جمهوری فدرال آلمان، مبتنی بر یک دمکراسی پارلمانی است. پارلمان این کشور شامل دو مجلس است: یک مجلس عوام که "بوندستاگ" نامیده ‏می‌شود و اعضای آن با رأی مستقیم مردم انتخاب می‌شوند و یک مجلس اعیان که "بوندسرات" نامیده می‌شود و متشکل از نمایندگان نصب شده از ‏سوی فرمانداران ایالت‌ها (لاندرها) است. مجلس بوندستاگ قدرت بیشتری نسبت به بوندسرات دارد و اعضای آن برای یک دوره چهار ساله انتخاب ‏می‌شوند. مجلس بوندسرات دوره زمانی مشخصی ندارد. مدت زمان خدمت اعضای این مجلس بستگی به نظر حکومت ایالت‌هایی دارد که این افراد ‏نمایندگی آن را به عهده دارند. اعضای مجلس بوندستاگ از طریق یک نظام انتخاباتی مختلط که ترکیبی از نظام اکثریتی تک نماینده‌ای و یک نظام ‏تناسبی است مشخص می‌شوند. نیمی از اعضای مجلس بوندستاگ از حوزه‌های انتخابیه تک نماینده‌ای انتخاب می‌شوند. این حوزه‌های انتخاباتی به ‏نسبت جمعیت ایالت‌ها بین آنها تقسیم شده است. تکلیف کرسی‌های این حوزه‌های تک نماینده‌ای از طریق نظام انتخاباتی اکثریتی ساده مشخص ‏می‌شود. احزاب سیاسی برای هر یک از حوزه‌های انتخابیه تک نماینده‌ای، یک کاندیدا معرفی می‌کنند. آنها همچنین در سطح ایالت‌ها اقدام به انتشار ‏لیست‌های تناسبی می‌کنند. نیم دیگر اعضای بوندستاگ بر اساس این لیست‌های تناسبی انتخاب می شوند.([1]) ‏

در آلمان احزاب سیاسی کوچک می‌توانند در کنار احزاب بزرگ به پارلمان راه یابند، اما چون در سیستم‌های دموکراتیک قانون‌ها تنها با رای اکثریت ‏تنظیم و تصویب می‌شوند، خرده احزاب همواره مجبورند برای انتخاب شدن و قدرت گرفتن، به همدیگر بپیوندند و به احزاب بزرگ‌تر تبدیل شوند. ‏بر اساس تبصره ۵ درصد که در قانون انتخابات آلمان گنجانده شده است تنها احزابی می‌توانند به مجلس نماینده بفرستند که دستکم ۵ درصد از رای ‏مردم را آورده باشند. افزون بر این سیستم انتخاباتی آلمان تجمیعی از گزینش اکثریت مطلق و توازن نسبی است. یعنی تنها احزاب نباشند که پس ‏از انتخاب شدن، نمایندگانی از درون حزب خود به مجلس بفرستند که برای مردم ناآشنا باشند. قانون اساسی آلمان که از سال ۱۹۴۹ در آلمان غربی ‏و از ۱۹۹۰ در سراسر آلمان مورد استفاده قرار گرفته است نوعی سیستم رأی‌گیری را پایه‌گذاری کرده است که هر رأی ‌دهنده باید در دو صندوق ‏رأی بیندازد، یکی برای رأی دادن به نامزد‌ها و دیگری برای رأی دادن به احزاب. هر آلمانی در واقع در دو مرحله رای می‌دهد: رای نخست را به ‏نامزد مشخص حوزه خود می‌دهد که گرچه او نیز عضو حزبی است ولی انتخاب‌کنندگان او را شخصاً دیده و به احتمال قوی می‌شناسند. از هر ‏حوزه‌ای نامزدی که بیشترین رای را بیاورد، مستقیما به مجلس راه می‌یابد. اما رای دوم که مهم‌تر است، به یکی از احزاب داده می‌شود. پس از ‏شمارش و محاسبه درصد رایی که هر حزب آورده، مشخص می‌شود که هر حزب چند نماینده به مجلس می‌فرستد. بدین ترتیب در این بخش ‏رای‌دهندگان به توازن و تناوب شرکت احزاب در پارلمان رای می‌دهند. پس حزبی که رای بیشتری آورده، تعداد بیشتری نماینده به مجلس ‏می‌فرستد. مگر اینکه حزبی کمتر از ۵ درصد رای بیاورد که در آن صورت از فرستادن نماینده به مجلس محروم می شود. ([2]) ‏

◙شرایط انتخاب کنندگان

مطابق ماده 12 قانون انتخابات همه آلمانی ها حق رای دارند؛ مشروط بر این که در روز رای گیری به سن 18 سال رسیده باشند، دارای محل سکونت بوده و یا در ‏غیر این صورت برای مدت سه ماه در این کشور اقامت داشته باشند. همچنین براساس این ماده، رای دهنده محروم از دادن رای نباشند. طبق ماده ‏‏13 افرادی که؛ حکم قضایی داشته باشند، در زندان به سر برد و شخص روانی، از رای دادن محروم هستند. ([3])‏

مطابق با اصلاحیه ای که در قانون انتخابات فدرال در سال 1985 به عمل آ‎مد حق رأی برای اتباع آلمانی که خارج از آلمان زندگی می کنند نیز ‏در نظر گرفته شده است. در حال حاضر آلمانی هایی که در یکی از کشورهای عضو شورای اروپا زندگی می کنند نیز حق شرکت در انتخابات جمهوری ‏فدرال آلمان را بدون توجه به این امر که برای چه مدتی در خارج از کشور زندگی کرده اند، دارند. اتباع آلمانی که در سایر کشورها زندگی می کنند ‏در طی اولین 10 سال از زمانی که جمهوری فدرال را ترک کرده اند می توانند در انتخابات شرکت کنند مشروط به اینکه قبل از ‏‎ ترک کشور،‌ برای حداقل 3 ماه اقامت مداوم در سرزمین فدرال داشته بوده باشند. ‏‎ ‎

◙ شرایط نامزدهای انتخاباتی ‏

واجدین شرایط برای نامزدی در مجلس شامل کلیه افرادی است که تبعه آلمان برای حداقل یکسال بوده و حداقل 18 سال تمام سن داشته ‏باشند و براساس مقررات و قوانین خاص مصوب در این کشور سلب صلاحیت نشده باشند.‏ ‎حداقل سن برای داوطلبان نمایندگی مجلس ‏چندین مرتبه از سال 1949 کاهش یافته است. در انتخابات فدرال مورخ سال 1969 هر فردی که 25 سال یا بیشتر سن داشت واجد شرایط بود، اما ‏در انتخابات سال 1972 سن مورد نظر به سن 21 سال کاهش یافت. از زمان انتخابات سال 1979 حداقل سن 18 سال در نظرگرفته شده و این امر ‏مطابق قانون اساسی است که 31 ژولای بر مبنای ماده 38، پاراگراف (2) قانون بنیادین به تصویب رسیده است‎ .‎

کاندیداها ممکن است به وسیله احزاب سیاسی و افرادی که حق شرکت در انتخابات را دارند معرفی شوند. افرادی که عضو حزب نیستند می توانند ‏تنها برای انتخابات در یک حوزه انتخابیه کاندید شوند، به عبارت دیگر آنها نمی توانند در فهرست ‏Landها (یا ناحیه ها یا سرزمین ها) قرار بگیرند. ‏تنها احزاب از چنین حقی برخورداند، در عمل تنها احزاب هستند که کاندیداها را در انتخابات فدرال و ایالتی معرفی می‌کنند‎.‎

نامزدهایی از حوزه انتخابیه که عضو حزب نیستند باید از حمایت حداقل 200 نفر که حق شرکت در انتخابات در آن حوزه انتخابیه را دارند برخوردار ‏باشند و این افراد باید کاندیداتوری نامزدها را امضاء نمایند. این امر در خصوص احزابی که در پارلمان نماینده ندارند نیز صدق می­کند. به منظور ‏پذیرش فهرستLand ‎ها این احزاب باید از سوی بیش از 2 هزار نفر واجد شرایط شرکت در انتخابات در ایالت متبوع تایید شوند.^{([4] )}

در ادامه، فرآیند برگزاری انتخابات در کشور آلمان در قالب چند جدول ارائه می­شود.

جدول شماره (1) فرآیند اخذ رأی

جدول شماره (2) فرآیند بررسی صلاحیت کاندیداها

جدول شماره (3) شرایط انتخاب شوندگان

جدول شماره (4) شرایط رأی دهندگان

جدول شماره (5) ساختار نهادهای اداره، برگزار کننده و نظارت برانتخابات در آلمان

جدول شماره (6) وظایف و اختیارات نهادهای اداره و نظارت کننده انتخابات در آلمان