمینه سن، اقامت، داشتن اهلیت و توانایی ذهنی و روحی، داشته باشند. حق رأی دادن در بخش 3 منشور حقوق کانادایی دارای محدودیت­ های معینی مثل دوره­ای معقول از اقامت قبلی است. در نظر گرفتن یک دوره معقول از اقامت موضوعی در صلاحیت قوه مقننه است. اکثریت استان­ها یک دوره 6 ماهه، و 15 استان یک دوره 12 ماهه را برای اقامت لازم می ­دانند. مطابق اصلاحات اعمال شده در ژوئن ۲۰۰۲ هر شخصی به سن 18 سال رسیده باشد، شهروند کانادا باشد، از حقوق انتخاباتی (مطابق این قانون انتخابات و قانون رفراندوم) محروم نشده باشد، یا به مدت 6 ماه قبل از تاریخ انتخابات در کبک اقامت داشته باشد، واجد شرایط رأی دادن است. ضمناً افرادی که حق اجرای حقوق انتخاباتی را دارند و خارج از کشور هستند، فرض می ­شود که در کبک اقامت دارند.

محدودیت­ هایی برای زندانیان در زمینه شرکت در انتخابات وجود دارد، اما شامل بازداشت مجدد زندانیان، زندانیانی که در انتظار محاکمه هستند و افرادی که مجازاتشان معلق شده، نمی ­شود. از تمام زندانیان محکوم به زندان نیز سلب صلاحیت نمی­ شود و این مسئله باید مورد به مورد و بر اساس حکم قاضی مورد نظر قرارگیرد.

محدودیت بدلیل عدم اهلیت و عدم توانایی ذهنی و روحی نیز شامل همه انواع بیماری ­ها و بی­ ثباتی­ های ذهنی یا مغزی نمی ­شود. مقرراتی که از رأی دادن اشخاصی که حق بهره­ گیری از اختیار و آزادی خود را ندارند (مسلوب­الاراده هستند) یا از اراده صحیح خود بدلیل بیماری مغزی محرومند جلوگیری نماید، مغایر مقررات بخش 3 منشور حقوق کانادایی بوده و دارای اثر قانونی نیست.

وظایف رأی ­دهندگان

یک شخص باید در روز رأی ­گیری واجد شرایط مذکور باشد و نامش باید وارد لیست ­های رأی­ دهندگان حوزه انتخابیه مرکز رأی ­گیری محل اقامتش شده باشد. هر رأی دهنده می­ بایست اطلاعات کامل و جدید خود را در اختیار کمیسیون اصلی انتخابات قرار دهد. رسیدگی به صلاحیت رأی­ دهندگان بر عهده کمیسیون انتخابات است. کمیسیون اصلی انتخابات نام رأی­ دهندگانی را که ثبت نامشان پذیرفته شده آگهی می­ کند و به اطلاع فرد رأی ­دهنده می ­رساند.

اداره انتخابات و رئیس انجمن نظارت برانتخابات

رئیس انجمن نظارت بر انتخابات توسط احزاب سیاسی که در مجلس عوام نماینده دارند، تأیید می ­شود؛ او در برابر پارلمان مسئول است نه دولت. رئیس انجمن انتخابات تا سن 65 سالگی در این سمت باقی می­ماند و تنها توسط مجلس عوام و سنا به پیشنهاد فرماندار عزل می ­شود.

از جمله وظایف رئیس انجمن نظارت بر انتخابات می­ توان به اجراکردن اداره عمومی، نظارت بر آماده ­سازی فرآیند انتخابات، مدیریت و گزارش جنبه­ های مختلف انتخابات فدرال و مقررات مالی و مخارج انتخابات طبق قانون انتخابات کانادا، دادن دستور به متصدیان انتخابات در مورد صحت جریان انتخابات، کاهش یا افزایش زمان انتخابات به دلیل اتفاقات یا موارد اضطراری در صورتی که توسط متصدی اجرایی انتخابات اعلام شود، اشاره کرد.

همچنین دستور توقف انتخابات در موارد اضطرار، چاپ مشخصات کامل متصدیان اجرایی و نام حوزه ­های انتخابیه هر سال از اول تا بیستم ژانویه در مجله رسمی کانادا، تقسیم یک حوزه انتخابیه به چند منطقه در صورتی که ضرورت آن توسط متصدی اجرایی انتخابات اعلام شود، تعیین کارمندان انتخاباتی، دادن وسایل و ملزومات اجرایی انتخابات به متصدیان اجرایی، بررسی شرایط کاندیداها و احزاب، پیشنهاد به فرماندار جهت پرداخت هزینه­ های انتخاباتی به نامزدهای واجد شرایط و مسئولیت نهایی مدیریت و اداره انتخابات در هر حوزه انتخابیه، از دیگر اختیارات رئیس انجمن نظارت بر انتخابات محسوب می­ شود.  اوباید فاقد گرایش­ ها و طرفداری ­های سیاسی و حزبی باشد مگر اینکه مرزهای انتخاباتی حوزه تغییر کند.

رسیدگی به شکایات

اگر انتخابات با بی­ قاعدگی برگزار شود یا اگر فسادی در جریان انتخابات اتفاق افتاده باشد، هر رأی­ دهنده یا هر کاندیدایی می­ تواند به نحوه برگزاری انتخابات اعتراض کند. رسیدگی به این شکایت در دادگاه حوزه انتخابیه با حضور 3 قاضی انجام و مکان و زمان جلسه به احزاب، کاندیداها و فرد اعتراض کننده ابلاغ می­ شود.

تبلیغات انتخابات

تبلیغات بیشتر توسط افراد و سازمان متکفل و ضامن برگزار می­ شود و هر فرد کاندیدا باید نام و نشان و میزان مبلغی را که قرار است هزینه کند، طی اطلاعیه­ ای به کمیسیون اصلی انتخابات ارسال دارد. در تبلیغات نباید به کاندیدا یا حزب سیاسی ثبت نام شده دیگر اتهام وارد شود. تبلیغات در روز رأی­ گیری ممنوع است، کاندیداها باید تعهد دهند که تبلیغاتشان بر اساس قانون باشد و مبلغ کل تبلیغات طبق مقررات حداکثر 5 هزار دلار است ( این مبلغ شامل انتخابات میان دوره­ای هم می­ شود ). مجازات افراد متخلف تبلیغاتی به عهده دادگاه عالی است.

متن کامل این مطلب اینجا قابل دسترس است